2.7. Συναισθήματα των μελών της οικογένειας
Στην ενότητα αυτή γίνεται περιγραφή των αποτελεσμάτων από ερωτήσεις που αφορούσαν στα συναισθήματα των μελών της οικογένειας του ατόμου με σύνδρομο Down, τόσο των ίδιων των γονέων όσο και των αδελφών αυτού.
2.7.1. Συναισθήματα γονέων
Καταρχήν, οι γονείς ρωτήθηκαν για τα συναισθήματα τους όταν τους ανακοινώθηκε η κατάσταση του παιδιού τους. Όπως φαίνεται στην παρακάτω γραφική παράσταση οι μισοί και πλέον γονείς, σε ποσοστό 54,5% δήλωσαν ότι ένοιωσαν αρνητικά συναισθήματα όταν τους ανακοινώθηκε η κατάσταση του παιδιού τους. ενδιαφέρον είναι επίσης ότι το 27,3% των υποκειμένων δήλωσαν ότι αισθάνθηκαν θετικά μετά την ανακοίνωση της κατάστασης του παιδιού τους.
Σε σχέση με το φύλο βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφοροποιήσεις (χ2 = 7,6, df =2, p< 0,05). Παρατηρούμε ότι περισσότερες γυναίκες από ότι άντρες δήλωσαν ότι αισθάνθηκαν αρνητικά συναισθήματα (αντίστοιχα ποσοστά για άνδρες και γυναίκες: 19,4% και 80,6%). Επιπλέον αρκετά μεγάλη διαφορά παρατηρείται μεταξύ ανδρών και γυναικών που δήλωσαν ότι αισθάνθηκαν ανάμεικτα συναισθήματα (αντίστοιχα ποσοστά για άνδρες και γυναίκες: 25% και 75%).
Παράλληλα, σημαντική διαφορά βρέθηκε μεταξύ των συναισθημάτων των γονέων όταν συγκρίθηκαν με βάση το μορφωτικό τους επίπεδο (χ2 = 3,6, df= 2, p< 0,05). Η διαφορά μεταξύ των ποσοστών αποφοίτων δημοτικού και αυτών που είχαν τελειώσει γυμνάσιο-λύκειο ήταν μεγαλύτερη για αυτούς που δήλωσαν ότι αισθάνθηκαν αρνητικά συναισθήματα (αντίστοιχα ποσοστά 85,2% για αποφοίτους δημοτικού και 14,8% για αποφοίτους γυμνασίου-λυκείου) όπως φαίνεται στη γραφική παράσταση που ακολουθεί.
Σε επόμενο ερώτημα οι γονείς ρωτήθηκαν για τα συναισθήματα τους όσον αφορά την κατάσταση του παιδιού τους. Όπως φαίνεται στην παρακάτω γραφική παράσταση το ένα τρίτο και πλέον αυτών, σε ποσοστό 37,3% δήλωσαν ότι τρέφουν αρνητικά συναισθήματα και ακολουθούν ιεραρχικά αυτοί που δηλώνουν ότι έχουν «ανάμεικτα» συναισθήματα σε ποσοστό της τάξης του 35,8% ενώ μόνο το 26,9% των υποκειμένων δηλώνει ότι αισθάνεται θετικά για την κατάσταση του παιδιού του.
Σε σχέση με το φύλο βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφοροποιήσεις (χ2 = 3,1, df = 2, p< 0,05). Παρατηρούμε ότι περισσότερες γυναίκες από ότι άντρες δήλωσαν ότι αισθάνονται «αρνητικά» καθώς και «ανάμεικτα» συναισθήματα (αντίστοιχα ποσοστά στις γυναίκες για κάθε αξιολογική κατηγορία: 76% και 79,2%).
Επιπλέον, σημαντική διαφορά βρέθηκε μεταξύ των συναισθημάτων των γονέων όταν συγκρίθηκαν με βάση το μορφωτικό τους επίπεδο (χ2 = 2, df = 2, p< 0,05). Η διαφορά μεταξύ των ποσοστών αποφοίτων δημοτικού και αυτών που είχαν τελειώσει γυμνάσιο-λύκειο ήταν μεγαλύτερη για αυτούς που δήλωσαν ότι αισθάνθηκαν «ανάμεικτα» συναισθήματα (αντίστοιχα ποσοστά 84,2% για αποφοίτους δημοτικού και 15,8% για αποφοίτους γυμνασίου-λυκείου) όπως φαίνεται στη γραφική παράσταση που ακολουθεί.
Όσον αφορά το αίσθημα ζήλιας προς τους άλλους γονείς, τα μισά και πλέον υποκείμενα (ποσοστό 56,1%) δήλωσαν ότι «άλλοτε αισθάνονται ζήλια και άλλοτε όχι», ενώ το 28,1% αυτών εκφράζεται καταφατικά και μόνο το 15,8% των γονέων δήλωσαν ότι δεν αισθάνονται ζήλια προς τους άλλους γονείς.
Η στατιστική ανάλυση ως προς φύλο έδωσε σημαντικές διαφορές (χ2 = 1,5, df = 2, p< 0,05). Παρατηρούμε ότι οι γυναίκες δηλώνουν ότι «άλλοτε αισθάνονται ζήλια για τους άλλους γονείς και άλλοτε όχι» (ποσοστό 71,9%) ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τους άνδρες είναι 28,1%. Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι τα ποσοστά ανδρών και γυναικών που δηλώνουν είτε ότι αισθάνονται ζήλια είτε όχι είναι σχεδόν μοιρασμένα ανάμεσα στα δύο φύλα, όπως φαίνεται στη γραφική παράσταση που παρουσιάζεται παρακάτω. Αντιθέτως, δε βρέθηκαν σημαντικές διαφορές από την ανάλογη στατιστική ανάλυση ως προς το μορφωτικό επίπεδο των υποκειμένων.
Σε ένα τελευταίο ερώτημα που αφορούσε στα συναισθήματα των γονέων, τα υποκείμενα ρωτήθηκαν για το εάν αισθάνονται ντροπή λόγω της κατάστασης του παιδιού τους. Οι απόψεις μοιράστηκαν στην ερώτηση αυτή, με το 56,7% των υποκειμένων να δηλώνει ότι δεν αισθάνεται ντροπή και το 43,3% ότι αισθάνεται ντροπή.
Η στατιστική ανάλυση ως προς φύλο έδωσε σημαντικές διαφορές (χ2 = 3,2, df = 1, p< 0,05). Παρατηρούμε ότι οι γυναίκες σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τους άνδρες δήλωσαν ότι αισθάνονται ντροπή για το παιδί τους (αντίστοιχα ποσοστά για άνδρες και γυναίκες: 19,2% και 80,8%). Αντιθέτως, η ανάλογη στατιστική ανάλυση ως προς το μορφωτικό επίπεδο των υποκειμένων δεν έδειξε σημαντικές διαφορές μεταξύ αποφοίτων δημοτικού και αποφοίτων γυμνασίου-λυκείου.
2.7.2. Αδέλφια και αποδοχή της κατάστασης
Με τις τελευταίες δύο ερωτήσεις του ερωτηματολογίου τα υποκείμενα ρωτήθηκαν για το εάν έχουν άλλα παιδιά και – αν ναι – ποια τα συναισθήματά αυτών προς τον αδελφό/ή τους. Παρατηρούμε ότι το 73% των γονέων δήλωσαν ότι έχουν και άλλα παιδιά.
Επίσης, οι γυναίκες δήλωσαν σε μεγαλύτερο ποσοστό από τους άνδρες ότι έχουν και άλλο παιδί (αντίστοιχα ποσοστά για άνδρες και γυναίκες: 28,3% και 71,7%). Η στατιστική ανάλυση ως προς φύλο έδειξε ότι η διαφορά αυτή είναι στατιστικά σημαντική (χ2 = 0,9, df = 1, p< 0,05). Η ανάλογη στατιστική ανάλυση ως προς το μορφωτικό επίπεδο δεν έδειξε να υπάρχουν σημαντικές διαφορές. Σε συνέχεια του παραπάνω ερωτήματος οι γονείς ρωτήθηκαν για το εάν και κατά πόσο αποδέχονται τα άλλα τους παιδιά αυτό που έχει σύνδρομο Down. Όπως φαίνεται στην παρακάτω γραφική παράσταση οι μισοί και πλέον αυτών, σε ποσοστό 56,6% δήλωσαν ότι τα άλλα τους παιδιά τρέφουν «θετικά» συναισθήματα, ενώ οι γονείς που δηλώνουν ότι τα άλλα τους παιδιά τρέφουν «αρνητικά» ή «ουδέτερα συναισθήματα» προς αυτό που έχει σύνδρομο Down αντιπροσωπεύονται από το 21,7% του παρόντος δείγματος για κάθε κατηγορία. Σε σχέση με το φύλο βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφοροποιήσεις (χ2 = 2,1, df =2, p< 0,05). Παρατηρούμε ότι περισσότερες γυναίκες από ότι άντρες δήλωσαν ότι τα άλλα τους παιδιά τρέφουν «ουδέτερα» καθώς και «αρνητικά» προς αυτό που έχει σύνδρομο Down (αντίστοιχα ποσοστά στις γυναίκες για κάθε αξιολογική κατηγορία: 90% και 70%). Επιπλέον, σημαντική διαφορά βρέθηκε μεταξύ των δηλώσεων των γονέων όταν συγκρίθηκαν με βάση το μορφωτικό τους επίπεδο (χ2 = 1,8, df = 2, p< 0,05). Η διαφορά μεταξύ των ποσοστών αποφοίτων δημοτικού και αυτών που είχαν τελειώσει γυμνάσιο-λύκειο ήταν μεγαλύτερη για αυτούς που δήλωσαν ότι τα άλλα τους παιδιά τρέφουν «αρνητικά» προς αυτό που έχει σύνδρομο Down (αντίστοιχα ποσοστά 90% για αποφοίτους δημοτικού και 10% για αποφοίτους γυμνασίου-λυκείου) όπως φαίνεται στη γραφική παράσταση που ακολουθεί.
