ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ

Πολλαπλή σκλήρυνση: Η άγνωστη με τα χίλια πρόσωπα

Οκτ 30, 2017 | ΘΕΜΑΤΑ ΤΥΦΛΟΤΗΤΑΣ, Ιατρικά

Της Βάσως Μαράκα, προέδρου Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ατόμων με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας (ΠΟΑμΣΚΠ).

H Πολλαπλή Σκλήρυνση, ή Σκλήρυνση Κατά Πλάκας κατά την παλαιότερη ορολογία, είναι μια αυτοάνοση, χρόνια, νευρολογική νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος που επηρεάζει τους νευρώνες, τα κύτταρα του εγκεφάλου και τον νωτιαίο μυελό. Εξαιτίας διαταραχής του ανοσοποιητικού συστήματος, τα μονωτικά καλύμματα των νευρικών κυττάρων καταστρέφονται και αυτό διαταράσσει την ικανότητα τμημάτων του νευρικού συστήματος να επικοινωνούν, δημιουργώντας ποικίλα νευρολογικά προβλήματα.

Περισσότερα από 12.000 άτομα στην Ελλάδα και 2.300.000 σε όλο τον κόσμο πάσχουν από Πολλαπλή Σκλήρυνση. Προσβάλλονται περισσότερες γυναίκες απ΄ ό,τι άντρες, σε αναλογία 3 προς 2. Συνήθως εμφανίζεται σε νεαρούς ενηλίκους (20-40 ετών), αλλά τα τελευταία χρόνια έχουμε διάγνωση ακόμη και σε παιδιά. Δεν είναι μεταδοτική ασθένεια, ούτε θανατηφόρος, αφού οι στατιστικές δείχνουν ότι τα περισσότερα άτομα με Πολλαπλή Σκλήρυνση έχουν το ίδιο προσδόκιμο επιβίωσης με τους ανθρώπους που δεν πάσχουν. Η Πολλαπλή Σκλήρυνση δεν θεωρείται κληρονομική νόσος.

Συμπτώματα

Η Πολλαπλή Σκλήρυνση είναι πολυπαραγοντική νόσος, με ποικιλία συμπτωμάτων, διαφορετικής συχνότητας και έντασης για κάθε ασθενή. Γι΄ αυτό και η διάγνωσή της δεν είναι απλή. Τα συνηθέστερα συμπτώματα που οδηγούν τους ασθενείς στον νευρολόγο είναι: διπλωπία, αδυναμία σε κάποιο άκρο, μουδιάσματα, καυσαλγίες ή μειωμένη αισθητικότητα σε κάποιο άκρο ή στον κορμό, αστάθεια, διαταραχές σε ούρηση/αφόδευση, αναίτια κόπωση, αιφνίδια κώφωση.

Τα πρώτα συμπτώματα συχνά οδηγούν τον ασθενή σε κάποιο ορθοπεδικό, ουρολόγο ή οφθαλμίατρο, αλλά η διάγνωση γίνεται από νευρολόγο. Τα ευρήματα από τη μαγνητική τομογραφία (εγκεφάλου ή νωτιαίου μυελού) συνήθως οριστικοποιούν τη διάγνωση, αποκλείοντας άλλες ασθένειες.

Τι προκαλεί την Πολλαπλή Σκλήρυνση

Η Πολλαπλή Σκλήρυνση κρύβει ακόμη το μυστικό της σχετικά με το αρχικό ερέθισμα για την εκδήλωσή της. Οι επιστήμονες έχουν κάνει αρκετή πρόοδο στην κατανόηση της εξέλιξης της ανοσολογικής διαταραχής και των παθολογικών μηχανισμών της Πολλαπλής Σκλήρυνσης, αλλά το ακριβές αίτιο για την εμφάνιση της ασθένειας παραμένει άγνωστο. Από τις μέχρι σήμερα έρευνες πιθανά αίτια αποτελούν περιβαλλοντικοί και διατροφικοί παράγοντες, η έλλειψη βιταμίνης D και το στρες.

Θεραπεία

Σήμερα υπάρχουν πολλές θεραπείες που επιβραδύνουν την εξέλιξη της Πολλαπλής Σκλήρυνσης και μειώνουν τις υποτροπές. Ανάλογα με τη μορφή της νόσου και την κλινική εικόνα του ασθενούς, ο θεράπων νευρολόγος καθορίζει την κατάλληλη θεραπεία (ενδοφλέβια ή από το στόμα) σύμφωνα με την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά της για τον συγκεκριμένο ασθενή. Κάθε χρόνο οι θεραπευτικές επιλογές διευρύνονται, αντιμετωπίζοντας τις υποτροπές, αναχαιτίζοντας την εξέλιξη της νόσου και προσφέροντας ανακούφιση των συμπτωμάτων με αποτέλεσμα την καλυτέρευση της ποιότητας ζωής των ατόμων με Πολλαπλή Σκλήρυνση. Καθώς πρόκειται για χρόνια πάθηση, η καλή συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό και η συμμόρφωση προς τη θεραπεία είναι πολύ σημαντικές.

Νεοδιαγνωσθέντες

Η Πολλαπλή Σκλήρυνση έχει χαρακτηριστεί «η ασθένεια με τα χίλια πρόσωπα», τόσο εξαιτίας της ποικιλίας των συμπτωμάτων όσο και της απρόβλεπτης εξέλιξής της. Οι πρώτες αντιδράσεις του ασθενούς και του στενού περιβάλλοντός του στη διάγνωση της νόσου σπανίως συνοδεύονται από ψυχραιμία. Φόβος, ανασφάλεια για το μέλλον, αρνητικά συναισθήματα, όπως θυμός, στενοχώρια ή ακόμη και κατάθλιψη, και βέβαια αμέτρητα ερωτήματα κατακλύζουν τον νεοδιαγνωσθέντα και τους οικείους του.

Αυτό που κυρίως έχει ανάγκη ένα άτομο που πρωτοδιαγιγνώσκεται με Πολλαπλή Σκλήρυνση είναι να αποδεχτεί αυτό που του συμβαίνει. Να αντιληφθεί πως η φυσιολογική του κατάσταση έχει αλλάξει. Είναι το ίδιο άτομο, αλλά θα πρέπει να ζήσει το υπόλοιπο της ζωής του με την Πολλαπλή Σκλήρυνση. Η ψυχολογική υποστήριξη είναι συχνά απαραίτητη ώστε να ξεπεράσει το άτομο με Πολλαπλή Σκλήρυνση τους φόβους και την αγωνία του και να αποκτήσει την ψυχική δύναμη για να αντιμετωπίσει τη νόσο.

Οι φροντιστές και το οικείο περιβάλλον θα πρέπει επίσης να αποδεχτούν το γεγονός και με ψυχραιμία, αγάπη και κατανόηση να συμπαραστέκονται στον ασθενή.

Θεραπευτική ομάδα

Καθώς η Πολλαπλή Σκλήρυνση είναι πολυπαραγοντική, εκτός από τον θεράποντα νευρολόγο, ο ασθενής έχει ανάγκη από μια ομάδα επαγγελματιών υγείας που θα τον βοηθήσουν να αντεπεξέλθει. Στη θεραπευτική ομάδα, ανάλογα με τις εξατομικευμένες ανάγκες κάθε ασθενούς, μπορεί να περιλαμβάνονται ψυχολόγος (τόσο για τον ασθενή όσο και για τους φροντιστές του), ψυχίατρος, γυμναστής, φυσιοθεραπευτής, φυσίατρος, λογοθεραπευτής, διατροφολόγος, ουρολόγος, σεξολόγος κ.ά.

Σύλλογοι Ασθενών και Πανελλήνια Ομοσπονδία Ατόμων με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας: Ποιοι είναι και πού στοχεύουν

Οι Σύλλογοι Ασθενών με Πολλαπλή Σκλήρυνση παρέχουν συμπαράσταση στους ασθενείς και στις οικογένειές τους. Παρέχουν ενημέρωση για τα θέματα που τους απασχολούν αλλά και για τις νεότερες επιστημονικές εξελίξεις για τη νόσο, τις θεραπείες και την αποκατάσταση. Ως Πανελλήνια Ομοσπονδία Ατόμων με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας ενθαρρύνουμε τη δημιουργία συλλόγων ασθενών με Πολλαπλή Σκλήρυνση καθώς πιστεύουμε πως ο ρόλος τους είναι ιδιαίτερα σημαντικός.

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ατόμων με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας (ΠΟΑμΣΚΠ), που ιδρύθηκε το 2008 και εδρεύει στο Ελληνικό στην Αθήνα, είναι ο μοναδικός δευτεροβάθμιος φορέας εκπροσώπησης ασθενών με Πολλαπλή Σκλήρυνση αναγνωρισμένος από το Πρωτοδικείο Αθηνών (αρ. απόφασης 6403/2009), στον οποίο εντάσσονται 8 Πρωτοβάθμιοι Σύλλογοι Ασθενών με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας από όλη την Ελλάδα. Από τον Ιούλιο του 2015 η ΠΟΑμΣΚΠ είναι μέλος της ΕΣΑμεΑ (Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία) και εκπροσωπείται και από αυτήν. Είμαστε επίσης μέλη της European Multiple Sclerosis Platform (EMSP).

Σκοπός της ΠΟΑμΣΚΠ είναι η εκπροσώπηση σε εθνικό και διεθνές επίπεδο όλων των Ατόμων με Πολλαπλή Σκλήρυνση, σε όλα τα κέντρα λήψης αποφάσεων που τους αφορούν, καθώς και η βελτίωση της ποιότητας της καθημερινής ζωής τόσο των ίδιων όσο και των οικογενειών τους. Προβάλλουμε τα θέματα που απασχολούν τα Άτομα με Σκλήρυνση κατά Πλάκας – Άτομα με Πολλαπλή Σκλήρυνση στους αρμόδιους κρατικούς, κοινωνικούς και ιδιωτικούς φορείς και πραγματοποιούμε πλήθος δράσεων για την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού σχετικά με τη νόσο.

Για να ξεκινήσουμε από τα βασικά ζητήματα των ασθενών με Πολλαπλή Σκλήρυνση, θα ήθελα να τονίσω το γεγονός πως δεν υπάρχει Μητρώο Ασθενών. Η ΠΟΑμΣΚΠ βρίσκεται σε συνεργασία με τον αναπληρωτή καθηγητή Πολιτικής Υγείας, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Κυριάκο Σουλιώτη, για την εξεύρεση λύσεων στη δημιουργία μητρώου ασθενών με Πολλαπλή Σκλήρυνση. Είναι απαραίτητο η ελληνική πολιτεία, και κυρίως οι φορείς της Υγείας (υπουργείο, ΕΟΠΥΥ, ΕΟΦ κ.λπ.), να γνωρίζουν πόσοι είναι οι πάσχοντες, τι θεραπεία παίρνουν, ποια είναι η εξέλιξή τους κ.ο.κ.

Δυστυχώς, η πάθηση αποτελεί κοινωνικό στίγμα, ιδίως στην περιφέρεια, όπου υπάρχει ακόμη η αντίληψη πως το άτομο με Πολλαπλή Σκλήρυνση είναι ανίκανο να εργαστεί και να κάνει οικογένεια, και θα καταλήξει σύντομα στην αναπηρική καρέκλα. Στην πραγματικότητα, με τη βοήθεια των νέων θεραπειών, οι ασθενείς ζουν μία σχεδόν φυσιολογική ζωή. Η ζωή αλλάζει, αλλά δεν σταματά. Υπάρχει έλλειψη ενημέρωσης και αυτό προσπαθούμε τόσο η Ομοσπονδία όσο και οι κατά τόπους Σύλλογοι: την εξάλειψη της άγνοιας για την ασθένεια.

Η Πολλαπλή Σκλήρυνση εμφανίζεται στην παραγωγική ηλικία (20-30 ετών), όταν οι νεαροί ενήλικοι σπουδάζουν, ξεκινούν την επαγγελματική σταδιοδρομία τους, αποφασίζουν να δημιουργήσουν οικογένεια κ.λπ. Σε μια ηλικία που το άτομο αισθάνεται στο απόγειο της δύναμης και της ενεργητικότητάς του για να κυνηγήσει τις φιλοδοξίες και τα όνειρά του, έρχεται ο καταπέλτης της διάγνωσης πως πάσχει από μια ανίατη, πολυπαραγοντική νόσο με αβέβαιη εξέλιξη. Όμως η έγκαιρη διάγνωση, η συμμόρφωση στη θεραπεία, η ενημέρωση για τις επιστημονικές εξελίξεις και κυρίως η καλή ψυχολογία βοηθούν ώστε να ζήσει μια ζωή σχεδόν ανεπηρέαστη από την ασθένεια.

Ενας τομέας που απασχολεί πολύ τα άτομα με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας είναι η ανεργία. Και αυτό δυστυχώς δεν είναι λόγω της έλλειψης ικανοτήτων ή προσόντων, αλλά εξαιτίας της άγνοιας των εργοδοτών (σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα). Στο εξωτερικό εκδίδουν οδηγίες προς τους εργοδότες για να μπορούν, με μικρές προσαρμογές στον εργασιακό χώρο, να προσλαμβάνουν και να διατηρούν εργαζόμενους με Πολλαπλή Σκλήρυνση.

Αλλο σημαντικό πρόβλημα είναι η πρόσβαση. Πρόσβαση σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους, σε μέσα μαζικής μεταφοράς, σε εκπαιδευτικά και νοσηλευτικά ιδρύματα, σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία, σε χώρους εκδηλώσεων/συναυλιών, σε ξενοδοχειακές και τουριστικές υποδομές, ακόμη και στην παραλία. Οι ελάχιστες θέσεις πάρκινγκ ΑμεΑ καταλαμβάνονται συχνά από ασυνείδητους, κάνοντας τη μετακίνηση των ατόμων με κινητικά προβλήματα σχεδόν αδύνατη. Είναι δείγμα πολιτισμού ο σεβασμός στα δικαιώματα των ατόμων με χρόνιες παθήσεις και αναπηρίες, και δυστυχώς η χώρα μας πάσχει στο σημείο αυτό.

Μερικά από τα πάγια αιτήματα της ΠΟΑμΣΚΠ είναι η συμπερίληψη της Πολλαπλής Σκλήρυνσης στον Πίνακα των Μη Αναστρέψιμων Παθήσεων του υπουργείου Εργασίας, η αναθεώρηση του προσδιορισμού Ποσοστού Αναπηρίας της Πολλαπλής Σκλήρυνσης στον Ενιαίο Πίνακα Προσδιορισμού Ποσοστού Αναπηρίας (ΕΠΠΠΑ) και η δημιουργία Κέντρων Αποκατάστασης πανελλαδικά. Η ΠΟΑμΣΚΠ, επιπλέον, με αίτημά της στον ΕΟΠΥΥ, διεκδικεί για τα Άτομα με Πολλαπλή Σκλήρυνση δύο φυσικοθεραπείες την εβδομάδα. Η φυσικοθεραπεία ελαχιστοποιεί την αναπτυξιακή εξέλιξη των συμπτωμάτων της νόσου, αντιμετωπίζοντας τις όποιες δυσλειτουργίες.

Η επίτευξη του στόχου αυτού επιτυγχάνεται μόνο με εξατομικευμένο, διαρκές πρόγραμμα.

Το τελευταίο διάστημα την ΠΟΑμΣΚΠ απασχολούν κυρίως 2 θέματα:

1) Τα νέα κριτήρια ένταξης στη Θετική Λίστα του ΕΟΠYY: Υπάρχουν μορφές της Πολλαπλής Σκλήρυνσης που δεν αντιμετωπίζονται θεραπευτικά έως σήμερα και αναμένεται μέσα στην επόμενη διετία η εισαγωγή καινούργιων σκευασμάτων στην Ελλάδα. Εκτιμάται πως τα νέα μέτρα θα προκαλέσουν καθυστέρηση από 2-4 χρόνια στην κυκλοφορία νέων φαρμάκων και θα θέτουν περιορισμούς στην είσοδό τους, γεγονός που θα έχει άμεσες και δυσμενέστατες επιπτώσεις στους Έλληνες ασθενείς, και ιδίως στους χρονίως πάσχοντες. Η Ομοσπονδία κάνει προσπάθειες για να περισώσει το αυτονόητο δικαίωμα των πασχόντων να έχουν πρόσβαση στην κατάλληλη θεραπεία.

2) Ή διαπραγμάτευση των ΦΎΚ (Φαρμάκων Υψηλού Κόστους) για την Πολλαπλή Σκλήρυνση: Η ΠΟΑμΣΚΠ έχει αποστείλει επιστολή-έκκληση στην Επιτροπή Διαπραγμάτευσης του ΕΟΠΥΥ ώστε στις διαπραγματεύσεις για τα φάρμακα της Πολλαπλής Σκλήρυνσης να ληφθεί υπόψη η ανάγκη για έγκαιρη πρόσβαση σε όλες τις αποτελεσματικές θεραπείες που συνιστά ο θεράπων ιατρός και όχι να είναι μοναδικό κριτήριο το κόστος της εκάστοτε θεραπείας.

Και θα κλείσω λέγοντας πως ο ασθενής έχει ανάγκη από:

Γιατρούς και επαγγελματίες υγείας που να τον σέβονται και που θα διαθέτουν τον απαιτούμενο χρόνο να ακούσουν όσα σκέφτεται και φοβάται, ώστε μαζί να αποφασίσουν για την καταλληλότερη θεραπεία.

Ενημέρωση. Ενημέρωση για την κατάσταση της υγείας του, για τη νόσο και για τις εναλλακτικές θεραπείες που μπορεί να ακολουθήσει, για τον τρόπο ζωής και διατροφής που θα βοηθήσουν στην καθυστέρηση της εξέλιξης της νόσου, για τα νέα επιστημονικά δεδομένα και φυσικά για τα δικαιώματά του.

Κυρίως, όμως, ο ασθενής έχει ανάγκη από ελπίδα, συμπαράσταση και αγάπη. «Χρειάζεται δύναμη για να βλέπεις το αύριο με ελπίδα».

Πηγή: «Η εφημερίδα των συντακτών»

Μετάβαση στο περιεχόμενο