ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ

Το 80% των προβλημάτων όρασης παγκοσμίως θα μπορούσε να αποφευχθεί ή να θεραπευτεί

Οκτ 11, 2018 | ΘΕΜΑΤΑ ΤΥΦΛΟΤΗΤΑΣ, Ιατρικά

Ανθή Αγγελοπούλου.

Η Παγκόσμια Ημέρα Όρασης (κατά της Τύφλωσης) γιορτάζεται κάθε χρόνο τη δεύτερη Πέμπτη κάθε Οκτωβρίου, με πρωτοβουλία της Διεθνούς Επιτροπής για την Πρόληψη της Τύφλωσης, σε συνεργασία με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO). Στόχος των δύο οργανώσεων είναι να στρέψουν το παγκόσμιο ενδιαφέρον στο πρόβλημα της τύφλωσης και τις επιπτώσεις του στον πάσχοντα πληθυσμό και το δημόσια υγεία.

Σύμφωνα με την Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), ο αριθμός των «νομικά τυφλών», δηλαδή των ασθενών με μείωση στην οπτική οξύτητα μεγαλύτερη από 95%, υπολογίζεται σε 39 εκατομμύρια ενώ, έξι φορές μεγαλύτερος (246 εκατομμύρια) είναι ο αριθμός των ανθρώπων με διαταραχές στην όραση βαριάς ή ήπιας μορφής οι οποίοι χαρακτηρίζονται ως ασθενείς με χαμηλή όραση. Κάθε 5 δευτερόλεπτα ένας συνάνθρωπός μας τυφλώνεται και κάθε ένα λεπτό ένα παιδί χάνει την όραση του επίσης.

Παραδόξως, το 80% των προβλημάτων όρασης παγκοσμίως θα μπορούσε να αποφευχθεί ή ακόμα και να θεραπευτεί με άμεση ιατρική φροντίδα και τακτικές οφθαλμολογικές εξετάσεις.

Κληρονομική Οπτική Νευροπάθεια Leber

Η Κληρονομική Οπτική Νευροπάθεια Leber (LHON) είναι μία σπάνια κληρονομική πάθηση που οφείλεται σε μεταλλάξεις του μιτοχονδριακού DNA, με αποτέλεσμα την ατροφία του οπτικού νεύρου και την απώλεια ικανότητας όρασης. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία ο επιπολασμός της LHON στο γενικό πληθυσμό εκτιμάται σε 2,23 ανά 100.000 πληθυσμού. Ωστόσο, είναι πιθανό ότι γίνεται εσφαλμένη διάγνωση της νόσου καθώς μερικά συμπτώματα της LHON μπορεί να είναι κοινά με άλλες πιο συχνές οπτικές νευροπάθειες, με αποτέλεσμα η τελική διάγνωση της LHON να καθυστερεί. Η πάθηση εκδηλώνεται με αιφνίδια, ανώδυνη, απώλεια της κεντρικής όρασης που παρατηρείται πιο συχνά σε άνδρες σε ηλικία από 15 έως 30 ετών και επηρεάζει και τους δύο οφθαλμούς. Η LHON έχει σημαντική επίδραση στη ζωή των ασθενών, καθώς περίπου το 80% των ασθενών θα γίνουν «νομικά τυφλοί» μέσα σε 1 χρόνο από την έναρξη της νόσου. Η τελική διάγνωση γίνεται με γενετικό τεστ που επιβεβαιώνει τις μιτοχονδριακές μεταλλάξεις.

Πρόσφατα εγκρίθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων η ιδεβενόνη, για την αντιμετώπιση προβλημάτων όρασης σε ασθενείς με LHON. Είναι διαθέσιμη και στη χώρα μας και βοηθά στη σταθεροποίηση των επιπέδων όρασης ή ακόμα και στην αποκατάσταση μέρους της όρασης.

Μια απλή εξέταση ματιών ανιχνεύει ποιοι κινδυνεύουν από άνοια

Μια απλή εξέταση ματιών, κατά την οποία γίνεται λεπτομερής έλεγχος του πίσω μέρους του ματιού και χρησιμοποιείται για την διάγνωση και την παρακολούθηση πολλών οφθαλμοπαθειών, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, σύμφωνα με νέα βρετανική μελέτη, μπορεί να δείξει αν ένα άτομο κινδυνεύει στο μέλλον να παρουσιάσει άνοια. Ορισμένα χαρακτηριστικά των ματιών όπως λένε οι ερευνητές, αποτελούν αξιόπιστους προγνωστικούς δείκτες για την διάγνωση της άνοιας. Αν το εύρημα αυτό επιβεβαιωθεί και από άλλες μελέτες, στο μέλλον θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τον έγκαιρο εντοπισμό της νόσου.

Στη μελέτη συμμετείχαν 32.000 εθελοντές ηλικίας 40-69 ετών, οι οποίοι υποβλήθηκαν στην λεγόμενη οπτική τομογραφία συνοχής (OCT), ένα είδος τομογραφίας που γίνεται στον βυθό των ματιών, δηλαδή στο τμήμα τους που βρίσκεται βαθιά μέσα στο μάτι. Η OCT αξιολογεί τον αμφιβληστροειδή χιτώνα των ματιών, ο οποίος είναι φωτοευαίσθητος και φέρει τα κύτταρα-υποδοχείς της όρασης. Όταν ο αμφιβληστροειδής αναπτύσσει παθήσεις (π.χ. εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, οίδημα της ωχράς, διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια κ.λπ.) η όραση διαταράσσεται σοβαρά. Με την OCT ελέγχεται επίσης ο χοριοειδής χιτώνας των ματιών, που βρίσκεται κάτω από τον αμφιβληστροειδή, ενώ χαρτογραφείται το οπτικό νεύρο και οι νευρικές ίνες του. Επομένως η εξέταση είναι σημαντική για την διάγνωση και παρακολούθηση και άλλων παθήσεων, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται το γλαύκωμα. Όπως γράφουν οι ερευνητές στο ιατρικό περιοδικό JAMA Neurology, χρησιμοποίησαν την OCT για να εξετάσουν το πάχος της στοιβάδας των νευρικών ινών του οπτικού νεύρου στον αμφιβληστροειδή (RNFL). Ενώ, υπέβαλλαν τους εθελοντές και σε τεστ αξιολόγησης της μνήμης, του χρόνου αντιδράσεως και της λογικής σκέψης.

Οφθαλμικές σταγόνες για τη θεραπεία της ωχράς κηλίδας

Οι επιστήμονες του πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ βρίσκονται ένα βήμα πιο κοντά στην ανάπτυξη σταγόνων οφθαλμού που θα μπορούν να φέρουν την επανάσταση στη θεραπεία για την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας που σχετίζεται με την ηλικία (AMD). Η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι η κύρια αιτία τύφλωσης στον ανεπτυγμένο κόσμο. Ο επιπολασμός της αυξάνεται δραματικά καθώς ο πληθυσμός γερνάει και εκτιμάται ότι μέχρι το 2020 θα υπάρχουν περίπου 200 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως με την πάθηση. Μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο, υπάρχουν πάνω από 500.000 άτομα με εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.

Η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας αντιμετωπίζεται επί του παρόντος με ειδικές ενέσεις φαρμάκου στο μάτι, οι οποίες πρέπει να χορηγούνται από ιατρούς. Οι επιστήμονες, με επικεφαλής τη βιοχημικό Dr Felicity de Cogan, από το Ινστιτούτο Μικροβιολογίας και Λοίμωξης του πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ, εφεύραν μια μέθοδο χορήγησης αυτών των διαφορετικά εγχεόμενων φαρμάκων, ως οφθαλμικών σταγόνων.

Εργαστηριακή έρευνα σε αρουραίους, που δημοσιεύθηκε στο Investigational Ophthalmology & Visual Science (IOVS), έδειξε ότι αυτές οι οφθαλμικές σταγόνες έχουν παρόμοιο θεραπευτικό αποτέλεσμα με το ενέσιμο φάρμακο. Τώρα οι επιστήμονες του Μπέρμιγχαμ έκαναν στην έρευνά τους ένα ακόμη βήμα, διερευνώντας τις επιδράσεις των οφθαλμικών σταγόνων στα μάτια των κουνελιών και των χοίρων που είναι μεγαλύτερα και τα οποία, είναι περισσότερο παρόμοια με τα ανθρώπινα μάτια. Αυτή η τελευταία μελέτη, που δημοσιεύθηκε επίσης στο Investigational Ophthalmology & Visual Science (IOVS), καταδεικνύει ότι οι οφθαλμικές σταγόνες μπορούν να δώσουν μια θεραπευτικά αποτελεσματική ποσότητα του φαρμάκου στον αμφιβληστροειδή ακόμα και στα μεγαλύτερα αυτά μάτια των θηλαστικών που μοιάζουν με τα ανθρώπινα. Η τεχνολογία πίσω από τις οφθαλμικές σταγόνες είναι ένα πεπτίδιο που διεισδύει στην κυψέλη και μπορεί να «παραδώσει» το φάρμακο στον αμφιβληστροειδή (στο πίσω μέρος του ματιού).

Ο καθηγητής Robert Scott, Οφθαλμολόγος και Επίτιμος Καθηγητής Οφθαλμολογίας στο πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, δήλωσε ότι: «Τα πεπτίδια που διεισδύουν στην κυψέλη θα οδηγήσουν στην επόμενη γενιά θεραπείας για άτομα με εκφύλιση της ωχράς κηλίδας».

Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας των επιστημόνων για τις οφθαλμικές σταγόνες ανήκουν πλέον στην αμερικανική εταιρεία Macregen Inc και μια ομάδα ερευνητών του Μπέρμιγχαμ συνεργάζεται με την εταιρεία για την ανάπτυξη μιας νέας σειράς θεραπειών για την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας αλλά και για άλλες οφθαλμικές παθήσεις.

Η ερευνητική ομάδα διευρύνει τώρα τις μελέτες της ώστε να επιβεβαιώσει την εγκυρότητα αυτής της θεραπευτικής προσέγγισης έτσι ώστε να προβούν άμεσα σε κλινικές δοκιμές μέσα στο 2019. Η Δρ. de Cogan αναφερόμενη στη μελέτη, είπε ότι για αρκετά χρόνια, η ομάδα της έχει επικεντρωθεί στην ανάπτυξη φαρμάκων για το πίσω μέρος του ματιού. Και όπως είπε, από την αρχή, συνειδητοποίησαν ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό οι ασθενείς να μπορούν να φροντίσουν τον εαυτό τους μόνοι τους, καθώς αυτό θα είναι λιγότερο δαπανηρό, θα εξοικονομεί χρόνο για τους ασθενείς και τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης και θα μειώσει και τις πιθανές επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν από ενέσεις.

4πλασιος ο κίνδυνος τύφλωσης για τους καπνιστές

Το κάπνισμα ως γνωστόν ευθύνεται για την εμφάνιση καρκίνου ή κάποιας καρδιαγγειακής πάθησης. Όμως σύμφωνα με τους επιστήμονες μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στην απώλεια της όρασης. Είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι το κάπνισμα προκαλεί σοβαρές βλάβες στα μάτια και παίζει σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση σοβαρών οφθαλμοπαθειών, όπως η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. «Ο καπνός των τσιγάρων περιέχει χιλιάδες τοξικά χημικά που μπορεί να επηρεάσουν άμεσα και έμμεσα την υγεία των ματιών», λέει ο χειρουργός-οφθαλμίατρος Δρ. Αναστάσιος Κανελλόπουλος MD, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, καθηγητής Οφθαλμολογίας Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης, NYU Medical School. «Οι επιδράσεις αυτές είναι πολύ σοβαρές, διότι όχι μόνο αυξάνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης πολλών οφθαλμοπαθειών αλλά και τον κίνδυνο τύφλωσης.

Έχει βρεθεί ότι οι καπνιστές
διατρέχουν τετραπλάσιο κίνδυνο τύφλωσης σε σύγκριση με τους μη καπνιστές και η διαφορά αυτή μόνο αμελητέα δεν είναι». Η αθηροσκλήρωση, λ.χ., που είναι καλά γνωστό ότι προκαλείται από το κάπνισμα, δεν περιορίζεται στα αγγεία της καρδιάς ή του εγκεφάλου, αλλά επεκτείνεται και σε αυτά τα ματιών. Οι στενώσεις και η απόφραξη των οφθαλμικών αγγείων, όμως, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στα μάτια και την όραση. Επιπλέον, το κάπνισμα μειώνει τη ροή αίματος σε όλο το σώμα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμες, τοξικές βλάβες του οπτικού νεύρου, με ολέθριες συνέπειες για την όραση. Μάλιστα μία συγκεκριμένη πάθηση του οπτικού νεύρου, η πρόσθια ισχαιμική οπτική νευρίτιδα, είναι 16 φορές συχνότερη στους καπνιστές απ’ ό,τι στους μη καπνιστές.

Το κάπνισμα εμπλέκεται στην ανάπτυξη και άλλων παθήσεων των ματιών. Να μερικές από τις πιο συχνές, κατά τον Δρ. Κανελλόπουλο:

Καταρράκτης: Είναι το θόλωμα του φυσικού φακού του ματιού και μία από τις συχνότερες οφθαλμοπάθειες της τρίτης ηλικίας. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από ένας στους δύο ενήλικες τον αναπτύσσουν μετά την ηλικία των 65 ετών, ενώ στις ηλικίες άνω των 85 ετών πάσχει το τουλάχιστον 70%. Επιπλέον, κάθε χρόνο τουλάχιστον 4,5 εκατομμύρια Ευρωπαίοι υποβάλλονται σε εγχειρήσεις για την αντιμετώπισή του. Οι καπνιστές διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν καταρράκτη. Μελέτες έχουν δείξει ότι κατά μέσον όρο διπλασιάζουν τον κίνδυνο που διατρέχουν και πως όσο περισσότερο καπνίζουν, τόσο το χειρότερο. Για παράδειγμα όσοι καπνίζουν 15 τσιγάρα την ημέρα ή περισσότερα διατρέχουν τριπλάσιο κίνδυνο σε σύγκριση με τους μη καπνιστές.

Ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας: Η εκφύλιση αυτή αναπτύσσεται με την ηλικία και αφορά το κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδή χιτώνα (ωχρά κηλίδα). Το τμήμα αυτό είναι υπεύθυνο για την οξεία, κεντρική όραση που χρειαζόμαστε για δραστηριότητες, όπως το διάβασμα και η οδήγηση. Η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας προκαλεί «τυφλά σημεία» στο οπτικό πεδίο. Αποτελεί την κύρια αιτία απώλειας της όρασης στα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών. Το κάπνισμα αποτελεί έναν από τους κυριότερους παράγοντες κινδύνου για εκφύλιση της ωχράς. Οι καπνιστές έχουν τρεις έως τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να την εκδηλώσουν, οι καπνίστριες ηλικίας 80 ετών έχουν 5,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο σε σύγκριση με τις 80χρονες που δεν καπνίζουν, και οι παθητικοί καπνιστές διατρέχουν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο απ’ ό,τι όσοι δεν εκτίθενται στον καπνό των άλλων. Τα καλά νέα είναι πως με τη διακοπή του καπνίσματος σε οποιαδήποτε ηλικία, οι παραπάνω κίνδυνοι αρχίζουν να μειώνονται.

Ραγοειδίτιδα: Η ραγοειδίτιδα είναι σοβαρή φλεγμονή στην μεσαία περιοχή του ματιού, τον ραγοειδή χιτώνα, και μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη τύφλωση. Αυτό οφείλεται στο ότι αφενός ο ραγοειδής χιτώνας περιλαμβάνει ζωτικής σημασίας δομές (ίριδα, χοριοειδής χιτώνας κ.λπ.), αφετέρου η φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές (π.χ. γλαύκωμα, αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς). Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι το κάπνισμα σχετίζεται αιτιολογικά με την ανάπτυξη της ραγοειδίτιδας, διπλασιάζοντας τις πιθανότητες ανάπτυξής της.

Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια: Ο διαβήτης είναι ο κύριος λόγος απώλειας της όρασης σε άτομα ηλικίας κάτω των 65 ετών, διότι τα αυξημένα επίπεδα σακχάρου προκαλούν βλάβες στον αμφιβληστροειδή χιτώνα των ματιών. Οι βλάβες αυτές είναι γνωστές ως διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια και παρατηρούνται στο 80-90% των διαβητικών μέσα σε μια 10ετία από τη διάγνωση του διαβήτη. Το κάπνισμα αυξάνει κατά 2-3 φορές τις πιθανότητες εκδηλώσεως διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας, ενώ επιταχύνει και την εξέλιξή της.

Σύνδρομο ξηροφθαλμίας: Το σύνδρομο αυτό είναι η χρόνια ξηρότητα στα μάτια που αναπτύσσεται όταν οι δακρυϊκοί πόροι δεν παράγουν επαρκείς ποσότητες δακρύων ή όταν τα παραγόμενα δάκρυα δεν είναι αρκετά ποιοτικά. Το σύνδρομο προκαλεί κοκκίνισμα, αίσθημα καύσου, κνησμό και δακρύρροια και είναι συχνότερο στις γυναίκες, ιδίως μετά την εμμηνόπαυση. Το κάπνισμα δρα ερεθιστικά στα μάτια και επιδεινώνει την ξηρότητα, τόσο στους ενεργητικούς καπνιστές όσο και στους παθητικούς. Επιπλέον, διπλασιάζει τις πιθανότητες εκδήλωσης του συνδρόμου στους ενεργητικούς καπνιστές.

Λύσεις με τη βοήθεια της φύσης

Η DEMO ABEE με την επιτυχημένη διάθεση στην Ελληνική αγορά των Νewsept plus, Newsept total και Νewsept Εyes δίνει τη λύση «με τη βοήθεια της φύσης» σε όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα ξηροφθαλμίας, ταλαιπωρούνται από κουρασμένα κι ερεθισμένα μάτια ή φορούν φακούς επαφής.

newsept total: Το υγρό φακών επαφής newsept total αποτελεί μια ολοκληρωμένη πρόταση για την ενυδάτωση, την απολύμανση, τον καθαρισμό, την απομάκρυνση των πρωτεϊνών, τη λίπανση, την έκπλυση και την αποθήκευση όλων των τύπων φακών επαφής, με την σφραγίδα ποιότητας της DEMO ΑΒΕΕ. Είναι το πρώτο υγρό φακών επαφής, (κυκλοφόρησε το 2013) με τη σύνθεση του να περιέχει εκχύλισμα χαμομηλιού. Το κοινό χαμομήλι διαθέτει εξαιρετικές αντιφλεγμονώδεις, αντιβακτηριδιακές και καταπραϋντικές ιδιότητες. Η συνδυαστική του δράση ως ενυδατικό, καθαριστικό, λιπαντικό, αλλά και η ικανότητα του να απομακρύνει τις πρωτεΐνες το καθιστά ιδανικό για την απολύμανση και την αποθήκευση όλων των τύπων φακών επαφής. Πρωτοποριακό είναι ότι κυκλοφορεί εκτός από το μπουκάλι των 500 ml και στην πολύ πρακτική συσκευασία των 10 αμπουλών x 10 ml, κάτι που το κάνει πολύ εύχρηστο για τις διακοπές, τις σύντομες αποδράσεις, τα ταξίδια με αεροπλάνο, αλλά και την καθημερινή χρήση. Και οι δυο συσκευασίες περιέχουν θήκη φακών επαφής.

newsept eyes: Το newsept eyes, οφθαλμικές σταγόνες μιας χρήσης, αποτελεί την ιδανική πρόταση κατά της ξηροφθαλμίας ενώ ανακουφίζει τα μάτια από το αίσθημα ύπαρξης ξένου σωματιδίου, την κούραση από την παρατεταμένη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή, την πολύωρη οδήγηση, το επίμονο διάβασμα, την χρήση φακών επαφής, τον ερεθισμό των οφθαλμών που προκαλείται από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Το newsept eyes συνδυάζει τα οφέλη που προσφέρουν το υαλουρονικό νάτριο και το χαμομήλι. H παρουσία του χαμομηλιού με τις ευεργετικές ιδιότητές του το κάνει να δρα ως καταπραϋντικό, ενώ το υαλουρονικό νάτριο χρησιμοποιείται ως ενυδατικός παράγοντας.To προϊόν κυκλοφορεί σε συσκευασία με 30 περιέκτες των 0,5 ml. (Τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα της DEMO πληρούν τις απαιτήσεις για τη σήμανση CE, CE 0653)

Τέλος η φαρμακοβιομηχανία DEMO ABEE στην κατηγορία των οφθαλμολογικών σκευασμάτων έχει μία ισχυρή παρουσία στην Ελληνική φαρμακευτική αγορά με την παραγωγή και διάθεση σκευάσματος Λατανοπρόστης, η οποία αποτελεί θεραπεία 1ης γραμμής για τη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης σε ασθενείς µε γλαύκωµα ανοιχτής γωνίας ή µε οφθαλμική υπερτονία. Περισσότερες πληροφορίες για τα σκευάσματα της DEMO μπορείτε να δείτε στο website: www.demo.gr και στη σελίδα: https://www.facebook.com/NewSeptTotal

Η πρώτη τεχνητή ίριδα για τα μάτια

Την πρώτη τεχνητή συσκευή που αντικαθιστά την ίριδα του ματιού σε περίπτωση απουσίας της ή τραυματισμού ενέκρινε ο FDA. Η συσκευή λέγεται CustomFlex Artificial Iris και αποτελείται από μία λεπτή, αναδιπλούμενη μεμβράνη ιατρικής σιλικόνης, η οποία προσαρμόζεται στο σχήμα και στο χρώμα της φυσικής ίριδας των ματιών κάθε ασθενούς ξεχωριστά. Η τεχνητή ίριδα εισάγεται στο μάτι μέσω μιας πολύ λεπτής τομής, ξετυλίγεται στην επιθυμητή θέση και ύστερα «λειαίνονται» οι άκρες της με τη βοήθεια ειδικών χειρουργικών εργαλείων. Στη θέση της συγκρατείται από τις άλλες δομές του ματιού, αλλά αν παραστεί ανάγκη μπορεί να στηριχθεί και με ράμματα. Σύμφωνα με τον FDA η τεχνητή ίριδα είναι κατάλληλη για παιδιά και για ενήλικες των οποίων η ίριδα είτε απουσιάζει λόγω μιας συγγενούς (εκ γενετής) πάθησης που λέγεται ανιριδία, είτε έχει υποστεί σοβαρή βλάβη λόγω τραυματισμού. Η τεχνητή ίριδα προορίζεται επίσης για άτομα με προβλήματα της ίριδας λόγω άλλων διαταραχών, όπως ο αλμπινισμός και η χειρουργική αφαίρεση της ίριδας εξαιτίας καρκίνου (μελάνωμα της ίριδας).

Η ίριδα είναι ένας υμένας από μυϊκό ιστό, που ρυθμίζει την ποσότητα του φωτός που μπαίνει στο μάτι και φθάνει στο πίσω μέρος του, στον αμφιβληστροειδή χιτώνα. Αυτό επιτυγχάνεται με τις συνεχείς διαστολές και συστολές της, οι οποίες μας επιτρέπουν επίσης να έχουμε την αίσθηση του βάθους. Η ανιριδία, δηλαδή η απουσία της ίριδας, είναι μία σπάνια κατάσταση κατά την οποία η ίριδα είναι ελλιπώς ανεπτυγμένη ή απουσιάζει εντελώς και αυτό που φαίνεται ως πολύ σκούρο τμήμα στο μάτι είναι μια υπερμεγέθης κόρη. Η συγγενής (εκ γενετής) ανιριδία είναι κληρονομούμενη και αποτελεί την πιο σοβαρή μορφή υποπλασίας της ίριδας. Η ίριδα φυσιολογικά αναπτύσσεται την 12η έως 14η εβδομάδα της κυήσεως, αλλά στα έμβρυα που φέρουν ορισμένες γενετικές μεταλλάξεις η ανάπτυξή της είναι ελλιπής. Η συγγενής ανιριδία συνήθως εκδηλώνεται και στα δύο μάτια και συνοδεύεται και από άλλα οφθαλμικά προβλήματα, όπως υποπλασία της ωχράς κηλίδας και του οπτικού νεύρου, αλλαγές στον κερατοειδή κ.λπ.

Οι πάσχοντες από ανιριδία συχνά έχουν σημαντική μείωση της όρασης και αυξημένα ποσοστά επιπλοκών όπως η αμβλυωπία και ο καταρράκτης, μεγάλη ευαισθησία στο φως και νυσταγμό, δηλαδή ακούσιες, επαναλαμβανόμενες, γρήγορες κινήσεις, που εμποδίζουν τα μάτια να εστιάσουν σταθερά σε ένα σημείο ή αντικείμενο με συνέπεια να πλήττεται η όραση. Οι μέχρι τώρα θεραπευτικές επιλογές δεν ήταν ριζικές καθώς οι ειδικοί προσπαθούσαν να αντιμετωπίσουν κάθε σύμπτωμα ή πρόβλημα ξεχωριστά ενώ, η τεχνητή ίριδα προσφέρει μία θεραπευτική επιλογή η οποία ως φαίνεται μειώνει σημαντικά την ευαισθησία στο έντονο φως και στην αντανάκλασή του, επιτρέποντας έτσι στους ασθενείς να βλέπουν καλύτερα. Σύμφωνα με τον FDA, η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της τεχνητής ίριδας αξιολογήθηκε κατ’ αρχάς σε 389 ενήλικες και παιδιά με ανιριδία ή άλλες διαταραχές της ίριδας. Έπειτα από την τοποθέτηση της τεχνητής ίριδας, περισσότερο από το 70% των ασθενών ανέφεραν σημαντικές μειώσεις στην ευαισθησία των ματιών τους στο φως, καθώς και βελτίωση στην ποιότητα της ζωής τους. Επιπλέον το 94% δήλωσαν ικανοποιημένοι από τη νέα εμφάνιση των ματιών τους μετά την επέμβαση. Από τους ασθενείς αυτούς, μικρό ποσοστό παρουσίασαν διάφορες επιπλοκές, όπως μετακίνηση της συσκευής, αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση, φλεγμονή στην ίριδα, ανάγκη νέας επέμβασης κ.λπ.

Ο FDA επισημαίνει ότι η τοποθέτηση της τεχνητής ίριδας αντενδείκνυται σε ορισμένες ομάδες ασθενών, όπως όσοι έχουν ανεξέλεγκτη ή σοβαρή χρόνια φλεγμονή στα μάτια (ραγοειδίτιδα), αφύσικα μικρά μάτια (μικρόφθαλμος), αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς ή χρόνιο γλαύκωμα για τα οποία δεν έχει γίνει θεραπεία. Η χρήση της τεχνητής ίριδας αντενδείκνυται επίσης σε όσους έχουν καταρράκτη εξαιτίας του ιού της ερυθράς, μη φυσιολογικά αιμοφόρα αγγεία στην ίριδα, ορισμένες βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία του αμφιβληστροειδούς ή ενδοφθάλμιες λοιμώξεις. Αντενδείκνυται επίσης στις εγκύους. Η τεχνητή ίριδα θα διατεθεί στο εμπόριο από τη γερμανική εταιρεία HumanOptics AG.

Βλαστοκύτταρα για τη θεραπεία του καταρράκτη

Νέο φακό, με την χρήση βλαστικών κυττάρων, σε παιδιά που έχουν γεννηθεί με συγγενή καταρράκτη δημιούργησαν Κινέζοι επιστήμονες. Το νέο ιατρικό επίτευγμα, έχει προκαλέσει παγκόσμια αίσθηση καθώς η χρήση βλαστοκυττάρων αναμένεται να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον και στους ενήλικες. Κι αυτό γιατί σήμερα παγκοσμίως περίπου 20 εκατομμύρια άνθρωποι είναι τυφλοί λόγω γεροντικού καταρράκτη, ενώ το ήμισυ όλων των περιπτώσεων τύφλωσης οφείλονται στον καταρράκτη. Η επιστημονική μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature και σύμφωνα με το χειρουργό οφθαλμίατρο, καθηγητή Οφθαλμολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου και επιστημονικό υπεύθυνο του Οφθαλμολογικού Κέντρου Γλαυκώματος & Laser Αθηνών κ. Βασίλειο Κοζομπόλη, εκατοντάδες χιλιάδεςπαιδιά θα μεγαλώνουν πλέον φυσιολογικά και χωρίς γυαλιά. Ενώ, σημείωσε ότι το θέμα του καταρράκτη αφορά δισεκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο και σύντομα η θεραπεία θα επεκταθεί και στους ενήλικες για την αντιμετώπιση του γεροντικού καταρράκτη. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τα βλαστοκύτταρα για την δημιουργία διαυγούς κρυσταλλοειδούς φακού με σκοπό την αναγέννηση του φακού του οφθαλμού σε παιδιά με καταρράκτη. Η τεχνική που αναπτύχθηκε από επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο Sun Yat-sen και στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, το Σαν Ντιέγκο, αφαιρεί τον θολωμένο φακό από το εσωτερικό του φακού μέσω μιας μικροσκοπικής τομής. Η εξωτερική επιφάνεια του φακού -που ονομάζεται περιφάκιο- παραμένει όμως άθικτη. Το περιφάκιο ως δομή διαθέτει επιθηλιακά βλαστοκύτταρα, η διατήρησή των οποίων αναγεννά το φακό στο σύνολο του.

Η ομάδα αρχικά πειραματίστηκε σε κουνέλια και πιθήκους και το αποτέλεσμα ήταν θετικό. Στη συνέχεια η ίδια τεχνική δοκιμάστηκε σε 12 παιδιά και μέσα σε οκτώ μήνες ο αναγεννημένος φακός επανήλθε στο ίδιο μέγεθος με τον κανονικό. Ο Δρ Kang Zhang, ένας από τους ερευνητές, δήλωσε στον ιστότοπο του BBC News: «Αυτή είναι η πρώτη φορά που αναγεννιέται ένας ολόκληρος φακός». Ο ίδιος ανέφερε επίσης εξαιρετικά χαμηλότερο ποσοστό επιπλοκών τεκμηριώνοντας την υπεροχή της θεραπείας. Ωστόσο και ο ίδιος διευκρίνισε ότι απαιτούνται περισσότερες κλινικές δοκιμές προτού να γίνει η συγκεκριμένη θεραπεία πρώτης επιλογής για τους ασθενείς. Όπως εξηγεί ο κ Κοζομπόλης η νέα πρωτοποριακή θεραπεία δοκιμάστηκε στα παιδιά επειδή τα επιθηλιακά βλαστοκύτταρα των φακών τους είναι πιο νεανικά και πιο ικανά να αναγεννηθούν συγκριτικά με αυτά των ηλικιωμένων ασθενών. Ωστόσο, η συντριπτική πλειοψηφία των καταρρακτών είναι στους ηλικιωμένους.

Ο καθηγητής Robin Ali από το Ινστιτούτο Οφθαλμολογίας του UCL δήλωσε ότι «η νέα θεραπεία προσφέρει πολύ βελτιωμένες προοπτικές για την αντιμετώπιση παιδιατρικών καταρρακτών, καθώς έχει ως αποτέλεσμα την αναγέννηση ενός κανονικού φακού που αναπτύσσεται φυσιολογικά». Πρόσθεσε δε πως παρόμοια αποτελέσματα σε ενήλικες «είναι ίσως πιο δύσκολο να επιτευχθούν» αλλά είναι εξαιρετικά πιθανό ότι θα μπορούσε να υπάρξει «σημαντικό όφελος» και για τους ενήλικες. Η συνήθης πρακτική μέχρι σήμερα για την αντιμετώπιση του καταρράκτη είναι η αφαίρεση του θολού φακού με υπερήχους και η τοποθέτηση ενός ενδοφακού για να αποκατασταθεί η όραση. Αυτή η διαδικασία μπορεί όμως να οδηγήσει σε επιπλοκές, ιδιαίτερα στα παιδιά.

Βιολογική θεραπεία για τη ραγοειδίτιδα

Ο βιολογικός παράγοντας adalimumab της AbbVie, ο οποίος είναι εγκεκριμένος για τη θεραπεία ορισμένων μορφών μη λοιμώδους ραγοειδίτιδας, αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη στη διαχείριση της νόσου, καθώς πρόκειται για τη μοναδική εγκεκριμένη βιολογική θεραπεία για τη μη λοιμώδη ενδιάμεση ραγοειδίτιδα, οπίσθια ραγοειδίτιδα και πανραγοειδίτιδα σε ενήλικες ασθενείς με ανεπαρκή ανταπόκριση στην κορτιζόνη, σε ασθενείς για τους οποίους απαιτείται σταδιακή μείωσή της, καθώς και σε ασθενείς που αντενδείκνυται η θεραπεία με κορτιζόνη καθώς και για τη θεραπεία παιδιατρικών ασθενών με χρόνια μη λοιμώδη πρόσθια ραγοειδίτιδα. Αξίζει να σημειωθεί ότι το adalimumab, έχει αυτή τη στιγμή 14 διεθνώς εγκεκριμένες ενδείξεις και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία περισσότερων από 1.000.000 ασθενών σε ολόκληρο τον κόσμο.

FocalView: εφαρμογή για οφθαλμολογικές κλινικές δοκιμές στο σπίτι

Η εφαρμογή FocalView είναι μια πλατφόρμα ψηφιακής έρευνας στον τομέα της οφθαλμολογίας, η οποία δημιουργήθηκε με το ResearchKit με στόχο να επιτρέπει στους ερευνητές να παρακολουθούν την εξέλιξη της νόσου με τη συλλογή αυτοαναφερόμενων δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, απευθείας από τους συναινούντες ασθενείς. Προσαρμόζοντας τον σχεδιασμό των κλινικών δοκιμών για να ταιριάζει στο καθημερινό πρόγραμμα των ασθενών, η εφαρμογή μπορεί να μειώσει τους περιορισμούς συμμετοχής, οδηγώντας σε πιο διεξοδική κατανόηση των οφθαλμικών παθήσεων και εν δυνάμει την ανάπτυξη καινοτόμων θεραπειών. Η συλλογή δεδομένων στις παραδοσιακές οφθαλμολογικές κλινικές δοκιμές μπορεί να υστερεί ως προς την ευελιξία και τη συχνότητα, δυσκολεύοντας τους ερευνητές στην παρακολούθηση της ενεργότητας της νόσου των ασθενών και την αποτύπωση εμπειριών των ασθενών υπό πραγματικέςσυνθήκες. Το FocalView έχει ως στόχο να βοηθά τους ασθενείς να ολοκληρώνουν τις διάφορες αξιολογήσεις, λαμβάνοντας έτσι σχόλια για την οπτική τους λειτουργία, συμπεριλαμβανομένων τυχόν μεταβολών στην πάροδο του χρόνου. Την ίδια στιγμή, η εφαρμογή μπορεί να παράσχει στους ερευνητές μεγαλύτερο όγκο πραγματικών, αναφερόμενων από τους ασθενείς δεδομένων, κάνοντας έτσι πιο ευέλικτο και προσβάσιμο τον σχεδιασμό των κλινικών δοκιμών.

Το FocalView θα δοκιμαστεί σε μια προοπτική, μη παρεμβατική μελέτη, ώστε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα και η χρηστικότητα της εφαρμογής στην αξιολόγηση της οπτικής λειτουργίας. Οι μετρήσεις αυτές περιλαμβάνουν την οπτική οξύτητα και την ευαισθησία αντίθεσης. Με τη σειρά τους, οι ερευνητές θα αξιολογήσουν την ευκολία χρήσης, το επίπεδο συμμετοχής και την ικανότητα απόκτησης σημαντικής τεκμηρίωσης για τη μελλοντική έρευνα στον τομέα των κλινικών δοκιμών, όπως η συγκατάθεση κατόπιν ενημέρωσης. Στην επόμενη φάση, η εφαρμογή θα επικυρωθεί σε σύγκριση με τις παραδοσιακές οφθαλμολογικές εξετάσεις που λαμβάνουν χώρα σε συμβατικό κλινικό περιβάλλον. Το FocalView είναι τώρα διαθέσιμο για λήψη από το App Store στις ΗΠΑ. Για να μπορέσει ένας χρήστης να αλληλεπιδράσει με το εργαλείο, είναι απαραίτητη η συγκατάθεσή του για τη συνεισφορά στα ερευνητικά δεδομένα. Η Novartis σχεδιάζει να λανσάρει την εφαρμογή σε περισσότερες αγορές στο μέλλον.

Πηγή: Ηλεκτρονικό περιοδικό «Health daily»

Μετάβαση στο περιεχόμενο