1.6. Στάσεις

Στάση είναι μια ψυχική οργάνωση με θετικό ή αρνητικό προσανατολισμό αναφορικά με το αντικείμενό της και ο οποίος εκφράζεται είτε μέσα από τη γενικότερη συμπεριφορά ενός ατόμου ή μιας κοινωνικής κατηγορίας, είτε μέσα από μια σειρά αντιδράσεων, η σημασία των οποίων είναι κοινή σε όλους. Η στάση δηλαδή δεν είναι ένα σύνολο από γνώμες (πολλές φορές ετερόνομες μεταξύ τους) η λειτουργία της έχει επιλεκτική δράση στο σύνολο των εκδηλώσεων ενός ατόμου (Παπαστάμου Στ., 1993, σ. 482).

Η Jodelet D. (1984, σ. 25) θεωρεί ότι στάση είναι μια ψυχική δομή, σχετικά σταθερή που εκφράζει το γενικό προσανατολισμό, αρνητικό ή θετικό, ενός ατόμου ή μιας ομάδας απέναντι στο αντικείμενο της κοινωνικής αναπαράστασης.

Ο Γεώργας Δ. (1990) αναφέρει τον εξής ορισμό: «Με τη χρήση της έννοιας στάση προς κάποιο αντικείμενο, κάποια ιδέα ή κάποιο πρόσωπο, εννοείται ένα διαρκές σύστημα με γνωστικό στοιχείο, συναισθηματικό στοιχείο και τέλος, με κάποια τάση προς την έκφραση συμπεριφοράς».

Κατά τον Allport F.H. (1935), «μία στάση είναι μία πνευματική ή νευρική διάθεση, οργανωμένη από τις εμπειρίες που ασκεί μια κατευθυντήρια και δυναμική επίδραση πάνω στη διαγωγή-συμπεριφορά ενός ατόμου σχετικά με όλα τα αντικείμενα και όλες τις καταστάσεις με τις οποίες συνδέεται”.

Ο Laswell H. (1952) μας αναφέρει ότι οι στάσεις:

• συνήθως συνδέονται με εξωτερικές εικόνες

• επηρεάζουν την αντίδραση του ατόμου ώστε να εκδηλώνει συμπάθεια, αντιπάθεια, μίσος κλπ.

• σχετίζονται με τις διάφορες συγκινησιακές καταστάσεις. Παρουσιάζουν αντίσταση στην αλλαγή και βρίσκονται ανάμεσα στους κοινωνικούς και ατομικούς παράγοντες που επιδρούν στη συμπεριφορά.

Επιπλέον διακρίνει τρεις κατηγορίες στάσεων: τις ατομικές (προδιάθεση που οδηγεί ένα άτομο-που δρα ατομικά-να δράσει ή να αντιδράσει με έναν ορισμένο τρόπο μπροστά σε ένα εξωτερικό ερέθισμα), τις κοινές στάσεις (κοινές σε μια ομάδα ατόμων) και τέλος τις μαζικές στάσεις (δηλαδή στάσεις που οδηγούν ένα σύνολο-ένα πλήθος ατόμων-να δράσουν με ένα ορισμένο τρόπο σε μια δεδομένη κατάσταση).

Ο Γεώργας Δ. υιοθετεί για τις στάσεις τις ακόλουθες απόψεις: οι στάσεις συμπεριλαμβάνουν το στοιχείο της σταθερότητας. Οι στάσεις είναι σταθερές, δεν αλλάζουν εύκολα και αντιστέκονται στην αλλαγή, ενώ μαθαίνονται από το άμεσο και έμμεσο περιβάλλον.

Επίσης πρέπει να σημειωθεί ότι μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει και άλλους όρους που έχουν αντίστοιχες σημασιολογικές έννοιες με τη λέξη στάσεις, όπως θέσεις, πεποιθήσεις.

Η αλλαγή των στάσεων των πολιτών, όσον αφορά κρίσιμα ζητήματα της κοινωνίας, είναι κύριο μέλημα κάθε κράτους. Ωστόσο στην πραγματικότητα, οι φορείς του κράτους συνήθως δεν συνειδητοποιούν ότι το πρόβλημα είναι ουσιαστικά η αλλαγή των στάσεων. Αντιθέτως προσπαθούν να αλλάξουν απευθείας τη συμπεριφορά των πολιτών. Δεν γνωρίζουν, δηλαδή τη συνάρτηση της συμπεριφοράς με τη στάση –ότι η συμπεριφορά κατευθύνεται, τόσο από το γνωστικό στοιχείο, όσο και από το συναισθηματικό στοιχείο της στάσης (Γεώργας Δ., 1990).