Νέοι / Νέες με Αναπηρία
Καθημερινές Προκλήσεις για Ισότητα!
(*Το παρόν άρθρο είναι ελεύθερη μετάφραση τμήματος της δημοσίευσης “Yοung and Disabled: Daily Challenges fοr Equality”, της Επιτροπής Νεολαίας του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία (EDF 06-13 updated in 2009). Μετάφραση: Χατζηπέτρου Ανθή)
Η μετάβαση από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή είναι ίσως μία από τις πιο συναρπαστικές διαδικασίες, αλλά πολύ συχνά είναι και μια δύσκολη περίοδος στη ζωή ενός ατόμου. Ανακαλύπτοντας ψυχολογικές και σωματικές αλλαγές που συμβαίνουν, συνειδητοποιώντας τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, βιώνοντας το συναίσθημα του έρωτα για πρώτη φορά και αντιμετωπίζοντας τις γρήγορες εναλλαγές της διάθεσης είναι μερικά από τα αποτελέσματα της εφηβείας που κάθε νεαρός άνδρας και νεαρή γυναίκα έχει να αντιμετωπίσει. Επίσης, τα πρώτα χρόνια της ενηλικίωσης μπορεί να περιλαμβάνουν και άλλου είδους δυσκολίες όπως η επιλογή πανεπιστημίου, η αναζήτηση θέσης εργασίας και η αναζήτηση νέου τόπου διαμονής, που ενδεχομένως να είναι μακριά από τους γονείς ή από ένα γνώριμο περιβάλλον. Οι έφηβοι με αναπηρία συχνά αντιλαμβάνονται αυτήν την περίοδο με ένα διαφορετικό τρόπο από ό,τι οι συνομήλικοί τους χωρίς αναπηρία. Τα νεαρά άτομα με αναπηρία πρέπει να ζήσουν με περιορισμούς λόγω της σωματικής ή της νοητικής τους αναπηρίας. Αισθάνονται περιορισμένα είτε λόγω του τρόπου ζωής τους, είτε λόγω της εξάρτησής τους από τους γονείς και, ενίοτε, λόγω της ατολμίας ή της ανασφάλειας για τον εαυτό τους.
Ένας κοινός φόβος σχεδόν σε όλους του νέους και νέες είναι η αβεβαιότητα για το μέλλον. Αλλά αυτό το θέμα είναι ακόμη πιο σημαντικό σε νεαρά άτομα με αναπηρία, αφενός λόγω της αναπηρίας τους και της αντίληψης της κοινωνίας, αφετέρου λόγω της έλλειψης ίσων ευκαιριών.
Πώς λοιπόν βλέπουν οι νέοι/ες με αναπηρία την εμπειρία αυτής της μοναδικής μεταβατικής διαδικασίας από την παιδική στην ενήλικη ζωή; Τι κοινό έχουν με τους έφηβους χωρίς αναπηρία; Ποια είναι τα ειδικά τους προβλήματα; Με ποιο τρόπο η κοινωνία και οι εξωτερικές καταστάσεις πρέπει να αλλάξουν, προκειμένου να υποστηρίξουν την πορεία ζωής των νέων ατόμων με αναπηρία;
Ο ρόλος της οικογένειας είναι ζωτικής σημασίας για την οικοδόμηση της αυτοεκτίμησης των νέων με αναπηρία
Η οικογένεια είναι ένα σημαντικό κομμάτι στη ζωή των παιδιών και των νέων με αναπηρία. Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους να προσαρμοστούν στην αναπηρία τους, που σημαίνει αναγνώριση των περιορισμών που πιθανώς προκύπτουν από αυτήν και συνέχιση παράλληλα της καθημερινής τους ζωής. Αυτό μπορεί να είναι δύσκολο, στην περίπτωση που η οικογένεια δεν είχε κατά το παρελθόν εμπειρία με αναπηρία.
Η αναπηρία μπορεί να προκαλέσει άγχος στα μέλη της οικογένειας, λόγω της πρόσθετης προσπάθειας που πρέπει να καταβάλλουν. Τα μέλη της οικογένειας είναι ανάγκη να διατηρήσουν δεσμούς μεταξύ τους. Όπως σε όλες τις οικογένειες, η διατήρηση ανοιχτής επικοινωνίας είναι ζωτικής σημασίας, όπως επίσης και ο χρόνος που περνούν μαζί, χωρίς να εστιάζουν στην αναπηρία.
Οι οικογένειες μπορούν να είναι φροντιστές των παιδιών τους με αναπηρία που χρειάζονται προσωπική φροντίδα και υποστήριξη σε καθημερινή βάση. Φυσικά, δεν αποκλείεται η παροχή εξωτερικής βοήθειας, π.χ. από φίλους, γείτονες ή επαγγελματίες προσωπικούς βοηθούς. Στην περίπτωση αυτή, το νεαρό άτομο με αναπηρία θα πρέπει να συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία εξεύρεσης, πρόσληψης και εκπαίδευσης του προσωπικού βοηθού, προκειμένου να αποκτήσει δεξιότητες που θα του είναι απαραίτητες για τη διαχείριση της αναπηρίας του ως ενήλικας.
Η αντιμετώπιση των προκλήσεων της αναπηρίας μπορεί να είναι δύσκολη για τον καθένα. Όσο περισσότερο η αναπηρία παρεμβαίνει στο σχολείο, στους φίλους, στις δραστηριότητες, τόσο πιο δύσκολη μπορεί είναι η προσαρμογή στην αναπηρία. Ο περιορισμός ή απώλεια των κοινωνικών / φιλικών συναναστροφών μπορεί να έχει ιδιαίτερα καταστροφικές συνέπειες. Η ενθάρρυνση των νέων από την οικογένεια να συναναστρέφονται με τους συμμαθητές τους και να διατηρούν κοινωνικές επαφές, μπορεί να συμβάλλει θετικά στην υποστήριξη ενός παιδιού ή εφήβου να αντιμετωπίσει την αναπηρία του.
Σεξουαλικότητα, ζήτημα – πρόκληση για όλους τους εφήβους
Κατά τη διάρκεια της εφηβείας, τα κορίτσια και τα αγόρια ανακαλύπτουν τη σεξουαλικότητά τους, παρατηρούν τις σωματικές και ψυχολογικές αλλαγές και βιώνουν για πρώτη φορά τον έρωτα και την αγάπη. Αυτή η περίοδος είναι ακόμη πιο δύσκολη για τους νέους με αναπηρία που επιπλέον έχουν να αντιμετωπίσουν την αναπηρία καθώς και τις προκαταλήψεις της κοινωνίας σε μια περίοδο της ζωής τους, όπου η εικόνα για τον εαυτό τους και η αυτοπεποίθηση τους είναι πολύ σημαντική για την ανάπτυξη της συναισθηματικής τους ζωής.
Γιατί η σεξουαλικότητα αποτελεί θέμα ταμπού, όταν πρόκειται για άτομα με αναπηρία;
Οι νέοι/ες με αναπηρία συχνά αντιμετωπίζονται από την κοινωνία ως πρόσωπα χωρίς σεξουαλικότητα. Δεν αναμένεται να έχουν σεξουαλικές σχέσεις ή να ερωτευτούν κάποιο άτομο χωρίς αναπηρία. Η σεξουαλικότητα των νεαρών ατόμων με αναπηρία συχνά δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, και μερικές φορές θεωρείται σχεδόν ως κάτι μη «φυσιολογικό». Συχνά προκύπτουν ερωτήσεις του τύπου «Πώς το κάνουν;», «Μήπως χρησιμοποιούν σεξουαλικά βοηθήματα;», «Είναι σε θέση να κάνουν έρωτα όπως όλοι οι άλλοι;».
Πολλά νεαρά άτομα με αναπηρία μπορεί να κάνουν τις ίδιες ερωτήσεις. Η σεξουαλικότητα γενικώς είναι ένα ευαίσθητο θέμα, αλλά πολύ περισσότερο για τους νέους με αναπηρία. Οι γονείς και γενικώς οι ενήλικες έχουν δυσκολία να μιλήσουν για αυτό. Γίνεται ακόμα πιο δύσκολο όταν οι ενήλικες έχουν προκαταλήψεις και είναι της γνώμης ότι οι νέοι με αναπηρία δεν θα μπορέσουν ποτέ να έχουν σεξουαλική ζωή. Οι συζητήσεις σχετικά με σεξουαλικά προβλήματα είναι ακόμα πιο δύσκολες, τόσο για τους γονείς όσο και για τους νέους, ενώ συχνά οι γονείς καλούνται να απαντήσουν στη δύσκολη ερώτηση του παιδιού τους με αναπηρία «Πιστεύεις ότι για όλους υπάρχει κάποιος, ακόμα και για μένα;».
Ο αντίκτυπος των μέσων μαζικής ενημέρωσης σχετικά με την προσωπική εικόνα και τη σεξουαλικότητα
Η κοινωνία και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης εστιάζουν στο ιδανικό βάρος, την εξωτερική εμφάνιση, την πλαστική χειρουργική και από πολύ νωρίς οι νέοι προσλαμβάνουν ιδανικές εικόνες φαινομενικά τέλειων και όμορφων ατόμων. Οι έφηβοι συχνά αποκομίζουν τις πρώτες εντυπώσεις τους σχετικά με τη σεξουαλικότητα από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Επιπρόσθετα της παρουσίασης των ιδανικών εικόνων από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ορισμένοι νέοι, οι οποίοι δεν λαμβάνουν καμία καθοδήγηση από τους γονείς τους, αναπτύσσουν τις πρώτες απόψεις τους σχετικά με τη δική τους σεξουαλικότητα και τη σεξουαλικότητα των άλλων μέσω ταινιών πορνό και περιοδικών που γενικά δεν αντικατοπτρίζουν αυτό που η σεξουαλικότητα είναι πραγματικά.
Η περίοδος της εφηβείας είναι ο χρόνος της ζωής που αναζητάμε την ταυτότητά μας και αναπτύσσουμε την προσωπικότητά μας. Αν το σώμα μας, εξαιτίας της αναπηρίας, δεν λειτουργεί όπως τα σώματα των προτύπων – μοντέλων που έχουμε, τότε μπορεί να μας κάνει αβέβαιους για τον εαυτό μας σε μια στιγμή της ζωής μας που η αυτο-εικόνα και η αυτοπεποίθηση είναι πολύ σημαντική για την ανάπτυξη της συναισθηματικής μας ζωής.
Πώς επηρεάζει τη σεξουαλικότητα η αυτο-εικόνα των νέων ατόμων με αναπηρία και πώς να το ξεπεράσει;
Κάθε νέος άνθρωπος επιδιώκει την αγάπη και την επιβεβαίωση ότι είναι αρκετά καλός/ή. Η αναπηρία, ανεξαρτήτως αν είναι ορατή ή όχι, επηρεάζει την αυτό-εικόνα του ατόμου. Ο φόβος ότι δεν είναι αρκετά καλός/ή και η αίσθηση ότι ποτέ κανείς δεν θα τον/την αγαπήσει μπορεί να είναι πολύ ισχυρή. Η αβεβαιότητα και η ευπάθεια αποτρέπει πολλούς από το να αναζητήσουν να βρουν κάποιον/α να αγαπήσουν.
Το να μιλάμε για τη σεξουαλικότητα και το δικαίωμα των ατόμων στη σεξουαλική ζωή είναι πολύ δύσκολο. Γίνεται ακόμα πιο δύσκολο όταν ένα νεαρό άτομο με αναπηρία έχει διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό. Τα περισσότερα νεαρά άτομα δίνουν μία σκληρή μάχη με τα συναισθήματά τους, γιατί συχνά τα άτομα γύρω τους πιστεύουν ότι η αναπηρία τους τούς καθιστά αρκετά ανθεκτικούς.
Ως εκ τούτου είναι σημαντικό για όλα τα νεαρά άτομα, και ιδιαίτερα για τους νέους/ες με αναπηρία, να πάρουν από νωρίς υποστήριξη και ευκαιρίες προκειμένου να μιλήσουν άνετα για την αγάπη και τη σεξουαλικότητα στο σχολείο, στο σπίτι αλλά και αλλού. Τα θέματα σχετικά με τη σεξουαλικότητα και την αναπηρία πρέπει να συμπεριληφθούν στα μαθήματα οικογενειακού προγραμματισμού και στα σχολικά προγράμματα σπουδών, ώστε να αλλάξει η στάση της κοινωνίας και επίσης να ενημερωθούν οι νέοι/ες με αναπηρία.
Τυπική και άτυπη εκπαίδευση, το μονοπάτι για την πλήρη ένταξη στην κοινωνία
Τα παιδιά και τα νεαρά άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν διακρίσεις στην πρόσβασή τους στο εκπαιδευτικό σύστημα όλων των βαθμίδων. Ως συνέπεια του χαμηλού επιπέδου εκπαίδευσης, τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν συχνά ανυπέρβλητα εμπόδια κατά την ένταξή τους στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία γενικότερα. Στατιστικά στοιχεία της ΕΕ δείχνουν ότι το μέσο επίπεδο εκπαίδευσης των ατόμων με αναπηρία είναι χαμηλότερο από αυτό του υπόλοιπου πληθυσμού. Το ποσοστό ανεργίας για τα άτομα με αναπηρία είναι σημαντικά υψηλότερο από εκείνο των ατόμων χωρίς αναπηρία. Υπάρχει δηλ. σαφής συσχέτιση μεταξύ αυτών των παραμέτρων.
Αυτό έχει σημαντική επίδραση στην ποιότητα ζωής του ατόμου και αποτελεί ένα σημαντικό δείκτη με τον οποίο μπορούμε να μετρήσουμε την πραγματική πρόοδο που έχει σημειωθεί στη διασφάλιση και την παροχή ίσων ευκαιριών για τα άτομα με αναπηρία. Η εκπαίδευση για όλους αποτελεί ένα πρώτο βήμα προς μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς. Τα συμμετοχικά εκπαιδευτικά συστήματα δεν ωφελούν μόνο τα νεαρά άτομα με αναπηρία, αλλά είναι προς όφελος όλων των εφήβων που μαθαίνουν από τις διαφορές και τις ικανότητες του άλλου.
Αν και υπάρχει μια μεγάλη σχολή σκέψης για την κατάργηση του διαχωρισμού μεταξύ γενικής και ειδικής εκπαίδευσης και η οποία υποστηρίζει την ένταξη της ειδικής εκπαίδευσης στο γενικό εκπαιδευτικό σύστημα, το δικαίωμα επιλογής μεταξύ ειδικού ή γενικού σχολείου θα πρέπει να αναγνωριστεί (π.χ. το δικαίωμα για τους κωφούς να επιλέξουν ειδικό ή γενικό σχολείο με μέθοδο διδασκαλίας στη νοηματική γλώσσα).
Τα νεαρά άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν μείζονες κοινωνικές προκαταλήψεις όταν πρόκειται για την ένταξή τους στο εκπαιδευτικό σύστημα, όπως για παράδειγμα: «Οι νέοι με αναπηρία θα πρέπει να εγγράφονται σε ειδικά σχολεία, γιατί μόνο τα σχολεία αυτά είναι προσαρμοσμένα στις δυνατότητές τους», «Η συμμετοχική εκπαίδευση είναι πιο ακριβή από την ειδική εκπαίδευση». Και οι δύο αυτές απόψεις δεν βασίζονται σε αποτελέσματα έρευνας. Έρευνες διέψευσαν την παραδοχή ότι η συμμετοχική εκπαίδευση κοστίζει περισσότερο, θεωρώντας ότι τα εκπαιδευτικά ιδρύματα που παρέχουν ειδική εκπαίδευση χρειάζονται σημαντικούς πόρους.
Και για τα άτομα με αναπηρία αλλά και για τα άτομα χωρίς αναπηρία, το σχολείο – εγγραφής αποτελεί βασικό παράγοντα για τη μελλοντική ένταξή τους στην κοινωνία. Δυστυχώς, διάφορα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει τεράστιο χάσμα μεταξύ των παιδιών με αναπηρία και των παιδιών χωρίς αναπηρία. Ένας λόγος γι’ αυτήν τη διαφορά είναι ότι πολλοί από τους έφηβους με αναπηρία δεν φοιτούν σε γενικά σχολεία και συνεπώς δεν έχουν την ευκαιρία να ενταχθούν στην κοινωνία από το δημοτικό σχολείο.
Η κατάσταση αυτή ισχύει κυρίως για την πλειονότητα των παιδιών με νοητική ή ψυχική αναπηρία. Από την άλλη πλευρά, τα παιδιά και οι έφηβοι με σωματική αναπηρία, που είναι σε θέση να φοιτήσουν σε σχολεία γενικής εκπαίδευσης και ως εκ τούτου έχουν την ευκαιρία να ενταχθούν στην τάξη και την κοινωνία, αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια προσβασιμότητας στα σχολικά κτίρια, στις σχολικές τάξεις, στο εκπαιδευτικό υλικό κ.λπ.
Αν και ο αριθμός των ειδικών σχολείων πρόκειται να μειωθεί στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, η διαδικασία ένταξης των μαθητών με αναπηρίες στην εκπαίδευση δεν έχει τελειώσει ακόμη. Συνεπώς, είναι ζωτικής σημασίας για τους νέους με αναπηρία, για τους γονείς ή τους καθηγητές τους, καθώς και για τις οργανώσεις νεολαίας να συμμετέχουν στο σχεδιασμό και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με τις παροχές προς τους νέους με αναπηρία ή / και διάφορες εκπαιδευτικές ανάγκες, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να αποφασίζουν για το είδος της εκπαίδευσης από το οποίο θεωρούν ότι θα επωφεληθούν περισσότερο.
Η μη τυπική εκπαίδευση – βασικός παράγοντας για την ανάπτυξη ικανοτήτων και αυτοπεποίθησης
Τι είναι η μη τυπική εκπαίδευση; Η μη τυπική εκπαίδευση μπορεί να οριστεί ως ένα πρόγραμμα ατομικής και κοινωνικής εκπαίδευσης, εκτός του επίσημου εκπαιδευτικού συστήματος, που αποσκοπεί στη βελτίωση μιας σειράς δεξιοτήτων και ικανοτήτων. Η συμμετοχή είναι εθελοντική και τα προγράμματα, τα οποία υλοποιούνται από εκπαιδευμένους εκπαιδευτές του εθελοντικού ή / και του δημόσιου τομέα, θα πρέπει να παρακολουθούνται συστηματικά και να αξιολογούνται. Η μη τυπική εκπαίδευση είναι εστιασμένη στον εκπαιδευόμενο, με βάση την αμοιβαία συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευόμενων, την ενεργό συμμετοχή τους, τις εμπειρίες τους, τις ανάγκες και τις προσδοκίες τους. Επίσης, βασίζεται σε μια ολιστική προσέγγιση, που σημαίνει ότι συνδυάζει γνωστικές, συναισθηματικές και πρακτικές δεξιότητες μάθησης. Είναι επίσης ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι η εμπειρία της μη τυπικής εκπαίδευσης θα μπορούσε να πιστοποιείται.
Οι οργανώσεις νεολαίας μπορούν να απευθύνονται σε νεαρά άτομα και να τους ενθαρρύνουν να αποκτήσουν δεξιότητες μέσω της συμμετοχής τους σε προγράμματα μη τυπικής εκπαίδευσης.
Τέχνες, αθλητισμός, αναψυχή – εργαλεία για την κοινωνική ένταξη
Ελεύθερος χρόνος είναι ο χρόνος όταν δεν είμαστε στην εργασία ή στην εκπαίδευση. Για όσους εργάζονται, η ψυχαγωγία είναι κάτι που βοηθά στην ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Οι ψυχαγωγικές δραστηριότητες συμβάλλουν σημαντικά στην ψυχική και σωματική ευεξία του ανθρώπου. Για μερικούς νέους ο αθλητισμός, οι αγορές, το «clubbing», ο χορός, το περπάτημα, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, η τέχνη, κ.λπ. απορροφούν μεγάλο μέρος της ζωής τους.
Όταν όμως οι νέοι με αναπηρία δεν εργάζονται, η ψυχαγωγία μπορεί να πάρει μια εντελώς διαφορετική έννοια. Σε χρονικά διαστήματα που δεν έχουν στη διάθεσή τους χρήματα για ψυχαγωγικές δραστηριότητες, η κατάσταση αυτή μπορεί να προκαλέσει θλίψη και να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη τους. Επιπλέον, τα νεαρά άτομα με αναπηρία πρέπει να καταβάλουν προσπάθεια για να πιστέψουν στον εαυτό τους και τις ικανότητές τους, και ενδεχομένως κατά την έναρξη μιας δραστηριότητας να αποθαρρυνθούν από την αρνητική στάση άλλων ατόμων που βρίσκονται γύρω τους.
Παρόλα αυτά, οι τέχνες αποτελούν έναν κόσμο ευκαιριών για τους νέους με αναπηρία. Παρέχουν μια διέξοδο για δημιουργική έκφραση και απεριόριστες δυνατότητες για προσωπική και επαγγελματική επιτυχία. Η πρόσβαση στις τέχνες, σε πολιτιστικούς χώρους και γεγονότα θα βοηθήσει τα άτομα με αναπηρία στην πλήρη συμμετοχή τους στην κοινότητα. Το ίδιο και ο αθλητισμός, που ενισχύει την αυτοεκτίμηση, καλλιεργεί τη θέληση για συνεχή αυτό-βελτίωση, την ικανότητα ανάληψης ρίσκου και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στο ίδιο τους τον εαυτό.
Από την εκπαίδευση στην απασχόληση
Οι νέοι/ες με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες θα πρέπει να υποστηριχθούν για να έχουν μια ομαλή μετάβαση από το σχολείο στην ενήλικη επαγγελματική ζωή. Το σχολείο θα πρέπει να τους βοηθήσει να γίνουν οικονομικά ενεργοί πολίτες και να τους παρέχει τις δεξιότητες που απαιτούνται στην καθημερινή ζωή, προσφέροντας κατάρτιση που ανταποκρίνεται στις κοινωνικές και επικοινωνιακές απαιτήσεις και προσδοκίες της ενήλικης ζωής.
Μεταξύ της εκπαίδευσης και της απασχόλησης υπάρχει ένα ζωτικός δεσμός. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το εκπαιδευτικό σύστημα αποτελεί το πρώτο βήμα προς μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς και γιατί διαδραματίζει καίριο ρόλο στον προσδιορισμό του μέλλοντος για όλους, τόσο από προσωπική όσο και από κοινωνική και επαγγελματική σκοπιά.
Σε μελέτη, υπό την εποπτεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ειδική Αγωγή, εντοπίστηκαν κάποιοι βασικοί παράγοντες για μια επιτυχή μετάβαση από την εκπαίδευση στην απασχόληση:
– Σεβασμός στην επιλογή του μαθητή / φοιτητή: Σε συνεργασία με τον μαθητή / φοιτητή, την οικογένεια και τους επαγγελματίες, πρέπει να καταρτιστεί ένα σχέδιο το οποίο να σέβεται τις προσωπικές επιλογές του μαθητή / φοιτητή και να ανοίγει αντί να κλείνει δυνατότητες.
– Συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων μερών: Η συνεργασία μεταξύ σχολείου, οικογένειας, εργοδοτών, συνδικαλιστικών οργανώσεων και υπηρεσιών υποστήριξης είναι μεγάλης σημασίας, ποικίλλει βέβαια ανάλογα με τη φάση της ζωής του μαθητή / φοιτητή.
– Στενή σχέση μεταξύ σχολείου και αγοράς εργασίας: Οι μαθητές / φοιτητές πρέπει να αποκτήσουν εμπειρία σε πραγματικές συνθήκες εργασίας. Ο κύριος στόχος είναι η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και της αυτονομίας, η επιβεβαίωση των πραγματικών προσδοκιών των μαθητών /φοιτητών και η εξασφάλιση μελλοντικής απασχόλησης. Π.χ. η πρακτική άσκηση σε επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια του σχολείου είναι η καλύτερη επιλογή, προκειμένου οι μαθητές να έχουν πραγματική επαφή με την ανοιχτή αγορά εργασίας.
Προκλήσεις και πλεονεκτήματα της συμμετοχής των νέων με αναπηρία σε οργανώσεις νεολαίας (αναπηρικές ή γενικές)
Γιατί οι νέοι με αναπηρία να συμμετέχουν σε αναπηρικές οργανώσεις νεολαίας;
Για τα νεαρά άτομα με αναπηρία είναι πολύ σημαντικό να συναντούν άλλα νεαρά άτομα με αναπηρία. Όλοι μαζί μοιράζονται μια εμπειρία ζωής και μπορεί να συνδεθούν μεταξύ τους με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Οι αναπηρικές οργανώσεις νεολαίας δημιουργούν έναν τόπο συνάντησης για νέους που έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό, δηλ. την αναπηρία. Για πολλούς νέους, η συμμετοχή αυτή αποτελεί επίσης ένα σημαντικό βήμα προς την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και εμπιστοσύνης στον εαυτό τους και τις ικανότητές τους. Βλέποντας και μιλώντας με άλλα νεαρά άτομα που έχουν αντιμετωπίσει τα ίδια προβλήματα, αποκομίζουν μια θετική εμπειρία. Αυτό τους δίνει κίνητρο να συνεχίσουν να παλεύουν για την επίτευξη των στόχων τους.
Επίσης, πολλοί νέοι συμμετέχουν σε αναπηρικές οργανώσεις νεολαίας, επειδή θέλουν να συμβάλουν με την εμπειρία τους στην ένταξη και άλλων νέων με αναπηρία στην κοινωνία. Ενδεχομένως, η συμμετοχή τους σε οργανώσεις νεολαίας να τους έχει βοηθήσει και να θέλουν να ανταποδώσουν σε άλλα νεαρά άτομα. Οι οργανώσεις νεολαίας δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου το να έχεις κάποια αναπηρία είναι κάτι φυσιολογικό. Όταν συμμετέχεις σε αυτές, δεν έχεις κάποια ιδιαιτερότητα λόγω της αναπηρίας σου, γιατί και όλοι οι άλλοι έχουν επίσης κάποια αναπηρία.
Οι αναπηρικές οργανώσεις νεολαίας προσφέρουν ένα σημαντικό έργο, επικεντρώνοντας σε θέματα που αφορούν του νέους με αναπηρία σε σχέση με την κοινωνία, τα μέσα ενημέρωσης και την πολιτική.
Μπορούν οι νέοι με αναπηρία να συμμετέχουν σε γενικές οργανώσεις νεολαίας;
Οι αναπηρικές οργανώσεις νεολαίας δεν έχουν στόχο να ανταγωνιστούν τις γενικές οργανώσεις νεολαίας. Σκοπός της αναπηρικής οργάνωσης, μεταξύ άλλων, είναι η υποστήριξη των νέων με αναπηρία να μετέχουν σε άλλες οργανώσεις. Εργάζονται για να κάνουν τα μέλη τους αρκετά ισχυρά για να συμμετέχουν στην κοινωνία όπως οι νέοι χωρίς αναπηρία.
Τα περισσότερα νεαρά άτομα με αναπηρία θα προτιμούσαν να συμμετέχουν σε γενικές οργανώσεις, αν είχαν τη δυνατότητα επιλογής. Στις γενικές οργανώσεις νεολαίας, οι νέοι /ες με αναπηρία θα συναντήσουν άλλα νεαρά άτομα λόγω κοινών ενδιαφερόντων και όχι λόγω αναπηρίας. Εξαιτίας όμως τόσο σωματικών όσο και ψυχολογικών εμποδίων δεν έχουν όλα τα νεαρά άτομα με αναπηρία αυτή την επιλογή. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ακόμη χρειάζονται, για παράδειγμα, ειδικοί αθλητικοί σύλλογοι για άτομα με αναπηρία.
Ένας στόχος για τις αναπηρικές οργανώσεις νεολαίας είναι να συνεργαστούν όσο το δυνατόν περισσότερο με γενικές οργανώσεις. Με τη συνάντηση και άλλων νέων με αναπηρία, που είναι μέλη μιας γενικής οργάνωσης νεολαίας, ένας έφηβος με αναπηρία μπορεί να πάρει δύναμη και να πιστέψει ότι μπορεί επίσης να συμμετέχει. Η συνεργασία όμως αυτή αποτελεί πλεονέκτημα όχι μόνο για τους νέους/ες με αναπηρία, αλλά και για τις ίδιες τις γενικές οργανώσεις, που μπορούν να κάνουν την οργανωτική τους πλατφόρμα πιο σύνθετη με θετικό τρόπο.
Ποια είναι τα οφέλη για τους νέους/ες με αναπηρία;
Η μη τυπική εκπαίδευση, η κατάρτιση και η συμμετοχική μάθηση που παρέχεται, είναι ιδιαίτερα ζωτικής σημασίας για τα άτομα με αναπηρία, διότι ενισχύει τις κοινωνικές δεξιότητες που ενδεχομένως δεν είναι εφικτό μέσω του επίσημου εκπαιδευτικού συστήματος. Για παράδειγμα, μεγάλος αριθμός νεαρών ατόμων με αναπηρία υστερούν σε γνώσεις ξένων γλωσσών σε σύγκριση με νέους/ες χωρίς αναπηρία, λόγω εμποδίων στην εκπαίδευση ή λόγω κοινωνικού αποκλεισμού. Η υλοποίηση προγραμμάτων μη τυπικής εκπαίδευσης με στόχο την ανάπτυξη δεξιοτήτων στις ξένες γλώσσες, θα μπορούσε να γεφυρώσει αυτό το χάσμα.
Η μη τυπική εκπαίδευση συνδέεται με την ενεργό συμμετοχή και την ιδιότητα του πολίτη και φέρει μια σημαντική πολιτική και κοινωνική σημασία. Μία από τις μεγαλύτερες προστιθέμενες αξίες της μη τυπικής εκπαίδευσης είναι το γεγονός ότι είναι προσιτή και σε τοπικό επίπεδο.
Θ.Α.
