Η μηνιγγίτιδα είναι μια λοίμωξη που μόνον στο άκουσμά της οι γονείς συχνά πανικοβάλλονται. Ίσως όχι και τόσο άδικα, καθώς αρχικά τα συμπτώματά της παραπλανούν – εύκολα κανείς μπορεί να τα μπερδέψει με αυτά της γρίπης – ενώ οι επιπλοκές που μπορεί να προκαλέσει είναι ιδιαίτερα σοβαρές.
Εντούτοις, ο παιδικός πληθυσμός θωρακίζεται ολοένα και περισσότερο αλλά και πιο αποτελεσματικά από τη μηνιγγίτιδα, δεδομένου ότι η εμβολιαστική φαρέτρα είναι πλέον ιδιαίτερα ισχυρά. Υπό την προϋπόθεση βέβαια (όπως σημειώνουν οι ειδικοί) ότι η συντριπτική πλειονότητα των γονέων θα αντισταθεί στο αντιεμβολιαστικό κίνημα, που ευθύνεται για την έξαρση της ιλαράς σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες – μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα – αλλά και στην επιστροφή των κρουσμάτων κοκίτη στη χώρα μας.
«Η μηνιγγίτιδα είναι η φλεγμονή που συμβαίνει στις μήνιγγες, τις μεμβράνες που περιβάλλουν τον εγκέφαλο ή/και τον νωτιαίο μυελό. Οφείλεται σε βακτήρια (μικροβιακή) αλλά και ιούς (ιογενής). Οι ιογενείς μηνιγγίτιδες είναι συχνότερες, διαδράμουν κατά κανόνα ήπια, χωρίς σοβαρές επιπλοκές, ενώ οι μικροβιακές έχουν πολύ σοβαρή εικόνα και εξέλιξη με θνητότητα που κυμαίνεται στο 5%-10% των περιστατικών», εξηγεί η παιδίατρος δρ Άννα Παρδάλη, επιμελήτρια στο Νοσοκομείο Ιασώ Παίδων.
Είναι ενδεικτικό ότι ένας στους πέντε επιζώντες ενδέχεται να υποφέρει από εγκεφαλική βλάβη όπως μαθησιακές δυσκολίες, απώλεια ακοής ή κινητικά προβλήματα.
Στη χώρα μας, εντός του 2016 καταγράφηκαν συνολικά 40 περιστατικά, εκ των οποίων ένα δίχρονο παιδάκι από τα Γρεβενά έχασε τη ζωή του έπειτα από σηπτικό σοκ. Αντίστοιχα, από την αρχή του 2017 έχουν εντοπιστεί δέκα κρούσματα της νόσου, εκ των οποίων το ένα κατέληξε.
Μια… ύπουλη νόσος
Στα πρώτα στάδια της λοίμωξης τα συμπτώματα μπορεί να μιμηθούν μια κοινή ίωση. Αρχικό σημάδι είναι ο πυρετός (υψηλός) που συνήθως συνοδεύεται με κακουχία, ενώ σύντομα η εικόνα του ασθενούς επιδεινώνεται.
Ο πονοκέφαλος (συχνά αυχεναλγία), η αυχενική δυσκαμψία που συνοδεύεται από εμετούς, η φωτοφοβία και ενδεχομένως άλλα νευρολογικά συμπτώματα (ευερεθιστότητα, σύγχυση, σπασμοί, διαταραχές της όρασης, διπλωπία κ.ά.) είναι συμπτώματα που πρέπει να κινητοποιήσουν τους γονείς.
«Πολλές φορές διαπιστώνουμε πετεχειώδες εξάνθημα στο δέρμα. Πρόκειται για μικρές κηλίδες που δεν εξαφανίζονται, ούτε παροδικά όταν πιέζουμε με το δάχτυλο. Η νόσος μπορεί να παραπλανήσει στην αρχική της εικόνα. Εφόσον όμως τεθεί υποψία για μηνιγγίτιδα διενεργείται ειδικός έλεγχος. Ο χρόνος που θα μεσολαβήσει έως τη διάγνωση είναι συνήθως καθοριστικός για την έκβαση της νόσου και την επιβίωση του ασθενούς», συμπληρώνει η δρ Παρδάλη.
Πιο… ύπουλη είναι η συμπτωματολογία στα βρέφη καθώς η έντονη ανησυχία που παρουσιάζουν, η άρνηση τροφής, το κλάμα και η υπνηλία, μπορούν εύκολα να αποδοθούν σε άλλες αιτίες.
Τα βρέφη διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο: είναι 20 φορές πιο πιθανό να νοσήσουν σε σχέση με τη μέση επίπτωση της νόσου για όλες τις ηλικίες.
Ακολουθούντο νήπια ηλικίας ενός έως τεσσάρων ετών. Επιπλέον, οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικοι έως 25 ετών διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο προσβολής από τη νόσο. Αντίθετα, οι πιθανότητες μειώνονται στον πληθυσμό μεγαλύτερης ηλικίας.
Το κυριότερο μικρόβιο που ανευρίσκεται στη μικροβιακή μηνιγγίτιδα είναι ο μηνιγγιτιδόκοκκος. Οι ορότυποι που προκαλούν τη νόσο είναι οι A, B, C, W135 και Y, εκ των οποίων συχνότερος είναι ο Β (εμφανίζεται σε ποσοστό 85%-90%).
Το φιλί και οι ρινοφαρυγγικές εκκρίσεις από τον βήχα και το φτάρνισμα είναι οι κύριοι τρόποι μετάδοσης.
Η πρόληψη
«Ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης για την καταπολέμηση της μηνιγγίτιδας – όπως άλλωστε και των περισσοτέρων λοιμωδών νοσημάτων – είναι ο εμβολιασμός», τονίζει η δρ Παρδάλη.
Για κάποιους ορότυπους της βακτηριακής λοίμωξης από μηνιγγιτιδόκοκκο (A, C, Y, W135) το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών συστήνει τον εμβολιασμό εδώ και αρκετά χρόνια.
Τα αποτελέσματα είναι θεαματικά, με την επιστημονική κοινότητα να επικαλείται την κατακόρυφη μείωση κρουσμάτων από τον ορότυπο C καθώς είναι ελάχιστα πλέον ανιχνεύσιμος στην κοινότητα.
Για τον ορότυπο Β, ο οποίος είναι αυτή τη στιγμή ο πιο συχνός «εν ενεργεία» ορότυπος μηνιγγίτιδας που ανιχνεύεται, υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
«Τον Μάιο του 2017, το εμβόλιο ενάντια στη μηνιγγίτιδα Β εντάχθηκε στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών παιδιών, εφήβων και ενηλίκων από την ηλικία των δύο μηνών και αποζημιώνεται για ορισμένες ομάδες υψηλού κινδύνου», λέει η ειδικός.
Η ίδια διευκρινίζει ότι οι ομάδες αφορούν παιδιά που πάσχουν από συγκεκριμένα νοσήματα με ανοσολογική ανεπάρκεια, ασπληνία, δρεπανοκυτταρική αναιμία και φοιτητές που διαμένουν σε φοιτητικές εστίες με κίνδυνο συρροής κρουσμάτων.
Χώρες όμως όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία, η Ιρλανδία και η Ανδόρα έχουν εντάξει καθολικά ή σε περιοχές υψηλού κινδύνου τον εμβολιασμό, αποζημιώνοντας το εμβόλιο (και) σε υγιή πληθυσμό με προτεραιότητα τα βρέφη ηλικίας έως ενός έτους.
Πηγή: Εφημερίδα «Τα Νέα»