Με στόχο την ουσιαστική συμμετοχή των ασθενών σε όλες τις αποφάσεις πολιτικής υγείας που τους αφορούν, πραγματοποιήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 2016 στην Αθήνα, το 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ασθενών-«Patients in Power Conference», το οποίο διοργανώθηκε από Επιτροπή 15 Συλλόγων Ασθενών σε συνεργασία με το Health Daily. Το συνέδριο, με τη συμμετοχή διακεκριμένων ομιλητών-εκπροσώπων των Συλλόγων Ασθενών, της Πολιτείας, των αρμοδίων φορέων, της ακαδημαϊκής κοινότητας, των ιατρών, νοσηλευτών και της φαρμακευτικής βιομηχανίας, καθώς και με την εκπροσώπηση 58 οργανώσεων ασθενών απ’ όλη τη χώρα, εστίασε στα μεγάλα προβλήματα των ασθενών και στα ειδικά θέματα και δυσκολίες που βιώνουν οι ασθενείς της περιφέρειας καθημερινά. Επίσης, εστίασε στη σημασία μίας “οργανωμένης φωνής των ασθενών” καθώς και στην ανάγκη βελτίωσης της σχέσης Ιατρού – Ασθενή – Νοσηλευτή στο σημερινό σύστημα υγείας. Για ακόμα μια χρονιά το συνέδριο τελούσε υπό την αιγίδα του υπουργείου Υγείας, της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών και της ΠΕΦ. Χορηγοί του Συνεδρίου ήταν οι φαρμακευτικές εταιρείες Bristol – Myers Squibb, Novartis & Shire, ενώ τη διοργάνωση υποστήριξαν οι φαρμακευτικές εταιρείες Αbbvie, Aenorasis, Amgen, Bayer, Genesis Pharma, Lilly, Pfizer, Roche & Sanofi.
• Μανιώ Κορλέτη, Αντιπρόεδρος ΑγκαλιάΖΩ, Όμιλος Εθελοντών Κατά του Καρκίνου: Τις εργασίες του Συνεδρίου άνοιξε με σύντομο χαιρετισμό η Αντιπρόεδρος του ΟΕΚΚ – ΑγκαλιάζΩ Μανιώ Κορλέτη. O χώρος της Υγείας, τόνισε, βάλλεται διαρκώς λόγω της κοινωνικής αστάθειας και των μεταρρυθμιστικών αλλαγών με τον ασθενή στο επίκεντρο, να βιώνει καθημερινά την αποδόμηση των κρατικών μηχανισμών κοινωνικής στήριξης καθώς και του ΕΣΥ. «Η διεκδίκηση ενός αποτελεσματικότερου και δικαιότερου συστήματος Υγείας, καθώς και η θεσμοθέτηση της συμμετοχής των ασθενών στο σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικής για την Υγεία είναι απαραίτητη προϋπόθεση» δήλωσε.
• Μελέτιος – Αθανάσιος Δημόπουλος, Πρύτανης Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ): Εκ μέρους των πρυτανικών αρχών του ΕΚΠΑ ο Πρύτανης Μελέτιος – Αθανάσιος Δημόπουλος χαιρέτησε το Συνέδριο και υπογράμμισε ότι η σύγχρονη αντιμετώπιση των παθήσεων στις μέρες μας επιβάλλει τη συμμετοχή των ασθενών στη λήψη των αποφάσεων. Οι ίδιοι οι ασθενείς, τόνισε, μπορούν να προσφέρουν ανεκτίμητες πληροφορίες σχετικά με την ποιότητα ζωής, που επιφέρουν οι διάφορες θεραπείες, ιδιαίτερα αυτές με νέα, καινοτόμα φάρμακα. «Σε ένα περιβάλλον οικονομικής δυσκολίας, όσον αφορά την κάλυψη της φαρμακευτικής δαπάνης, η οποία βαίνει αυξανόμενη, η συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων στη λήψη των αποφάσεων και στις τελικές επιλογές έχει καθοριστική σημασία» δήλωσε.
• Φαίη Κοσμοπούλου, Γενική Διευθύντρια Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ): Η Φαίη Κοσμοπούλου, Γενική Διευθύντρια της ΠΕΦ επισήμανε ότι το ελληνικό φάρμακο μπορεί να δώσει λύσεις τόσο στο σύστημα υγείας, μέσω των εξοικονομήσεων που προσφέρει, όσο και στους ασθενείς με αξιόπιστες και προσιτές θεραπείες, καθώς και στην ανάπτυξη της χώρας. Η Ελλάδα της παραγωγικότητας, της δημιουργίας και της ανάπτυξης, ανέφερε, οφείλει να παίξει τον ρόλο που της αρμόζει, με απαραίτητη προϋπόθεση τη δημιουργία θεσμικού πλαισίου που θα το επιτρέπει. «Με αυτά τα δεδομένα, η επίσπευση υλοποίησης των διαρθρωτικών μέτρων που θα οδηγήσουν στην κατεύθυνση μιας λειτουργικής φαρμακευτικής αγοράς, αλλά και η αποτελεσματική εφαρμογή αναπτυξιακών πολιτικών και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας, κρίνονται αναγκαίες».
• Ζέφη Βοστιτσάνου, Διευθύντρια Επιστημονικών και Κυβερνητικών Υποθέσεων του ΣΦΕΕ: Η Ζέφη Βοστιτσάνου, Διευθύντρια Επιστημονικών και Κυβερνητικών Υποθέσεων του ΣΦΕΕ στη σύντομη ομιλία της τόνισε ότι πρόκειται να ψηφιστούν νέα μέτρα που θα δυσκολέψουν την πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες, ενώ η καθυστέρηση, η οποία διαγράφεται μέσα από τα αναγκαστικά αυτά νέα μέτρα, θα κυμανθεί από 2-4 χρόνια. Ανέφερε ότι ο ΣΦΕΕΕ θα είναι κοντά στους ασθενείς και στην Πολιτεία, αρωγός στη διαμόρφωση κάθε νέας πολιτικής, με στόχο τη διασφάλιση της πρόσβασης όλων των ασθενών στις νέες θεραπείες και την προσαρμογή στα νέα δεδομένα.
• Ανδρέας Ξανθός, Υπουργός Υγείας: Στην αναγκαιότητα ανθρωποκεντρικής-ασθενοκεντρικής προσέγγισης του ΕΣΥ, αναφέρθηκε ο Υπουργός Υγείας Ανδρέας Ξανθός. Με έμφαση στην ασφάλεια, στα δικαιώματά, στην ενημέρωση και στη συναίνεση του ασθενή στις θεραπευτικές παρεμβάσεις, ολοκληρώνεται η διαδικασία σύστασης των Γραφείων προστασίας των δικαιωμάτων των ασθενών στα νοσοκομεία. Στο προς ψήφιση ν/σ για τη Ψυχική Υγεία, τόνισε, ότι προβλέπεται η συμμετοχή εκπροσώπων των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας στις Ειδικές Επιτροπές Προάσπισης των Δικαιωμάτων τους, που δημιουργούνται σε κάθε Τομέα Ψυχικής Υγείας. Ο Υπουργός υγείας παραδέχθηκε ότι «έχουμε να λύσουμε μια δύσκολη εξίσωση» σχετικά με την τήρηση των συμφωνηθέντων με τους δανειστές. «Οι διαπραγματεύσεις με τους Θεσμούς για τα θέματα του Υπουργείου Υγείας οδήγησαν σε συμφωνία με κεντρικό στοιχείο τη δέσμευση για μεταρρυθμίσεις που έχουν στόχο την καθολική-ισότιμη-αποτελεσματική φροντίδα των πολιτών και ταυτόχρονα τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του ΕΣΥ. Παρά τα προβλήματα και τις ελλείψεις, γίνονται αισθητά πλέον βήματα βελτίωσης και σταδιακής κάλυψης των κενών σε ανθρώπινο δυναμικό», πρόσθεσε ο Υπουργός. Παράλληλα, υλοποιείται: η δωρεάν πρόσβαση στις δημόσιες δομές μόνο με τη χρήση του ΑΜΚΑ, η μηδενική συμμετοχή στα φάρμακα για όσους βρίσκονται σε ακραία φτώχεια καθώς και σχεδιάζεται η ισότιμη με τους ασφαλισμένους κάλυψη παροχών υγείας από τον ΕΟΠΥΥ για συχνές παθήσεις. Αναφερόμενος στη σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση της ΠΦΥ, ο Υπουργός Υγείας έκανε λόγο για μια πρόκληση: «Το νέο σχέδιο αποκεντρωμένων δομών οικογενειακής ιατρικής δίνει έμφαση στην πρόληψη και την ολιστική φροντίδα, με κοινοτικό προσανατολισμό και παρέμβαση στους νοσογόνους παράγοντες του περιβάλλοντος», σημείωσε, ενώ ανακοίνωσε και ένα συνολικό σχέδιο για την αντιμετώπιση της προκλητής ζήτησης που θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων: έλεγχο ζήτησης φαρμάκων, εξετάσεων, υπηρεσιών με βάση επιστημονικά αξιόπιστα διαγνωστικά και θεραπευτικά πρωτόκολλα που εφαρμόζονται υποχρεωτικά.
• Ελένη Ντελιοπούλου, Αντιπρόεδρος Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκινοπαθών (ΕΛΛ.Ο.Κ): Στις θέσεις της ομοσπονδίας που μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν την προάσπιση των δικαιωμάτων των ασθενών με καρκίνο, την ολοκληρωμένη φροντίδα κάθε καρκινοπαθούς ασθενή και την αξία της υγείας ως κοινωνικό δικαίωμα, αναφέρθηκε η Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκινοπαθών Ελένη Ντελιοπούλου. Υπογράμμισε ότι μολονότι, με βάση το Σύνταγμα, ο ασθενής έχει δικαίωμα συμμετοχής στις υπηρεσίες του νοσοκομείου και στην παροχή φροντίδας, αντιμετωπίζει πολύμηνες αναμονές ιατρικών επισκέψεων με ειδικευμένους γιατρούς, απαρχαιωμένο ακτινοδιαγνωστικό και ακτινοθεραπευτικό εξοπλισμό, έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού όλων των βαθμίδων και όλων των κατηγοριών, έλλειψη συντονισμού και συνεργασίας των δομών υγείας, έλλειψη ειδικοτήτων, γεωγραφική ανισοκατανομή των ογκολογικών νοσοκομείων και κλινικών, έλλειψη θεσμοθέτησης πολιτικών υγείας και πρόληψης για τον καρκίνο. Η ίδια τόνισε ότι «Ο ευρωπαϊκός κώδικας κατά του καρκίνου πρέπει να είναι πολιτική δέσμευση του υπουργείου. Δεν εφαρμόζεται όμως η ευρωπαϊκή οδηγία». Υπογράμμισε ότι για να έχουμε υγιείς πολίτες χρειαζόμαστε: ασθενείς ενδυναμωμένους, εκπαιδευμένους και οργανωμένους σε συλλόγους, ενημερωμένες και εκπαιδευμένες οικογένειες σε πρακτικά και συναισθηματικά ζητήματα, ένα σύστημα υγείας με σύγχρονα εξειδικευμένα τμήματα και με επάρκεια επιστημονικού προσωπικού, επαγγελματίες υγείας με εν συναίσθηση, εκπαιδευμένοι στην επικοινωνία με τον ασθενή και την οικογένειά του.
ΣΥΝΕΔΡΙΑ 1: ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΗΜΕΡΑ
Προεδρείο: Νίκος Δέδες, Πρόεδρος «Θετική Φωνή», Σύλλογος Οροθετικών Ελλάδος
• Γιάννης Μπασκόζος, Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Υγείας: Στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς σήμερα αναφέρθηκε στην αρχή της ομιλίας του ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Υγείας Γιάννης Μπασκόζος. Τόνισε ότι η οικονομική επιβάρυνση λόγω της κρίσης οδήγησε μεταξύ άλλων σε φαινόμενα όπως η περικοπή των επιδομάτων των ασθενών, η αποδιοργάνωση του συστήματος Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, η έλλειψη Διαχείρισης της Νόσου (Disease Management), οι ελλείψεις σε φάρμακα και η προβληματική επικοινωνία επαγγελματιών υγείας με τους ασθενείς. Ο ΓΓ τόνισε ότι τα προαναφερόμενα απασχολούν την πολιτική ηγεσία και ανέφερε μια σειρά δράσεων που έχουν δρομολογηθεί ή υλοποιηθεί. Η νομική κατοχύρωση της άμεσης και ισότιμης πρόσβασης σε ποιοτική φροντίδα υγείας, η εξασφάλιση πρόσβασης των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες με τη σύσταση της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης και με τη δημιουργία ξεχωριστών κονδυλίων, ο σχεδιασμός παρεμβάσεων εξορθολογισμού της δαπάνης, η μεταρρύθμιση του ΠΦΥ με την τεχνική βοήθεια του ΠΟΥ. Επιπλέον, η διαμόρφωση Εθνικών Σχέδιων Δράσης, αρχικά για τις Ιογενείς Ηπατίτιδες, ακολούθως για τον HIV και άλλα νοσήματα, ο σχεδιασμός νομικού πλαισίου για τα Κέντρα Αναφοράς Σπανίων Νοσημάτων και τα Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης, η νομοθέτηση και σύντομη εφαρμογή λίστας χειρουργείου, η προσπάθεια δημιουργίας μηχανισμών μέτρησης και συγκρισιμότητας σχετικά με την εμπειρία του ασθενούς και της εκβάσεις των θεραπειών, σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ, η παρακολούθηση της διαδρομής του ασθενούς στο σύστημα υγείας, η προσπάθεια εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού και δημιουργία σχεδίων πρόληψης και προσυμπτωματικού ελέγχου. Το όραμά μας τόνισε «είναι η ενδυνάμωση της θέσης του ασθενούς και ένα νέο επίπεδο εμπιστοσύνης».
• Δέσποινα Μακριδάκη, Πρόεδρος ΔΣ Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων (ΠΕΦΝΙ), Α’ Αντιπρόεδρος ΕΟΦ: Η Δέσποινα Μακριδάκη, Α΄ Αντιπρόεδρος του ΕΟΦ και Πρόεδρος της ΠΕΦΝΙ, αναφέρθηκε στη σύσταση από τον ΕΟΦ ενός on-line συστήματος παρακολούθησης και καταγραφής των πωλήσεων στους κλάδους διανομής του φαρμάκου με στόχο τον εντοπισμό της παράλληλης εξαγωγής, σε φάρμακα, που δεν είναι θεμιτή. «Η εξαγωγή είναι ένα μέτρο ανάπτυξης στη φαρμακευτική βιομηχανία, και αυτό είναι ευνόητο, αλλά η παράλληλη εξαγωγή σε αναγκαία φάρμακα που δεν είναι σε επάρκεια στην ελληνική αγορά, είναι παράβαση». Οι δραστικές αυτές κινήσεις βοηθούν στην καλύτερη προσβασιμότητα του ασθενή σε φάρμακα τα οποία είναι φθηνά και που χρησιμοποιούνται κυρίως σε πρώτα στάδια των θεραπευτικών πρωτοκόλλων. Αναφέρθηκε επίσης, στις ενέργειες του ΕΟΦ για την ανάπτυξη των κλινικών ερευνών στην Ελλάδα όπως η επικαιροποίηση του Ν.390 που αφορά σε τεχνικά και λειτουργικά θέματα σχετικά με την πιο εύκολη πρόσβαση των ασθενών στις κλινικές μελέτες που γίνονται μέσα στο νοσοκομείο και στην ενημέρωση τους για αυτές. Τόνισε ότι η ενημέρωση δεν είναι υποχρέωση που εμπλέκει μόνο εκείνους που έχουν την ευθύνη της διακίνησης του φαρμάκου ή τους επαγγελματίες υγείας αλλά και τους ασθενείς. Η συμμετοχή των ασθενών στην παρακολούθηση και αξιολόγηση νέων φαρμάκων είναι πάρα πολύ σημαντική, ώστε να διαμορφωθεί αυτό το πλαίσιο ασφάλειας που χρειάζεται.
• Χρήστος Βαράκης, Διοικητής ΓΝΑ «Η Ελπίς»: Το ελληνικό δημόσιο νοσοκομείο σήμερα, ειδικά μετά από όλα αυτά τα χρόνια της κρίσης, έχει πολύ σημαντικά ενδογενή προβλήματα, προσωπικό κουρασμένο, γερασμένο, χαμηλά αμειβόμενο και σε πολλές περιπτώσεις αποκαρδιωμένο. Αυτό δήλωσε ο Διοικητής του ΓΝΑ Ελπίς Χρήστος Βαράκης. Αναφέρθηκε στο προσωπικό των δημόσιων νοσοκομείων που εργάζεται με αυταπάρνηση μέσα σε αντίξοες συνθήκες για το καλό των ασθενών. Ως βασικές προκλήσεις των δημόσιων νοσοκομείων ανέφερε τις παλιές και ανεπαρκείς υποδομές, τις οργανωτικές και διοικητικές δυσκαμψίες, τους περιορισμένους προϋπολογισμούς, την αλλαγή της επιδημιολογίας των παθήσεων και την αύξηση των καλύψεων αφού τα φάρμακα υψηλού κόστους δίνονται από τα δημόσια νοσοκομεία, ενώ παλαιότερα δίνονταν από τον ΕΟΠΥΥ. «Σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο», τόνισε, «η λειτουργία του νοσοκομείου και ο καθορισμός των προτεραιοτήτων θα πρέπει να ξεκινά από την πολιτική ηγεσία, να συνεχίζει σε ένα evidence-based management, να περνάει από μια διοικητική διαδικασία και να καταλήγει στους επαγγελματίες υγείας. Δυστυχώς, σε όλες αυτές τις διαδικασίες, η φωνή των ασθενών βρίσκεται αρκετά πίσω ή λείπει μέσα στα όργανα των νοσοκομείων. Αυτό που θα πρέπει να γίνει και υπάρχουν οι προϋποθέσεις, είναι να ακούμε πιο συστηματικά τη φωνή του ασθενούς, μέσα στο δημόσιο νοσοκομείο μέσα από δείκτες ικανοποίησης, μέσα από μέτρηση της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας που παρέχουμε ή ακόμα και με την άμεση συμμετοχή των ασθενών στη λήψη των αποφάσεων».
• Ζωή Γραμματόγλου, Πρόεδρος Συλλόγου Καρκινοπαθών-Εθελοντών-Φίλων-Ιατρών «ΚΕΦΙ» Αθηνών: Την αγωνία των ασθενών για τέσσερα βασικά θέματα εξέφρασε μέσω της ομιλίας της η Ζωή Γραμματόγλου, Πρόεδρος Συλλόγου Καρκινοπαθών-Εθελοντών-Φίλων-Ιατρών «ΚΕΦΙ». Αναφέρθηκε στην έλλειψη φαρμάκου και στην ανάγκη αύξησης του προϋπολογισμό των νοσοκομείων. Έκανε λόγο για το χαμηλό ποσοστό αναπηρίας και στα ΚΕΠΑ που εντέχνως κόβουν το ποσοστό αυτό. Εξέφρασε την αγωνία των ασθενών για την έλλειψη των κατάλληλων μηχανημάτων για ακτινοθεραπεία αφού τα μηχανήματα στα δημόσια νοσοκομεία είναι παλαιά και ανεπαρκή. Τέλος αναφέρθηκε στην ανυπαρξία μέριμνας για τους ασθενείς τελικού σταδίου, που στο τέλος της ζωής τους «βρίσκονται στο δρόμο». «Ο άνθρωπος πρέπει να φεύγει από τη ζωή με αξιοπρέπεια. Γιατί δούλεψε και πρόσφερε σε αυτόν τον τόπο, θα πρέπει να κλείσει τα μάτια του ειρηνικά».
ΣΥΝΕΔΡΙΑ 2: ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ – ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΣΥ ΕΚΤΟΣ ΑΘΗΝΩΝ
• Δημήτρης Κοντοπίδης, Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας για την Ινώδη Κυστική Νόσο (Ε.Ε.Ι.Κ.): Για τις δυσκολίες πρόσβασης των ασθενών της περιφέρειας στις υπηρεσίες υγείας έκανε λόγο ο Δημήτρης Κοντοπίδης, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας για την Ινώδη Κυστική Νόσο (Ε.Ε.Ι.Κ.) και συντονιστής της ενότητας. Τα προβλήματα αυτά δεν μπορούν να αναδειχθούν μονομερώς. Πρόκειται για μία πυραμίδα, ανέφερε, μεταξύ ασθενών, ιατρών και πολιτείας στην οποία ο καθένας πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες του.
• Ευστράτιος Πλωμαρίτης, Διοικητής 4ης ΥΠΕ: Παραλάβαμε έναν ερειπιώνα στον χώρο της υγείας τόνισε ο Ευστράτιος Πλωμαρίτης, Διοικητής 4ης ΥΠΕ. Ο ίδιος ανέφερε ότι υπάρχουν διαφορετικές νοσοκομειακές δομές στην Αθήνα απ΄ ότι σε άλλες πόλεις της Ελλάδας. Χαρακτηριστικά είπε ότι η χρηματοδότηση μεγάλων νοσοκομειακών μονάδων της επαρχίας, ίδιας δυναμικότητας με μονάδες των Αθηνών, είναι δυσανάλογη, στο 50%. Υπογράμμισε ότι τα περισσότερα Κέντρα Υγείας, δεν έχουν ακτινολογικά μηχανήματα, ενώ οι ΥΠΕ που ανέλαβαν να τα διαχειριστούν δεν είχαν μέχρι πριν από 4 εβδομάδες πρόγραμμα προμηθειών. Συμπλήρωσε ότι τα νοσοκομεία της επαρχίας υποφέρουν από ελλείψεις σε προσωπικό, απαξιωμένες υποδομές, αδυναμία να αντικατασταθούν τα μηχανήματα, ακόμη και σοβαρά προβλήματα σε κτιριακές υποδομές. Τόνισε το πρόβλημα της έλλειψης διοικητικού προσωπικού και μηχανισμών. «Αυτές ήταν οι υγειονομικές περιφέρειες τόνισε. Και ξαφνικά ήλθε στην 4η ΥΠΕ η υποχρέωση να διαχειριστεί 36 ΚΥ και 10 μονάδες ΠΕΔΥ, χωρίς προσωπικό, χωρίς εμπειρία και χωρίς μηχανισμούς. Δεν είναι δικαιολογίες. Αυτά θα τα αποκτήσουμε. Πρέπει όμως να γνωρίζουμε, η γνώση είναι δύναμη για όλους, για να ξέρουμε κάθε φορά τι διεκδικούμε και πώς προσεγγίζουμε το πρόβλημα».
• Ευάγγελος Πανοηλίας, Πρόεδρος Ιατρικού Συλλόγου Κυκλάδων, Διευθυντής Ιατρικής Υπηρεσίας Γενικού Νοσοκομείου Σύρου: Ο Ευάγγελος Πανοηλίας, Πρόεδρος Ιατρικού Συλλόγου Κυκλάδων αναφέρθηκε στη δυσχερή θέση του ασθενούς της νησιωτικής Ελλάδας και στα προβλήματα που δημιουργούνται από την παροχή υπηρεσιών υγείας. Ανέφερε ότι ακόμη και σήμερα οι εφημερίες σε βαριά περιστατικά φτάνουν τις 15 το μήνα, τα περισσότερα νοσοκομεία στερήθηκαν διοίκησης ενώ διοικητικό ρόλο αναλάμβαναν οι διευθυντές της ιατρικής υπηρεσίας. Μετά από 20 χρόνια διεκδικήσεων και αγώνα, τόνισε, οι Κυκλάδες απέκτησαν ένα ελικόπτερο για τα επείγοντα περιστατικά. «Το ελικόπτερο είναι το πρώτο βήμα. Το δεύτερο βήμα είναι η δημιουργία μιας μονάδας αυξημένης φροντίδας» υπογράμμισε. Αναφέρθηκε στην έλλειψη ικανού ιατρικού προσωπικού, καθώς και στην απουσία παροχής κινήτρων ώστε οι ιατροί να επιλέξουν να εργασθούν σε νοσοκομείο της νησιωτικής Ελλάδας.
• Μάριος Παχτσαλίδης, Πρόεδρος Συλλόγου Ατόμων με Σκλήρυνση κατά Πλάκας Εορδαίας: Ο Μάριος Παχτσαλίδης, Πρόεδρος του Συλλόγου Ατόμων Με Σκλήρυνση κατά Πλάκας Εορδαίας αναφέρθηκε στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς της περιφέρειας. Ως βασικό πρόβλημα ανέφερε το πλαφόν στη συνταγογράφηση. «Οι ασθενείς λόγω έλλειψης γιατρών στα νοσοκομεία πηγαίνουν στους ιδιώτες, οι οποίοι έχουν πλαφόν και δεν μπορούν να γράψουν αρκετές συνταγές για όλους, ειδικά γι’ αυτούς που λαμβάνουν ακριβά φάρμακα». Επίσης αναφέρθηκε στις βασικές ελλείψεις των νοσοκομείων σε προσωπικό και ειδικότητες, καθώς στην έλλειψη μητρώου ασθενών.
• Σταματία Βογιατζή – Μπατσούκα, Πρόεδρος Συλλόγου Καρκινοπαθών Χίου «ΕλπίΖΩ»: «Οι ασθενείς δεν μπορούν να νοσηλευτούν στα νησιά μας τα οποία έχουν επιφορτιστεί και με το μεταναστευτικό κύμα» ανέφερε η Σταματία Βογιατζή-Μπατσούκα, Πρόεδρος του Συλλόγου Καρκινοπαθών Χίου «ΕλπίΖΩ». Το ΕΚΑΒ υπολειτουργεί αφού δεν υπάρχει προσωπικό για να κινηθούν τα ασθενοφόρα. Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας δεν επαρκεί και οι ασθενείς σχηματίζουν ατέλειωτες ουρές στα εξωτερικά ιατρεία δήλωσε. Υπάρχει έλλειψη στελέχωσης εξειδικευμένου ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού καθώς και έλλειψη φαρμάκων. Η Πολιτεία δεν έχει μεριμνήσει για τη διαμονή του ογκολογικού ασθενή της περιφέρειας ο οποίος μεταβαίνει σε αστικά κέντρα για να κάνει τις ακτινοβολίες του. «Σαν σύλλογος καρκινοπαθών, με βοήθεια από χορηγούς της Χίου, κάναμε έναν μικρό ξενώνα στον Πειραιά, και συνεργαζόμαστε με τα νοσοκομεία “Άγιος Σάββας” και “Μεταξά”, ώστε δωρεάν να φιλοξενούνται στον ξενώνα αυτό για δύο μήνες οι ασθενείς από Χίο και Μυτιλήνη».
ΣΥΝΕΔΡΙΑ 3: Η ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ
Προεδρείο: Γιώργος Καλαμίτσης, Πρόεδρος Συλλόγου Ασθενών Ήπατος Ελλάδος «Προμηθέας»
• Γιώργος Καλαμίτσης, Πρόεδρος Συλλόγου Ασθενών Ήπατος Ελλάδος «Προμηθέας»: Ο Γιώργος Καλαμίτσης, Πρόεδρος Συλλόγου Ασθενών Ήπατος Ελλάδος «Προμηθέας» και συντονιστής της ενότητας αναφέρθηκε στις προσπάθειες και στις δράσεις που γίνονται με στόχο τη φροντίδα του ασθενούς. Σημαντική, ανέφερε, είναι τόσο η επαφή των ασθενών με τα κέντρα λήψης των αποφάσεων όσο και η συμμετοχή των ίδιων στις αποφάσεις που λαμβάνονται για την υγεία.
• Κυριάκος Σουλιώτης, Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικής Υγείας και Αναπληρωτής Πρύτανης Πανεπιστημίου Πελοποννήσου: Ο Κυριάκος Σουλιώτης, Αν. Καθηγητής Πολιτικής Υγείας και Αν. Πρύτανη Πανεπιστήμιου Πελοποννήσου, παρουσίασε κάποια βασικά ευρήματα από το πρόγραμμα Patient Access Partnership, το οποίο επικεντρώνεται γύρω από τις πραγματικές συνθήκες πρόσβασης των ασθενών στο σύστημα υγείας καθώς και στη σύγκριση των πολιτών στο σύστημα υγείας σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. από διαφορετικές οπτικές. Η μελέτη Pack project αφορά στα θεμελιώδη κριτήρια που καθορίζουν το αν υπάρχει πρόσβαση και τι είδους πρόσβαση υπάρχει στο σύστημα υγείας. Στόχος η χαρτογράφηση όλης της Ευρώπης, ώστε να εντοπιστεί πού υπάρχει καλύτερη και πού χειρότερη πρόσβαση, αλλά και να συγκριθούν οι γνώμες και οι οπτικές διαφορετικών πόλων στο σύστημα υγείας. Η μελέτη Emotion Project αφορά στο επίπεδο συμμετοχής των συλλόγων ασθενών στη λήψη των αποφάσεων. Η Ελλάδα κατατάσσεται στην ομάδα low degree and low impact. Ο Κ. Σουλιώτης τόνισε ότι ο διάλογος με τους ασθενείς είναι μέρος της λήψης των αποφάσεων, και οι σύλλογοι πρέπει να έχουν δικαίωμα ψήφου και να είναι ισότιμοι συνομιλητές. Οι οργανωμένες συλλογικότητες, πρόσθεσε, συνήθως, έχουν και έναν οργανισμό ομπρέλα που διευκολύνει τη διείσδυση στα κέντρα λήψης αποφάσεων ενώ αποδυναμώνει και το επιχείρημα που μπορεί να προτάξει η πλευρά των “policy makers” ότι είναι κατακερματισμένο το τοπίο των εκπροσώπων ασθενών και δεν ξέρουν με ποιον να συνομιλήσουν. «Ένα από τα βασικά συμπεράσματά μας είναι ότι υπάρχουν μεγάλες διαβαθμίσεις στην Ευρώπη και στη συμμετοχή της λήψης των αποφάσεων και στην πρόσβαση στη θεραπεία και ότι παρατηρούμε καλύτερη πρόσβαση και καλύτερη εκπροσώπηση των ασθενών, όπου υπάρχουν οργανωμένες συλλογικότητες με τη μορφή ενώσεων, ομοσπονδιών και γενικά οργανισμών-ομπρέλα, που ουσιαστικά διευκολύνουν τη συζήτηση σε κρίσιμα θέματα πολιτικής υγείας».
• Μάριος Κουλούμας, Πρόεδρος Παγκύπριας Ομοσπονδίας Συνδέσμων Πασχόντων και Φίλων: Ο Μάριος Κουλούμας, Πρόεδρος της Παγκύπριας Ομοσπονδίας Συνδέσμων Πασχόντων και Φίλων αναφέρθηκε στην εμπειρία της Κύπρου και στα πλεονεκτήματα που έχει η δημιουργία ενιαίου φορέα ασθενών. Η Ομοσπονδία αποτελείται από 32 οργανώσεις με στόχο την ενδυνάμωση της φωνής των ασθενών και τη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας. Μολονότι στην αρχή οι δυσκολίες ήταν πολλές όπως η έλλειψη οικονομικών πόρων, χτίστηκαν συνεργασίες (π.χ. European Patient Forum) που προσέφεραν οικονομική αρωγή και τεχνογνωσία για τη δημιουργία του πρώτου σχεδίου δράσης. Καθορίστηκαν προτεραιότητες, συστάθηκε επιστημονικό συμβούλιο, με τη συμμετοχή ακαδημαϊκών, και αποφασίστηκε ως βασική προτεραιότητα η απαίτησή για συμμετοχή των ασθενών στα κρίσιμα θέματα πολιτικής υγείας. Ο κ. Κουλούμας τόνισε «κάτι που δεν περιμέναμε να πετύχουμε σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα, ήταν η ψήφιση του νόμου για την υποχρεωτική διαβούλευση των κρατικών και άλλων υπηρεσιών με την ομοσπονδία, για θέματα που αφορούν ασθενείς». Η Ομοσπονδία διοργανώνει ενημερωτικές διαλέξεις, βρίσκεται στα πρωτοσέλιδα, συμμετέχει στα παράθυρα των δελτίων ειδήσεων και στα πάνελ μαζί με τους πολιτικούς, συμμετέχει θεσμοθετημένα στην τιμολόγηση των φαρμάκων, συνεργάζεται με επιτροπές θεραπευτικών πρωτοκόλλων, με εθνικές επιτροπές, και με την Κοινοβουλευτική Επιτροπή υγείας. Έχει συσταθεί μνημόνιο συνεργασίας με την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου και έχει συμφωνηθεί με το υπουργείο Εργασίας Σχέδιο Εργοδότησης των ατόμων με Χρόνιες Παθήσεις, με το κράτος να χρηματοδοτεί έως και 75% του εργασιακού κόστους για τους πάσχοντες από χρόνιες παθήσεις. Ο κ. Κουλούμας ανέφερε ότι το κίνημα των ασθενών είναι η μεγαλύτερη δύναμη που υπάρχει αυτήν τη στιγμή στην Κύπρο. «Το σύνθημα -Τίποτα για εμάς χωρίς εμάς-, εμείς θα το κάνουμε πραγματικότητα»
• Μαριάννα Λάμπρου, Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Σπανίων Παθήσεων (ΠΕΣΠΑ): Η Μαριάννα Λάμπρου, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Σπάνιων Παθήσεων (ΠΕΣΠΑ), με ομιλία της ανέφερε ως παράδειγμα τη δημιουργία της ΠΕΣΠΑ, η οποία λειτουργεί συλλογικά για λογαριασμό 26 συλλόγων ασθενών. Η κ. Λάμπρου τόνισε ότι η δημιουργία Ένωσης Ασθενών θα ενισχύσει τη φωνή των ασθενών απέναντι στους φορείς υγείας. «Ο στόχος πρέπει να επιτευχθεί με την παροχή στήριξης όλων των ασθενών και με την ενθάρρυνση της συνεργασίας» τόνισε. Ανέφερε ότι τα άλλα κράτη της ΕΕ έχουν ενώσεις όπως άλλωστε ορίζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. «Είναι πολύ ενωμένοι οι ασθενείς της Ευρώπης. Γιατί να μην είμαστε λοιπόν όλοι μαζί; Αυτό είναι το ζητούμενο».
• Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες Υγείας – Ο Πολίτης / Ασθενής στο κέντρο, Αναστάσιος Τάγαρης Πρόεδρος και Διευθύνων σύμβουλος ΗΔΙΚΑ: Στα έργα της ηλεκτρονικής Υγείας με σκοπό την εξυπηρέτηση του πολίτη τοποθετήθηκε στην ομιλία του ο Πρόεδρος και Διευθύνων σύμβουλος ΗΔΙΚΑ, Αναστάσιος Τάγαρης. Η ηλεκτρονική συνταγογράφιση καθώς και κάποιες επεκτάσεις που σχεδιάζονται, όπως το ηλεκτρονικό ραντεβού (εξοικονομούνται 4 εκατομμύρια ανά έτος μέσω αυτής της εφαρμογής), ο ηλεκτρονικός φάκελος για την πρωτοβάθμια, το μητρώο χρονίως πασχόντων και κάποιες υπηρεσίες σε διασυνοριακό επίπεδο μεταξύ της Ελλάδας και των υπολοίπων κρατών-μελών εξοικονομούν πόρους που εξασφαλίζουν 10πλάσια ή 100πλάσια των χρημάτων που χρειάζονται για να αναπτυχθούν και να συντηρηθούν. Στη συνταγογράφηση – εκτέλεση σχεδιάζεται: η ενσωμάτωση ειδοποιήσεων και ελέγχων, η εφαρμογή interface όπου θα συνταγογραφείται το φάρμακο και το αναλώσιμο, η βελτίωση του user interface καθώς και η εκτέλεση των παραπεμπτικών και των αποτελεσμάτων των εξετάσεων μέσω του συστήματος της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης. Μεγάλο θέμα αποτελεί ο ηλεκτρονικός φάκελος υγείας για την πρωτοβάθμια, μέσα από αυτό θα υπάρχει καθολικότητα πρόσβασης στην ιατρική πληροφορία με σκοπό να ανοίξει η συζήτηση και η πρόσβαση από τον ίδιο τον πολίτη στον φάκελό του. Για τα μητρώα χρονίων παθήσεων τόνισε υπάρχει μια πρώτη εφαρμογή που μπορεί να συλλέγει μέσα από τη συνταγογράφηση πληροφορίες για όλους όσους εντάσσονται σε κάποιο θεραπευτικό πρωτόκολλο. Στη διασυνοριακή υγεία τόνισε ότι πρόκειται για τρία σενάρια ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, να δοθεί το φάρμακο στον ασθενή, να συμπληρώνεται το συνοπτικό ιατρικό ιστορικό και να εκτελούνται οι λειτουργίες με αντίστοιχες κωδικοποιήσεις με τις ευρωπαϊκές. «Όραμα στην ΗΔΙΚΑ είναι η σελίδα του πολίτη με πρόσβαση στα δεδομένα του. Οι προϋποθέσεις για να γίνει αυτό είναι να δημιουργηθεί κατ΄ αρχήν το θεσμικό πλαίσιο για τη συναίνεση του ασθενή. Η συνεργασία με τα άλλα συστήματα, η επικαιροποίηση των στοιχείων επικοινωνίας, και η εξασφάλιση χρηματοδοτήσεων για την υλοποίηση, τη λειτουργία, τη συντήρηση και την επέκτασή τους».
ΣΥΝΕΔΡΙΑ 4: ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ – ΑΣΘΕΝΗ – ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ
Προεδρείο: Χρήστος Λιονής, Καθηγητής Γενικής Ιατρικής & Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, Διευθυντής Κλινικής Κοινωνικής και Οικογενειακής Ιατρικής, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Κρήτης
• Χρήστος Λιονής, Καθηγητής Γενικής Ιατρικής & Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, Διευθυντής Κλινικής Κοινωνικής και Οικογενειακής Ιατρικής, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Κρήτης: O Χρήστος Λιονής, Καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, Πανεπιστήμιο Κρήτης, μίλησε για τη διεπιστημονική συνεργασία που αποτελεί σταθερό ζητούμενο, και προάγει τη θεραπευτική συμμαχία, όπως επίσης και τη χρήση σύγχρονων εργαλείων για τους ασθενείς και τους επαγγελματίες υγείας. Αναλυτικά οι θέσεις του καθηγητή στη σελίδα 13.
• Ελευθέριος Θηραίος, Γενικός Ιατρός, Διευθυντής ΕΣΥ, Κέντρο Υγείας Βάρης, Γενικός Γραμματέας Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών: Ο Ελευθέριος Θηραίος, Γενικός Ιατρός, Διευθυντής ΕΣΥ, Κέντρο Υγείας Βάρης και Γενικός Γραμματέας της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών τόνισε ότι οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να αναγνωρίσουν και να αντιμετωπίσουν τις ανάγκες του ασθενή στις αποφάσεις πολιτικών υγείας, στην προσβασιμότητα των δεδομένων αλλά και άλλα σημαντικά θέματα, όπως η συννοσηρότητα. Έκανε λόγο για την ανάγκη διαρκούς εκπαίδευσης των επαγγελματιών υγείας, με έμφαση στην επικοινωνία με τους ασθενείς, καθώς και στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει σε αυτό η Ιατρική Εταιρεία Αθηνών. «Αν αυτό είναι το πλαίσιο, υπάρχει ανάγκη για προτάσεις από τη δική μας πλευρά. Άμεση προτεραιότητα είναι, να αλλάξει το πρόγραμμα σπουδών και η Ιατρική θα πρέπει να διασυνδεθεί και με τις άλλες ανθρωπιστικές επιστήμες. Να δοθεί έμφαση στη μεταπτυχιακή εκπαίδευση και στη συνεχιζόμενη ιατρική εκπαίδευση και όποια εργαλεία έχουμε να εμπεριέχουν και την άποψη των ασθενών, αλλά και τη στόχευση προς τους ασθενείς». Ο Θηραίος τόνισε ότι αυτή τη στιγμή έχει αλλάξει εντελώς η κουλτούρα μέσω της ηλεκτρονικής επανάστασης. Ο ηλεκτρονικός ασθενής, που έχει πλέον πρόσβαση στην πληροφορία, οφείλει και θέλει να έχει συμμετοχή στη λήψη των κλινικών αποφάσεων. Η μορφή της προσέγγισης των επαγγελματιών υγείας μέσα από τη “δημοκρατικότητα” του Διαδικτύου, δημιουργεί τη σύνδεση και την ένωση των ασθενών στο να δυναμώσει η φωνή τους και να έχουν πρόσβαση στα δεδομένα αυτά. «Η Ιατρική Εταιρεία Αθηνών θα είναι κοντά σας ακούγοντας τη δική σας φωνή και συνδιαμορφώνοντας ένα συγκεκριμένο πλαίσιο».
• Χρυσούλα Κουλουκούρα, Υπεύθυνη νοσηλεύτρια Βραχείας Νοσηλείας, Γενικό Ογκολογικό Νοσοκομείο Κηφισιάς “Οι Άγιοι Ανάργυροι”: Για το ρόλο που διαδραματίζει η Νοσηλευτική στην επίλυση προβλημάτων υγείας μέσω ειδικών επιστημονικών γνώσεων σε όλο το φάσμα της νοσηλευτικής φροντίδας έκανε λόγο η Χρυσούλα Κουλουκούρα, Υπεύθυνη νοσηλεύτρια Βραχείας Νοσηλείας του Γενικού Ογκολογικού Νοσοκομείου Κηφισιάς “Οι Άγιοι Ανάργυροι”. Αναφέρθηκε στις σημαντικές προκλήσεις, όπως η πολυπλοκότητα των θεραπειών, οι οικονομικοί περιορισμοί και η έλλειψη προσωπικού και δομών, στο έργο της νοσηλευτικής. Τόνισε ότι οι σύγχρονοι νοσηλευτές παίζουν σημαντικό ρόλο στην παροχή φροντίδας υγείας και ιδιαίτερα στον χώρο της Ογκολογίας αφού προσεγγίζουν ολιστικά και εξατομικευμένα τον ασθενή και την οικογένειά του. «Είναι επαρκής όμως η εκπαιδευτική μας προετοιμασία;». Ανέφερε την ανάγκη ενιαίου προγράμματος σπουδών πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, την ανάγκη εξειδικευμένων νοσηλευτών, τόσο στους παραδοσιακούς τομείς φροντίδας, αλλά και σε πιο εξειδικευμένους χώρους καθώς και τη διεπιστημονική συνεργασία μεταξύ των επαγγελματιών υγείας με στόχο την ολιστική προσέγγιση του ασθενούς. «Οι ασθενείς με χρόνια νοσήματα έχουν δικαιώματα, θα πρέπει από την πλευρά μας να υπάρχουν καλύτερες υπηρεσίες για την αντιμετώπιση των προβλημάτων τους. Ολιστική προσέγγιση από τους επαγγελματίες και φυσικά διάθεση χρόνου για συμμετοχή και συζήτηση μεταξύ τους». Τέλος τόνισε ότι θα πρέπει να δημιουργηθούν δομές ανακουφιστικής φροντίδας καθώς και ανταπόκριση των υπηρεσιών στις προσδοκίες των πολιτών. «Ο νοσηλευτής θα πρέπει να είναι συνοδοιπόρος, συνήγορος απέναντι στους ασθενείς με τα χρόνια προβλήματα».
• Αικατερίνη Κουτσογιάννη, Πρόεδρος Συλλόγου Ρευματοπαθών Κρήτης: «Η σχέση ασθενή–γιατρού είναι αυτό που απασχολεί περισσότερο τους χρόνιους ασθενείς, περισσότερο και από τα θέματα της υγείας τους» ανέφερε η Αικατερίνη Κουτσογιάννη, Πρόεδρος του Συλλόγου Ρευματοπαθών Κρήτης. Τόνισε ότι η διαδικασία της συναπόφασης για τη θεραπευτική προσέγγιση είναι χρήσιμη για τον ασθενή αλλά και για τον επαγγελματία υγείας. Η έλλειψη χρόνου, η φτωχή σχέση ασθενή–γιατρού, και οι ελλείψεις στο σύστημα υγείας είναι βασικοί λόγοι που δεν εφαρμόζεται στην καθημερινότητα αυτή η διαδικασία. Η Αικατερίνη Κουτσογιάννη παρουσίασε μια σειρά από προτάσεις που έχουν κατατεθεί από τους ασθενείς, όπως η ανάγκη για περισσότερο χρόνο με τον γιατρό τους, οι εκπαιδευμένοι νοσηλευτές ώστε ο γιατρός να ασχοληθεί αποκλειστικά με τον ασθενή καθώς και η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών προς όφελος του ασθενούς.
• Βάσω Μαράκα, Πρόεδρος Συλλόγου Ατόμων με Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣΑΜΣΚΠ): Η Βάσω Μαράκα, Πρόεδρος του Συλλόγου Ατόμων με Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣΑΜΣΚΠ) επεσήμανε ότι το σύστημα υγείας έχει πολλά, λειτουργικά και οργανωτικά προβλήματα με αποτέλεσμα τη μη αντιμετώπιση των ασθενών με τη δέουσα προσοχή και τον απαραίτητο χρόνο. «Οι τρεις πλευρές, ασθενής, γιατρός και νοσηλευτής, πρέπει να γνωρίζουν τις δυσκολίες της άλλης πλευράς και να τις σέβονται με έναν κοινό στόχο, τη βελτίωση της υγείας του ασθενούς». Η επιτυχία της θεραπευτικής αγωγής, τόνισε, εξαρτάται από την επικοινωνία, την εμπιστοσύνη και τη συνεργασία και των τριών. Οι ασθενείς έχουν υποχρέωση να εκθέσουν την πλήρη διάσταση της κατάστασης της υγείας τους, μην αποκρύπτοντας παρελθοντικές θεραπείες ή άλλα προβλήματα. Οι γιατροί θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα που αφορούν τους ασθενείς ώστε να προτείνουν την κατάλληλη θεραπεία. θα πρέπει να διαθέτουν επιπλέον χρόνο για παροχή εξηγήσεων στους ασθενείς και θα πρέπει να εκπαιδευτούν στο να συνεργάζονται με τους ασθενείς και να μην επιβάλλουν μονομερώς τις αποφάσεις τους. Οι νοσηλευτές θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα που αφορούν τους ασθενείς, με προστασία των προσωπικών τους στοιχείων, να παρακολουθούν στενά τον ασθενή και να ενημερώνουν τον γιατρό για κάθε εξέλιξη. Η κυρία Μαράκα τόνισε ότι γιατροί, νοσηλευτές και ασθενείς συνεργάζονται στενά και οφείλουν να διατηρούν μια σχέση που στηρίζεται στην εμπιστοσύνη, τον αμοιβαίο σεβασμό και την αλληλεγγύη.
• Κλαίρη Τζιομάκη, Κοινωνική Λειτουργός, επιστημονικά υπεύθυνη Συλλόγου Γυναικών με καρκίνο του μαστού “Άλμα Ζωής” Ν. Αχαΐας: Η Κλαίρη Τζιομάκη, Κοινωνική Λειτουργός, επιστημονικά υπεύθυνη του Συλλόγου Γυναικών με καρκίνο του μαστού “Άλμα Ζωής” Ν. Αχαΐας, μεταφέροντας τη «φωνή» των ασθενών, αναφέρθηκε στα ζητήματα που χρειάζονται βελτίωση στη σχέση ιατρού – ασθενούς. Μεταξύ άλλων τόνισε ότι οι ασθενείς επιθυμούν ποιοτικό χρόνο με τον γιατρό και τον νοσηλευτή, συχνότερη επαφή με ειδικούς ψυχικής υγείας, μείωση των γραφειοκρατικών ζητημάτων, μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των ειδικοτήτων και ειδικευμένο προσωπικό. «Θέλουν ο γιατρός να τους αντιμετωπίζει ως συνολική προσωπικότητα και όχι μόνο ως προς την ασθένεια». Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, τόνισε, και οι σύλλογοι των ασθενών μπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή, γνωρίζοντας τις ανάγκες και τις απαιτήσεις του από τον γιατρό και το σύστημα υγείας. Επιβάλλεται εκπαίδευση του προσωπικού σε ζητήματα επικοινωνίας και ψυχολογίας καθώς και άσκηση πίεσης για καλύτερη στελέχωση των υπηρεσιών υγείας. Κλείνοντας, ανέφερε ότι «η σχέση είναι η απάντηση. Η σχέση μπορεί να είναι θεραπευτική για έναν άνθρωπο που έχει ανάγκη».
Εισήγηση στην 4η συνεδρία του Χρήστου Λιονή, Καθηγητή Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης
• Βελτιώνοντας τη Σχέση Ιατρού – Ασθενή-Νοσηλευτή στο Σύστημα Υγείας
Από το 1ο συνέδριο των ασθενών η προσοχή εστιάσθηκε στη σχέση επαγγελματία-ασθενούς και αρκετές προτάσεις κατατέθηκαν στις συζητήσεις που διεξήχθησαν. Ιδιαίτερη όμως προσοχή δόθηκε στο φετινό 5ο Συνέδριο με τη διοργάνωση μιας ενότητας της οποίας το ενδιαφέρον και οι συζητήσεις έχουν ως επίκεντρο τη βελτίωση της σχέσης ιατρού-ασθενή-νοσηλευτή στο σύστημα υγείας. Το θέμα αυτό συναντά ολοένα και περισσότερο την προσοχή στη διεθνή βιβλιογραφία και γίνεται ακόμα πιο επίκαιρο στη χώρα μας εξαιτίας της βαθιάς και πολύπλευρης κρίσης που τη δοκιμάζει τα τελευταία χρόνια με σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα των υπηρεσιών υγείας και στη σχέση του ασθενή με τους επαγγελματίες υγείας.
Τα θέματα των σχέσεων επαγγελματιών υγείας και ασθενών απασχολούν συχνά τα συστήματα υγείας και έχουν περάσει μόλις τρια χρόνια από τη δημοσίευση του Sir Robert Francis (The Mid Staffordshire NHS Foundation Trust Public Inquiry, February 2013) που ανακοίνωνε σημαντικά θέματα παραμέλησης ασθενών. Στο κεντρικό του μήνυμα ο Robert Francis ανάμεσα σε άλλα συνοψίζει ως κύριες αιτίες των προβλημάτων που κατεγράφησαν:
• «Την κουλτούρα που εστιαζόταν στη διαχείριση του συστήματος και όχι στους ασθενείς
• Τη θεσμική κουλτούρα που έδινε περισσότερο βάρος στη θετική πληροφορία παρά σε αυτή που προκαλούσε ανησυχία
• Την αποτυχία της επικοινωνίας των πολλών και διαφορετικών γραφείων για ανταλλαγή των ανησυχιών που έφθαναν στη γνώση τους
• Την υπόθεση ότι η παρακολούθηση, η διαχείριση της απόδοσης ή η παρέμβαση ήταν ευθύνη κάποιου άλλου
• Την αποτυχία στην αντιμετώπιση των προκλήσεων για την ανάπτυξη μιας θετικής κουλτούρας, ιδιαίτερα στη νοσηλευτική αλλά και στο ιατρικό επάγγελμα».
Από την άλλη μεριά στη χώρα μας οι Έλληνες επισκέπτες υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας δήλωναν σε μια πανευρωπαϊκή μελέτη που συντόνιζε το Ολλανδικό Ινστιτούτο NIVEL ότι θα επιθυμούσαν οι ιατροί να:
• τους αφιερώσουν αρκετό χρόνο και τους κάνουν να αισθάνονται ότι δεν βρίσκονται υπό την πίεση του χρόνου
• να είναι ευγενικοί προς αυτούς
• να τους σέβονται και να τους ακούνε
• να τους παρέχουν σαφείς οδηγίες
• να τους συμπεριφερθούν ως πρόσωπα και όχι ως προβλήματα υγείας.
Αρκετή συζήτηση στις υπηρεσίες υγείας και στη βιβλιογραφία γίνεται για την επιδίωξη της τεκμηριωμένης φροντίδας (evidence-based care). Ένα άρθρο όμως σύνταξης που δημοσιεύτηκε πριν από λίγες μέρες στο Βρετανικό περιοδικό BMJ (Kamran Abbasi, BMJ 3 November 2016) συμπυκνώνει το μήνυμα του ότι «η υγεία αναζητά μια νέα προσέγγιση, για τους κλινικούς να γεφυρώσουν το σχισμή μεταξύ τεκμηρίωσης και ανθρωπισμού».
Στο άρθρο αυτό γίνεται αναφορά για την ανάγκη μιας ολοκληρωμένης/ενταγμένης (integrated) φροντίδας που θα πρέπει να βασίζεται στην ανάπτυξη δικτύων και τη διεπιστημονική συνεργασία. Δυστυχώς τόσο η ολοκληρωμένη/ενταγμένη πρωτοβάθμια φροντίδα όσο και η διεπιστημονική συνεργασία σε όλα τα επίπεδα του ελληνικού συστήματος υγείας απουσιάζουν, και μαζί τους και ολοκληρωμένες και τεκμηριωμένες προσεγγίσεις που θα αποτελούσαν και μια σημαντική διέξοδο από την κρίση (Lionis, et al 2009; Tsiachristas, et al 2015).
Χρειαζόμαστε μια περισσότερο συστημική προσέγγιση όταν συζητάμε για τις σχέσεις επαγγελματία υγείας και ασθενή και στην κατεύθυνση αυτή αξίζει να συζητήσουμε:
• Μια νέα προσέγγιση στον ορισμό της υγείας
• Το ρόλο της προπτυχιακής εκπαίδευσης και της εκπαίδευσης στην εξειδίκευση
• Το ρόλο των επαγγελμάτων υγείας
• Το ρόλο των ασθενών
• Το ρόλο των υπηρεσιών υγείας και της διακυβέρνησης στην υγεία
Οι Huber και συνεργάτες στο BMJ το 2011 απέναντι στον κλασσικό ορισμό της υγείας του ΠΟΥ απέδωσαν μεγαλύτερη έμφαση στην ικανότητα προσαρμογής και αυτο-διαχείρισης του ατόμου στο πλαίσιο αντιμετώπισης των πολυποίκιλων κοινωνικών, σωματικών και συναισθηματικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει. Με τη θέση τους αυτή προσφέρουν ένα πιο ορατό σήμα στους επαγγελματίες υγείας και ένα διαφορετικό προσανατολισμό στις υπηρεσίες υγείας που κάνει τη φροντίδα περισσότερο εστιασμένη στο πρόσωπο και στο ασθενή.
Ο ρόλος της προπτυχιακής εκπαίδευσης και η εστίαση της στην επικοινωνία και στη βελτίωση της σχέση επαγγελματία υγείας και ασθενή γίνεται ολοένα και πιο φανερός στη βιβλιογραφία και στις διεθνείς συναντήσεις με πολλά Ευρωπαϊκά και μη Πανεπιστήμια να καινοτομούν σε προσεγγίσεις και εκπαιδευτικές μεθοδολογίες. Δυστυχώς στη χώρα μας οι δεξιότητες επικοινωνίας δε διδάσκονται στις ιατρικές σχολές (με λίγες μικρές εξαιρέσεις) ούτε και αξιολογούνται στις τελικές εξετάσεις για την απόκτηση ιατρικής ειδικότητας. Όλα αυτά σε μια περίοδο που πληθαίνουν οι επιστημονικές ανακοινώσεις για την αποτελεσματικότητα προσεγγίσεων όπως:
• της κινητήριας συνέντευξης (motivational interviewing, “ένα στυλ συνεργατικής συνομιλίας για την ενίσχυση της εσωτερικής κινητοποίησης του προσώπου και της δέσμευσης για αλλαγή”, Miller and Rollnick, 2013)
• της αφηγηματικής επιδεξιότητας (narrative competence, “μια ικανότητα να υπογραμμίζει, απορροφά, ερμηνεύει και να δρα πάνω στις ιστορίες και τις καταστάσεις των άλλων», Rita Charon, 2001)
• της πνευματικής φροντίδας (spiritual care) που βασίζεται στην κατανόηση της πνευματικότητας του προσώπου («μια διαδικασία της ανθρώπινης εξωτερίκευσης και μια ισχυρή δύναμη που αναζητά το νόημα και τον σκοπό της ζωής», Williams and Sternthal, 2007)
• της συμπονετικής φροντίδας (compassionate care, «η συμπόνια αντανακλά μια βαθειά ενσυνειδητοποίηση του τι υποφέρει ο άλλος συνοδευομένη από την επιθυμία να την ανακουφίσει”, Goetz, Keltner & Simon-Thomas, 2010)
Ο ρόλος της διακυβέρνησης υγείας και των υπηρεσιών υγείας είναι επίσης σημαντικός και οι Rosenthal και Verghese σε ένα πρόσφατο, πριν λίγες μέρες, άρθρο τους στο N Engl J Med (November 10, 2016) αναφέρθηκαν στο περιεχόμενο και στην ουσία της εργασίας των ιατρών, καθώς και στην οργανωσιακή κουλτούρα που επικρατεί στις υπηρεσίες υγείας.
Στο άρθρο τους αυτό ανάμεσα σε άλλα υπογράμμισαν:
• «Το περισσότερο από αυτό που ονομάζουμε «εργασία» λαμβάνει χώρα μακριά από τον ασθενή, σε δωμάτια εργασίας και σε υπολογιστές».
• Παρατηρήσεις των φοιτητών ότι η εργασία των ιατρών έχει μικρότερη επαφή με τους ασθενείς από ότι αυτοί αρχικά φαντάζονταν.
• «Παρά τη ρητορική για εστιασμένη στον ασθενή φροντίδα, ο ασθενής δεν είναι στο κέντρο των πραγμάτων».
• Οι ίδιοι οι γιατροί επίσης φαίνεται να είναι δυσαρεστημένοι από το χρόνο που διαθέτουν για μετεγγραφή και μετάφραση της πληροφορίας της σχετικής με τον ασθενή για τον υπολογιστή
• «Η ιατρική κοινότητα θα πρέπει να ξανασκεφθεί τη διεπαφή ανθρωπος-υπολογιστής και να συνενώσει τον πραγματικό ασθενή με τον ασθενή του πληροφορικού συστήματος»
Οι συγγραφείς καταλήγουν και προτείνουν τον επανασχεδιασμό των ηλεκτρονικών πληροφορικών συστημάτων. Στη χώρα μας παρόμοιες αναφορές από ασθενείς και ιατρούς πληθαίνουν και αρκετές συζητήσεις έχουν γίνει για το σχεδιασμό του πληροφοριακού συστήματος υγείας που σήμερα ουσιαστικά χρησιμοποιείται για τον έλεγχο του κόστους της φαρμακευτικής αγωγής.
Οι παρακάτω προτάσεις θα μπορούσαν να ενταχθούν στο πλαίσιο ενός συστήματος υγείας που επιχειρεί να βελτιώσει της σχέση ανάμεσα στον ασθενή και στους επαγγελματίες υγείας.
• Η αξιολόγηση των δεξιοτήτων επικοινωνίας στις εξετάσεις για την απόκτηση της ειδικότητας
• Η αξιολόγηση της επικοινωνίας και της απόδοσης
• Η καθιέρωση κινήτρων
• Το Συμβόλαιο με το γιατρό και τους επαγγελματίες υγείας
Πολλές ακόμη προτάσεις θα μπορούσαν να απαριθμηθούν και αναμένεται να συζητηθούν στο πλαίσιο αυτής της ενότητας του Συνεδρίου και ιδιαίτερα σε σχέση με το ρόλο των επαγγελματιών υγείας και των ασθενών στη βελτίωση της μεταξύ τους σχέσης.
Τα παρακάτω ερωτήματα θα αναζητήσουν απαντήσεις από την παρουσίαση των θέσεων των μελών που συνθέτουν το πάνελ της ενότητας αυτής αλλά και από τη συζήτηση που θα ακολουθήσει.
• Είναι εφικτή σήμερα η αλλαγή του παραδείγματος στην προπτυχιακή εκπαίδευση και ποιες οι προτάσεις σας;
• Ποιος ο ρόλος των επαγγελματιών υγείας στην αλλαγή της σημερινής κατάστασης και στη διαμόρφωση μιας νέας κουλτούρας;
• Έχουν θέση οι ασθενείς στη βελτίωση της σημερινής κατάστασης;
• Ποιος ο ρόλος των υπηρεσιών υγείας και ιδιαίτερα της διοίκησης τους; Σε ποια κατεύθυνση θα πρέπει να κινηθεί η διακυβέρνηση των υπηρεσιών υγείας;
Πηγή: Ηλεκτρονικό περιοδικό «Health daily»