ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τα τελευταία χρόνια η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας και των επιστημών δημιουργούν το υπόβαθρο πάνω στο οποίο γεννιέται μία νέα εποχή. Η εποχή αυτή έχει τα χαρακτηριστικά που την καθιστούν πρωτοπόρα και ρηξικέλευθη. Η σταθερή τους ανάπτυξη βρίσκεται σε όλους τους τομείς της καθημερινής μας ζωής και
αποδεικτικά θα λέγαμε πως την έχουν αλλάξει κατά πολύ (Κοτοπούλης, 2014).
Η τεχνολογία προέρχεται από τις λέξεις τέχνη και λόγος αλλά το νόημα της δεν περιορίζεται σε αυτό που καταλαβαίνει κανείς με την πρώτη ματιά. Στο σύνολο της, αυτή μπορεί να αναφέρεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ανάπτυξης, τόσο των υλικών αγαθών, όσο και των συστημάτων. Η μετατροπή αντικειμένων σε κάτι διαφορετικό χαρακτηρίζει αυτό που θα ονομάζαμε εξέλιξη της τεχνολογίας. Η εξέλιξη αυτή, όμως, χαρακτηρίζει και τις εποχές, καθώς η τεχνολογία έχει μία αμφίδρομη σχέση με το χρόνο.
Η σχέση αυτή, χαρακτηρίζεται αμφίδρομη καθώς η τεχνολογία εξαρτά και εξαρτάται από το χρόνο. Αυτό σημαίνει πως η εξέλιξη της εποχής στιγματίζεται από τις καινοτομίες και τα επιτεύγματα της τεχνολογίας αλλά σε πιο βαθύτερο πλαίσιο οι πόροι και οι συνθήκες κάθε εποχής οδηγούν στην ανάγκη για βελτίωση και
ανάπτυξη. Για παράδειγμα η χρήση των υψηλών τεχνολογικών ταυτοτήτων και του κατάλληλου εξοπλισμού δύναται να οδηγήσει στην επίτευξη αδύνατων στόχων, όπως είναι η δημιουργία ψηφιακών εγκεφάλων, η δημιουργία ρομπότ ή η δημιουργία περιβαλλόντων εικονικής πραγματικότητας. Αυτά είναι κάποια παραδείγματα, τα οποία, πιθανόν, στο παρελθόν να μην χωρούσαν καν στην ανθρώπινη υπόληψη. Το ίδιο συμβαίνει και με αντικείμενα τα οποία χρησιμοποιούμε καθημερινά και πλέον θεωρούμε αυτονόητη την ύπαρξη τους. Ο λόγος γίνεται για τα κινητά τηλέφωνα και τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, που υπάρχουν σε αφθονία γύρω μας και που στα οποία η πλειονότητα του πληθυσμού έχει επενδύσει. Η ανάπτυξη των ψηφιακών μέσων και επικοινωνιών διευκολύνει τη ζωή όλων και αποβαίνει κερδοφόρα ως προς το χρόνο και τα χρήματα που κερδίζει κάποιος όταν χρησιμοποιεί email, τα social media ή τα κινητά τηλέφωνα σε σχέση με τον τρόπο που επικοινωνούσαν παλαιότερα οι άνθρωποι (Stoklosa, Hodge, 2014).
Η εξέλιξη της τεχνολογίας, έρχεται να οριοθετηθεί από την εξέλιξη των επιστημών, ο συνδυασμός των οποίων οδηγεί σε ένα ολοκληρωμένο αποτέλεσμα. Για παράδειγμα ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη των ηλεκτρονικών υπολογιστών
καθίσταται αποτέλεσμα του συνδυασμού της επιστήμης της πληροφορικής, του
προγραμματισμού, των μαθηματικών, της φυσικής, της γλωσσολογίας και άλλων. Η εξέλιξη μόνο της μίας από τις παραπάνω επιστήμες, δε θα μπορούσε να είναι αρκετή ώστε να παραχθεί ένα ολοκληρωμένο αποτέλεσμα υπολογιστή, που δουλεύει αυτομάτως και με εντολές. Ο χαρακτηρισμός «αυτομάτως» είναι αυτός που έχει το νόημα, όταν μιλούμε για υπολογιστή και στην παρούσα έρευνα θα επιχειρηθεί μία εννοιολογική προσέγγιση του.
Ο «ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΠΛΑΝΗΤΗΣ», όπως χαρακτηρίζονται οι Η/Υ, ευθύνεται για την απλούστευση πολλών πραγμάτων σήμερα, αλλά η πρόσβαση των ατόμων σε αυτούς δεν είναι ίση για όλους (Belk, 2014). Η ανισότητα φαίνεται έντονα στην πρόσβαση των ατόμων με Ειδικές Ανάγκες, καθώς τα λογισμικά των Η/Υ και ο σχεδιασμός τους, στην πλειονότητα, βασίζονται στον καθημερινό άνθρωπο.
Για τον λόγο αυτό η παρούσα εργασία ασχολείται με την πρόσβαση των ατόμων με Ειδικές ανάγκες στους Η/Υ και κυρίως για την πρόσβαση ή μη των ατόμων που αντιμετωπίζουν οπτικές αναπηρίες. Η προσαρμογή των ατόμων με Ειδικές Ανάγκες στις απαιτήσεις της τεχνολογίας του 21ου αιώνα αφορά και το ζήτημα του ποια άτομα από τις κατηγορίες των Ειδικών Αναγκών μπορούν να επωφεληθούν από την επαφή τους και τη σχέση τους με τον ψηφιακό κόσμο, την πληροφόρηση και την
επικοινωνία.
Η αντιμετώπιση της αναπηρίας γενικότερα, τα τελευταία χρόνια, προσεγγίζεται με πιο συστηματικό τρόπο. Η αναπηρίες μπορεί να αφορούν άτομα με εγκεφαλικές βλάβες, κινητικές βλάβες και προβλήματα στις βασικές τους αισθήσεις (πχ όραση). Το ερώτημα που προκύπτει σε αυτή τη φάση είναι τελικά του αν η πρόσβαση τους στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και στο Διαδίκτυο βελτιώνει την κατάσταση τους ή την χειροτερεύει• με άλλα λόγια το αν η σχέση τους με την τεχνολογία είναι ή δεν είναι ωφέλιμη για αυτούς. Αυτά είναι κάποια βασικά ερωτήματα τα οποία θα
προσεγγιστούν παρακάτω.
Η διαφοροποίηση μεταξύ των ατόμων ως προς τις δυσλειτουργίες τους, είναι ένα ζήτημα το οποίο απασχολεί τον ερευνητικό κύκλο, ιδίως τις τελευταίες δεκαετίες. Παραδείγματος χάριν τα άτομα με Κινητικές Αναπηρίες μπορούν, στο μέγιστο βαθμό, να «εκμεταλλευτούν» τα προϊόντα της τεχνολογίας, όπως ακριβώς και τα άτομα που δεν πάσχουν από αναπηρίες. Απλώς το πρόβλημα τους έγκειται στην πρόσβαση τους σε έναν Η/Υ, ο οποίος θα πρέπει να βρίσκεται σε σημείο εύκολα προσβάσιμο, η να είναι φορητός υπολογιστής. Στην περίπτωση των ατόμων που αντιμετωπίζουν εγκεφαλικές δυσλειτουργίες τα πράγματα περιπλέκονται κατά
πολύ, καθώς πολλά πράγματα τα οποία ο υγιής εγκέφαλος διαχειρίζεται αυτομάτως, ο αναπηρικός δεν μπορεί καν να συλλάβει. Στην προκειμένη περίπτωση μιλούμε για τη δημιουργία Η/Υ με λογισμικό περιορισμένο και κατάλληλα
διαμορφωμένο για κάθε είδους περίπτωση. Κάτι τέτοιο όμως θα ήταν πρακτικά αδύνατο, καθώς οι δυσλειτουργικές εγκεφαλικές περιπτώσεις είναι πάρα πολλές. Ενώ στις περίπτωση ατόμων με άλλου τύπου αναπηρίες , όπως για παράδειγμα οι οπτικές, αφορούν άτομα που κινητικά και εγκεφαλικά λειτουργούν εξίσου με τους άλλους ανθρώπους, αλλά η δυσκολία τους είναι τελικά στο πως μπορούν να καταφέρουν να έχουν πρόσβαση στο ψηφιακό κόσμο, όταν η όραση τους είναι
περιορισμένη ή δεν υπάρχει. Σε αυτή την περίπτωση η πρόσβαση αφορά προβλήματα και λειτουργικά και πρακτικά. Οι Αναπηρίες Ακοής και Λόγου παραθέτουν μία ιδιάζουσα περίπτωση τεχνολογίας ηλεκτρονικών υπολογιστών, προσαρμοσμένων σε αυτά τα προβλήματα.
Σε όλο αυτό το πρόβλημα έρχονται να προσφέρουν υποστήριξη οργανισμοί που ενδιαφέρονται για την πρόσβαση των ατόμων με Ειδικές Ανάγκες στην τεχνολογία και στις ΤΠΕ. Τέτοια είναι τα Ιδρύματα Υποστηρικτικής Τεχνολογίας, οι εταιρίες που ασχολούνται με την παραγωγή λογισμικού, καταλλήλου για τα άτομα αυτά, καθώς και σύλλογοι ΑΜΕΑ, που ασχολούνται με το δικαίωμα των ατόμων αυτών απέναντι στην τεχνολογία και τις επιστήμες. Για το λόγο αυτό, οποιαδήποτε έρευνα και
αναφορά στο θέμα της σχέσης των ΑΜΕΑ με την τεχνολογία μπορούν να έχουν εξαιρετική σημασία και να βελτιώσουν την παρούσα κατάσταση. Ο αριθμός των ατόμων με Ειδικές Ανάγκες είναι μεγάλος και συνεχώς αυξάνεται, κάτι το οποίο αυξάνει τις ανάγκες επίλυσης προβλημάτων. Η τεχνολογία εξελίσσεται και
υποχρεούται να καλύψει όσο περισσότερες ανθρώπινες ανάγκες δύναται. Οι   διαφορετικές κοινωνικοοικονομικές ανάγκες οδηγούν σε διαφορετικές συνθήκες ανάπτυξης της τεχνολογίας. Οι πολιτικές που χρησιμοποιούνται σήμερα για την αντιμετώπιση των δυσκολιών των ατόμων αυτών είναι αποτέλεσμα των επιστημών του 20ου αιώνα και εξής.
Ωστόσο η παρούσα εργασία αφορά σε μεγαλύτερο βαθμό τις Οπτικές Αναπηρίες. Αυτό συνεπάγεται πως ο λόγος για τα άτομα με Οπτικές Αναπηρίες και τη σχέση τους με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές είναι σε βασική θέση. Στη διάρκεια των χρόνων, αυτού του τύπου οι αναπηρίες αντιμετωπίζονταν με θεραπείες και
συγκεκριμένο τρόπο ζωής. Το γεγονός αυτό επηρέασε, όπως είναι επόμενο, και την ανάπτυξη της τεχνολογίας και των επιστημών σχετικά με την επαφή των τόμων αυτών με τους Η/Υ. Έτσι τα αποτελέσματα, μέχρι σήμερα, επέτρεψαν οι άνθρωποι αυτοί να είναι πιο δραστήριοι σε ότι αφορά την τεχνολογία. Και πάλι όμως τα αποτελέσματα δεν φαίνεται ένα είναι επαρκή, καθώς οι εποχές τρέχουν.
Οι βλάβες των ατόμων αυτών που οδηγούν σε αδυναμία πρόσβασης, τις περισσότερες φορές διαπερνώνται και η τεχνολογία αφορά και πάλι την παραγωγή που ευνοεί το μεγαλύτερο ανθρώπινο ποσοστό. Η τακτοποίηση των ανθρώπων με Ειδικές Ανάγκες έρχεται σε δεύτερη μοίρα και αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει να τεθεί σε αμφισβήτηση και να πάρει διαφορετική τροχιά. Έτσι τα άτομα με Οπτικές Αναπηρίες και η σχέση τους με τις ΤΠΕ απαιτεί επανεξέταση.