Ο σακχαρώδης διαβήτης μαζί με τη παχυσαρκία είναι σήμερα οι μεγάλες παγκόσμιες μεταβολικές νόσοι, που η εξάπλωση τους λαμβάνει πλέον εκρηκτικές διαστάσεις Ενδεικτικά, τα 80 εκατομμύρια ατόμων που έπασχαν από διαβήτη τη δεκαετία του ΄80 έχουν γίνει σήμερα 410 εκατομμύρια παγκόσμια (στην Ελλάδα εκτιμάται ότι το 7%-8% του πληθυσμού έχει διαβήτη, ενώ υπάρχει και ένα ποσοστό 3%-4% που δεν γνωρίζει ότι πάσχει από τη νόσο).
Δρ. Ανδρέας Μελιδώνης, Συντονιστής Διευθυντής Α’ Παθολογικής Κλινικής & Διαβητολογικού Κέντρου, ΓΝΠ «Τζάνειο»
Η προοπτική είναι ακόμα περισσότερο ζοφερή. Ο Π.Ο.Υ. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας) εκτιμά ότι τα επόμενα 15 χρόνια, εάν δεν υπάρξουν συντονισμένες παρεμβάσεις, ο αριθμός των ατόμων με διαβήτη θα υπέρβει τα 600 εκατομμύρια, ενώ ο αριθμός των παχύσαρκων θα προσέγγιση το ένα εκατομμύριο παγκόσμια.
Ο σύγχρονος τοξικός τρόπος ζωής – ανθυγιεινή διατροφή, διατροφή σε ταχυφαγεία, υψηλή πρόσληψη λίπους και ζάχαρης, χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών, αυξημένο μέγεθος μερίδων τροφής και ποτών, μειωμένη ανάγκη σωματικής δραστηριότητας, πολύπλευρο καθημερινό stress κλπ – είναι αναμφισβήτητα η αφετηρία όλων των δεινών για την μεταβολική υγεία. Αυτονόητα η αντιμετώπιση όλων αυτών των τοξικών πτυχών αποτελούν την καρδιά της πρόληψης του διαβήτη.
Και δυστυχώς ο διαβήτης δεν είναι μια αθώα, μια πρόσκαιρη, χωρίς συνέπειες νόσος. Είναι μια μόνιμη διαταραχή της μεταβολικής ομοιοστασίας του οργανισμού, που η μη αντιμετώπιση του, η μη ρύθμιση του, θα οδηγήσει στη πορεία του χρόνου σε μία ή περισσότερες χρόνιες επιπλοκές του διαβήτη (ο διαβήτης πρωταγωνιστικός παράγοντας τύφλωσης των ενηλίκων, ακρωτηριασμού των κάτω άκρων, χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας και αιμοκάθαρσης, στυτικής δυσλειτουργίας και το κύριο αίτιο εμφραγμάτων και αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων).
Υπάρχει ασπίδα προστασίας έναντι των επιπλοκών αυτών; Αναμφισβήτητα υπάρχει. Η ρύθμιση του διαβήτη (με μεσοπρόθεσμα ωφέλη για την μείωση εμφάνισης των μικροαγγειοπαθητικών επιπλοκών και μακροπρόθεσμα ωφέλη για την μείωση εμφάνισης των καρδιαγγειακών επιπλοκών), η έγκαιρη διενέργεια των προληπτικών εξετάσεων για τις επιπλοκές, και η ορθή θεραπευτική παρέμβαση πέραν της γλυκαιμικής ρύθμισης αποτελούν τα αλεξικέραυνα στους κεραυνούς των επιπλοκών.
Οπωσδήποτε, οι θεραπευτικές παρεμβάσεις μας σήμερα έχουν εμπλουτισθεί, κυρίως στην κατεύθυνση αναχαίτισης ή μη εξέλιξης ιδιαίτερα των μικροαγγειοπαθητικών επιπλοκών όπως λεπτομερειακά αναφέρονται στα αντίστοιχα κείμενα.
Σήμερα, υπάρχει ιδιαίτερα πλούσιο θεραπευτικό οπλοστάσιο για την αντιμετώπιση του διαβήτη. Στις παλιές αντιδιαβητικές αγωγές (ανθρώπινες ινσουλίνες, σουλφονυλουρίες, πιογλιταζόνη, μετφορμίνη) έχουν προστεθεί νέες ασφαλείς και αξίοπιστες θεραπευτικές πτυχές: ινκρετινικές αγωγές (αναστολείς DPP-4, αγωνιστές GLP-1), αναστολείς SGLT-2, νέα μόρια ινσουλίνης (ανάλογα ινσουλίνης), νέες μορφές έγχυσης ινσουλίνης (αντλίες ινσουλίνης). Βεβαίως με τις νέες αγωγές υπάρχουν θετικές εξελίξεις σε θέματα αποτελεσματικότητας και ασφάλειας. Υπάρχουν κάποια θέματα ανεπιθύμητων ενεργειών σε κάποιες αγωγές και αυτά αναλύονται στα επί μέρους κείμενα. Αναμφισβήτητα όμως πολλές από τις νέες αγωγές πιστοποίησαν με τις καρδιαγγειακές μελέτες τους το προκύπτον καρδιαγγειακό ώφελος από την χορήγηση τους (εμπαγλιφλοζίνη – λιραγλουτίδη) ή την εμμένουσα καρδιαγγειακή τους ασφάλεια (σαξαγλιπτίνη, αλογλιπτίνη, σιταγλιπτίνη, λιξισενατίδη).
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο ορίζοντας για την αντιμετώπιση του διαβήτη είναι πλέον φωτεινός και ελπιδοφόρος.
Η συνεργασία θεραπευτού και ασθενούς θα είναι όμως η λυδία λίθος για την επιτυχή πορεία του θεραπευτού που θα εξατομικεύει αγωγές και του θεραπευόμενου που θα ενημερώνεται, θα συμμορφώνεται διαλεκτικά και θα επικοινωνεί λειτουργικά με τον θεράποντα. Αυτός ο συνδυασμός εξατομίκευσης και ασθενοκεντρικής προσέγγισης είναι ο συνδυασμός της επιτυχούς εφαρμογής της θεραπευτικής αγωγής και είναι η κεντρική πρόταση των μεγάλων επιστημονικών εταιρειών για την αγωγή του διαβήτη τα τελευταία χρόνια.
Το αφιέρωμα στο διαβήτη που ακολουθεί αποτελείται απο μία σπονδυλωτή σειρά 13 κειμένων που αφορούν βασικές πτυχές αγωγής του διαβήτη αλλά και των επιπλοκών του. Η τεκμηριωμένη προσέγγιση των θεμάτων και η νηφάλια επιστημονική αποτίμηση των επι μέρους λεπτομερειών από ιδιαίτερα έμπειρους και διακεκριμένους επιστήμονες ευελπιστώ ότι θα προμηθεύση τους αναγνώστες με όλη την σύγχρονη γνώση και θα οριοθετήση το στίγμα αυτής της σοβαρής χρόνιας νόσου που είναι ο σακχαρώδης διαβήτης.
Πηγή: «The Doctor»
Τριμηνιαία περιοδική έκδοση για την επιστήμη και τη ζωή / Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2016 / Τεύχος 24