2.4 Διαδικασίες και εργαλεία της έρευνας
Η ερευνήτρια θεώρησε πως η έρευνα μπορεί να αποφέρει καρπούς με τη χρήση της αλυσιδωτής δειγματοληψίας ή χιονοστοιβάδας. Η στρατηγική αυτή εφαρμόζεται κυρίως όταν παρατηρείται δυσκολία να εντοπιστούν τα μέλη συγκεκριμένου πληθυσμού ή όταν ο ερευνητής δεν γνωρίζει ποιος μπορεί να του παρέχει σημαντικές πληροφορίες (Ίσαρη & Πουρκός, 2015).
Για τη συλλογή των ποιοτικών δεδομένων της παρούσας μελέτης, σχεδιάστηκε ένας οδηγός ημιδομημένης συνέντευξης ως μέθοδος παραγωγής δεδομένων. Οι ημιδομημένες συνεντεύξεις έχουν προκαθορισμένες ερωτήσεις αλλά είναι στην ευχέρεια του συνεντευκτή η διάταξη τους όπως αυτός κρίνει ανάλογα με την πορεία της συνέντευξης (Robson, 2010).
Στη συγκεκριμένη έρευνα, ο οδηγός συνέντευξης βασίστηκε στο θεωρητικό σκελετό της βιβλιογραφικής ανασκόπησης και στις κύριες θεματικές ενότητες που προέκυψαν με τη συγγραφή του. Αρχικά, η ερευνήτρια συγκέντρωσε, διαχώρισε και επεξεργάστηκε εκείνες τις βιβλιογραφικές αναφορές που θα ήταν χρήσιμες και σχετικές για τη δημιουργία 11 θεματικών αξόνων. Οι θεματικοί άξονες που προέκυψαν από τη συγκεκριμένη διαδικασία είναι οι εξής: (α) Εκπαιδευτική και επαγγελματική πορεία – Απολαβές, (β) Συναισθήματα των εκπαιδευόμενων και εργαζόμενων σχετικά με την εργασία και την προεπαγγελματική εκπαίδευση, (γ) Σύνδεση προεπαγγελματικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων με την εργασία, (δ) Σύνδεση προεπαγγελματικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων με την καθημερινότητα, (ε) Σύνδεση εργασίας και ανεξαρτησίας, (στ) Σύνδεση εργασίας και λήψης αποφάσεων – πρωτοβουλιών, (ζ) Οι σχέσεις των ατόμων με αναπηρία με τους συμμαθητές/συναδέλφους, (η) Οι σχέσεις των ατόμων με αναπηρία με τους εκπαιδευτές/εργοδότες, (θ) Στρατηγικές για την αντιμετώπιση δυσκολιών στα εκπαιδευτικά και εργασιακά πλαίσια, (ι) Οι στάσεις – πολιτικές του κράτους και της κοινωνίας για την εργασιακή ένταξη των ατόμων με αναπηρία και (κ) Επαγγελματικά όνειρα και φιλοδοξίες. Έτσι η ερευνήτρια δημιούργησε τον ενδεικτικό οδηγό της ημιδομημένης συνέντευξης, ο οποίος μέσα από 17 ερωτήσεις ανοιχτού τύπου επιχειρεί να καλύψει τις πιθανές πτυχές και να αναλύσει τα δομικά στοιχεία που απαρτίζουν κάθε θεματικό άξονα.
Έπειτα, η ερευνήτρια επικοινώνησε με διάφορα εργασιακά πλαίσια και πλαίσια απασχόλησης ή δομές κατάρτισης και εκπαίδευσης προεπαγγελματικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων ατόμων με αναπηρία, τόσο από τον τόπο καταγωγής της (Νομός Καστοριάς), όσο και ανά την συνολική ελληνική περιφέρεια. Ο τρόπος επικοινωνίας έγινε τηλεφωνικώς και με αποστολή μηνυμάτων μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail), προκειμένου να δοθεί έγκριση για τη συμμετοχή των ατόμων. Οι περισσότερες από τις δομές ήταν θετικές στη συνεργασία και δέχτηκαν με χαρά να συμμετέχουν στην ερευνητική διαδικασία. Από τα 18 πλαίσια στα οποία απευθύνθηκε η ερευνήτρια, συμμετείχαν 10. Μια συνέντευξη έγινε τηλεφωνικά, ενώ σε πλαίσια όπου η επικοινωνία με τους συμμετέχοντες ήταν δύσκολη λόγω έκδοσης αδειών από το Υπουργείο Παιδείας, οι εκπαιδευτικοί με τους οποίους υπήρχε σχέση εμπιστοσύνης ανέλαβαν να βοηθήσουν στη διαδικασία λήψης συνεντεύξεων και να πραγματοποιηθούν οι συνεντεύξεις με τους μαθητές που ήθελαν να συμμετέχουν μετά το πέρας του σχολικού ωραρίου.
Με την άφιξη στον εκάστοτε χώρο, η ερευνήτρια έκανε τις απαραίτητες συστάσεις με το προσωπικό και με τους συμμετέχοντες. Αρχικά, έγινε ξενάγηση στους χώρους του κάθε πλαισίου, ενημερώνοντας για το σκοπό, το περιεχόμενο της έρευνας και τη σημαντικότητα της συμβολής σε αυτή. Πριν από κάθε προσέγγιση, η ερευνήτρια γνώρισε τον εκάστοτε συμμετέχοντα, ενημερώνοντας τον για τη διαδικασία της συνέντευξης, την επιστημονική δεοντολογία και την τήρηση της ανωνυμίας και του απορρήτου των προσωπικών δεδομένων. Τα λεγόμενα των συμμετεχόντων καταγράφηκαν με τη μορφή σημειώσεων παράλληλα με τη συζήτηση από την ερευνήτρια, καθώς η χρήση μαγνητοφώνησης είτε αποσυντόνιζε τους συμμετέχοντες, είτε οι ίδιοι ένιωθαν αμηχανία, γεγονός που ίσως επηρέαζε την εγκυρότητα και την αξιοπιστία των ευρημάτων.
