Κεφάλαιο 3ο

Αποτελέσματα

Στο παρόν κεφάλαιο γίνεται η παρουσίαση των αποτελεσμάτων. Οι τελικοί θεματικοί άξονες που προέκυψαν ήταν οι εξής: α. Προσβασιμότητα και θεσμικός αποκλεισμός, β. Αποκλεισμός και κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, γ. Κοινωνικός αποκλεισμός και ψυχο- συναισθηματικές αντιδράσεις, δ. Τρόποι αντίστασης στον αποκλεισμό και ε. Διαμόρφωση της κοινωνικής ταυτότητας.
Αναφορικά με τη δομή που ακολουθήθηκε κατά τη συγγραφή και παρουσίαση του κεφαλαίου, κάθε ενότητα – θεματικός άξονας ξεκινά με μια εισαγωγική παράγραφο, η οποία επεξηγεί το περιεχόμενο του. Παράλληλα, παρουσιάζονται οι υποενότητες που συναποτελούν κάθε θεματικό άξονα και στη συνέχεια, παρουσιάζονται τα χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τους λόγους των συμμετεχόντων. Τέλος, ενδιάμεσα από τα κείμενα, σε σημεία όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο, λαμβάνουν χώρα και κάποιες επισημάνσεις.
Παρακάτω παρουσιάζονται δύο πίνακες. Στον πρώτο απεικονίζεται αναλυτικά η πορεία από τη δημιουργία των κωδικών στα βασικά θέματα, διατηρώντας, παράλληλα, την ενδιάμεση στήλη που περιλαμβάνει τα επιμέρους ζητήματα που συζητήθηκαν ανά κατηγορία. Στον δεύτερο πίνακα παρουσιάζονται τα βασικά θέματα, τα οποία συνιστούν τους κεντρικούς θεματικούς άξονες της ανάλυσης των αποτελεσμάτων.

Πίνακας 1: Αρχικοί κωδικοί και βασικά θέματα.

Κωδικοί Ζητήματα που συζητήθηκαν Βασικά Θέματα

-Μη προσβάσιμοι δημόσιοι, ιδιωτικοί χώροι και υπηρεσίες (π.χ. δρόμοι, πεζοδρόμια, πλατείες, μαγαζιά, τράπεζες, εφορίες, κέντρα υγείας) – Έλλειψη υποδομών
– Κακοτεχνίες στις υποδομές
– Μη λειτουργικές υποδομές
– Επικινδυνότητα, προσοχή
-Σύγκριση με παλαιότερες εποχές
-Σύγκριση με άλλες χώρες
– Απροσδόκητα εμπόδια
– Άγνοια των μη αναπήρων και των υπαλλήλων υπηρεσιών
– Βοήθεια που παρέχεται από μη αναπήρους/ συνοδεία
– Έλλειψη προσαρμογών κατά τη διάρκεια των μέτρων κατά της εξάπλωσης της πανδημίας.

Γραφειοκρατία
– Αναπηρία του περιβάλλοντος
– Ο αποκλεισμός σε δημόσιους χώρους ως απότοκο της ανεπάρκειας σε υποδομές.
– Ο αποκλεισμός σε δημόσιους χώρους ως έλλειψη κουλτούρας προσβασιμότητας.

– Εκπαίδευση (σχολεία, πανεπιστήμια)
– Έλλειψη προσαρμογών
– Απόρριψη
– Συμπεριφορές βασισμένες στην προκατάληψη
– Αποκλεισμός
– Αποκλεισμός και απόρριψη στην εκπαίδευση για άτομα τα οποία αποκλίνουν από τα κανονιστικά πρότυπα.

Εργασία
– Αμφισβήτηση της δυνατότητας για εργασία
– Επιφυλακτικότητα
– Αποκλεισμός
– Αποδοχή
– Οίκτος
– Έλλειψη ευκαιριών
– Εξοικείωση
– Προκαταλήψεις και στερεότυπα σχετικά με τη δυνατότητα των αναπήρων για εργασία και έλλειψη ευκαιριών για απασχόληση

Συμπεριφορές από πλευράς κοινωνίας
– Περιέργεια
– Άγνοια
-Έλλειψη σεβασμού και κουλτούρας προσβασιμότητας
-Έλλειψη παιδείας/ μόρφωσης
-Σύγκριση με παλαιότερες εποχές/ άλλες χώρες
– Στερεότυπα, προκαταλήψεις
-Υποκειμενικοί παράγοντες
– Βία
– Μισαναπηρισμός
– Απαξίωση
– Θαυμασμός
– Απόσταση μεταξύ αναπήρων και μη αναπήρων
– Κοινωνική συμπεριφορά που έχει ως βάση στερεότυπα και προκαταλήψεις.
– Ο θαυμασμός ως κοινωνική αντίδραση και η επίδραση του υποκειμενικού παράγοντα στην κοινωνική αντιμετώπιση

Θεσμικός αποκλεισμός (Κράτος, ΜΜΕ)
– Αδιαφορία
– Έλλειψη προβολής
– Οι ανάπηροι αόρατοι για τους θεσμούς

– Στερεότυπα και γενικεύσεις
– Ευαισθητοποίηση
– Εμπορευματοποίηση
– Οίκτος
– Φιλανθρωπία
-Υποκριτική στάση
– Ηρωοποίηση
– Σύγκριση με τους μη αναπήρους
– Η αναπηρία ως κόστος
– Η αντιμετώπιση της αναπηρίας από τους θεσμούς.
– Έλλειψη ορατότητας και Προβολή του δίπολου οίκτος/ ηρωοποίηση

Διαπροσωπικές σχέσεις – Οικογένεια
– Δυσκολία στη διαχείριση της αναπηρίας
– Απόρριψη
– Αποδοχή
– Θετική αντιμετώπιση
– Βιωματική μάθηση
– Υπερπροστασία
– Φροντίδα
– Κανονική αντιμετώπιση
– Η αναπηρία ως ζήτημα αποδοχής από τους σημαντικούς άλλους.
– Αναπηρία και υπερπροστατευτικότητα
– Αναπηρία και συντροφικές σχέσεις

Συναισθηματικές και ψυχικές αντιδράσεις
-Αδικία
– Μοναχικότητα
– Διαστρέβλωση αναγκών για να αισθάνεται λιγότερο ανάπηρος/η
– Προσπάθεια υπέρβασης κοινωνικών προσδοκιών
-Εκνευρισμός
-Στενοχώρια
– Αίσθημα ντροπής
– Άγχος
– Αγωνία
– Πανικός
– Θυμός
– Τα εμπόδια στην προσβασιμότητα ως πηγή αρνητικών συναισθημάτων
– Συναισθηματικές αντιδράσεις και εσωτερικευμένη καταπίεση

Τρόπος αντιμετώπισης συμπεριφορών αποκλεισμού
– Αδιαφορία
– Εξοικείωση σε συμπεριφορές αποκλεισμού
– Χιούμορ/ σαρκασμός
– Θρησκευτική πίστη
– Ψυχική θωράκιση
– Αγώνας/ Προσωπική προσπάθεια
– Αποφυγή
– Μείωση της σημασίας περιστατικών
– Απάντηση στις συμπεριφορές
– Διεκδίκηση των αναγκών
– Διεκδικήσεις και αντιστάσεις με γνώμονα το άτομο

Τρόποι διεκδίκησης
– Διεκδικήσεις μέσω συλλόγων/ σωματείων
– Επιβολή αυστηρότερων ποινών
– Εθελοντισμός, συμμετοχή σε ομάδες διεκδίκησης
– Συσπειρωμένος αγώνας
– Αλληλεγγύη
– Παρουσία, ορατότητα
– Δράσεις εξοικείωσης
– Μόρφωση, οικονομική ανεξαρτητοποίηση
– Ενημέρωση
– Συμπερίληψη
– Διεκδικήσεις άρσης ανισοτήτων των αναπήρων ως κοινωνική ομάδα

Κοινωνική ταυτότητα και αναπηρία
– Η αναπηρία ως ένα χαρακτηριστικό της προσωπικότητας
– Ανεξαρτησία, αυτονομία
– Η αναπηρία ως θετική ταυτότητα
– Μη ταύτιση με τον χαρακτηρισμό ανάπηρος
– Πόνος, Βλάβη
– Σεξουαλικότητα
– Ψυχική ενδυνάμωση
– Εξέλιξη
– Η αναπηρία ως μια από τις ταυτότητες που συγκροτούν την ατομική υπόσταση
– Η αναπηρία ως αρνητική ταυτότητα
– Η επιρροή της αναπηρίας στη συγκρότηση της κοινωνικής ταυτότητας

Πίνακας 2: Από τα βασικά θέματα στους κεντρικούς θεματικούς άξονες.
Κεντρικοί Θεματικοί Άξονες – Βασικά θέματα
Προσβασιμότητα και θεσμικός αποκλεισμός
– Ο αποκλεισμός σε δημόσιους χώρους ως απότοκο της ανεπάρκειας σε υποδομές.
– Ο αποκλεισμός σε δημόσιους χώρους ως έλλειμμα κουλτούρας προσβασιμότητας.
– Αποκλεισμός και απόρριψη στην εκπαίδευση για άτομα τα οποία αποκλίνουν από τα κανονιστικά πρότυπα.
– Προκαταλήψεις και στερεότυπα σχετικά με τη δυνατότητα των αναπήρων για εργασία και έλλειψη ευκαιριών για απασχόληση
– Η αντιμετώπιση της αναπηρίας από τους θεσμούς.
– Έλλειψη ορατότητας και προβολή του δίπολου οίκτος/ ηρωοποίηση
Αποκλεισμός και κοινωνικές αλληλεπιδράσεις
– Κοινωνική συμπεριφορά που έχει ως βάση στερεότυπα και προκαταλήψεις.
– Επίδραση του υποκειμενικού παράγοντα στην κοινωνική αντιμετώπιση και ο θαυμασμός ως κοινωνική αντίδραση
– Η αναπηρία ως ζήτημα αποδοχής από τους σημαντικούς άλλους.
– Αναπηρία και υπερπροστατευτικότητα
– Αναπηρία και συντροφικές σχέσεις
– Ο αποκλεισμός ως πηγή αρνητικών συναισθημάτων Κοινωνικός αποκλεισμός και συναισθηματικές αντιδράσεις
– Συναισθηματικές αντιδράσεις και εσωτερικευμένη καταπίεση
Τρόποι αντίστασης στον αποκλεισμό
– Διεκδικήσεις και αντιστάσεις με γνώμονα το άτομο
– Διεκδικήσεις άρσης ανισοτήτων των αναπήρων ως κοινωνική ομάδα
Διαμόρφωση της κοινωνικής ταυτότητας
– Η αναπηρία ως μια από τις ταυτότητες που συγκροτούν την ατομική υπόσταση
– Η αναπηρία ως αρνητική ταυτότητα
– Η επιρροή της αναπηρίας στη συγκρότηση της κοινωνικής ταυτότητας