ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ

Αφιέρωμα «Σακχαρώδης Διαβήτης» (μέρος 2ο)

Ιαν 13, 2017 | ΘΕΜΑΤΑ ΤΥΦΛΟΤΗΤΑΣ, Ιατρικά

Στυλιανή Ηρακλειανού, Παθολόγος με εξειδίκευση στο Διαβήτη, Διευθύντρια Γ’ Παθολογικού τμήματος και Διαβητολογικού Κέντρου Τζανείου Νοσοκομείου.

Τι οδηγίες περιλαμβάνουν τα διαιτητικά μέτρα για την πρόληψη του Διαβήτη.

⦁ Μείωση των προσλαμβανόμενων θερμίδων, ώστε να μειωθεί το σωματικό βάρος κατά τουλάχιστον 5% του αρχικού σωματικού βάρους σε υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα.

⦁ Μείωση του ολικού λίπους σε <35% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης ⦁ Μείωση του κεκορεσμένου λίπους σε <10% της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης και <1% πρόσληψη trans λιπαρών οξέων ⦁ Αύξηση της πρόσληψης φυτικών ινών (τουλάχιστον 25 – 35 g ημερησίως) Όσον αφορά την πρόληψη του ΣΔτ2, τα διαιτητικά μέτρα έχουν τεκμηριωθεί αποτελεσματικά (στη DPP μελέτη η υγιεινοδιαιτητική παρέμβαση προλαμβάνει την εμφάνιση του ΣΔτ2 κατά 58%) Όλα τα άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη, σύμφωνα με τις νεότερες οδηγίες όλων των Επιστημονικών Εταιρειών, πρέπει να λαμβάνουν εξατομικευμένη διατροφική θεραπεία (MΝT), κατά προτίμηση απο διαιτολόγο με γνώσεις και εμπειρία στη διαιτητική θεραπεία του ΣΔ. Έχει αποδειχθεί ότι η MΝT συμβάλλει ουσιαστικά στη ρύθμιση των ατόμων με Διαβήτη μειώνοντας την γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη κατά 0,3% – 1% στο ινσουλινοεξαρτώμενο διαβήτη (ΣΔτ1) και κατά 0,5% – 2% στο μη ινσουλινοεξαρτώμενο διαβήτη (ΣΔτ2).
Σε τι συμβάλλει η διατροφική θεραπεία

1. Βοηθάει τη διατήρηση των επιπέδων της γλυκόζης στο αίμα σε φυσιολογικά επίπεδα

2. Ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας

3. Συμβάλλει στην πρόληψη οξέων επιπλοκών (υπογλυκαιμία ή υπεργλυκαιμία) και στην επιβράδυνση των χρονίων επιπλοκών

4. Μειώνει τον κίνδυνο για στεφανιαία νόσο μέσω της μείωσης λιπιδίων στο αίμα και συμβάλλει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης

5. Διατηρεί την καλή κατάσταση θρέψης Στόχος της διαιτητικής θεραπείας είναι να δοθούν εφικτές διαιτητικές οδηγίες που να μπορούν να τηρηθούν μακροχρόνια από τους ασθενείς, να βασίζονται στις προσωπικές, θρησκευτικές και πολιτισμικές προτιμήσεις τους και να διατηρήσουν την ευχαρίστηση του νόστιμου γεύματος. Αυτό οδηγεί έτσι ουσιαστικά στη αλλαγή τρόπου ζωής των ατόμων με Διαβήτη. Σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες 3 – 4 συνεδρίες διάρκειας 45 – 90 λεπτών με εξειδικευμένο διαιτολόγο θεωρούνται αναγκαίες. Στα χρόνια νοσήματα, όπως ο Σακχαρώδης Διαβήτης, η εκπαίδευση των ασθενών είναι συνεχής και ασφαλώς αφορά όλους τους επαγγελματίες υγείας που πρέπει να είναι ενήμεροι και ικανοί να δίνουν σωστές διαιτητικές οδηγίες στα άτομα με Διαβήτη.

Οι στόχοι της δίαιτας στο ΣΔτ2

Οι ανάγκες σε ενέργεια κάθε ατόμου με ΣΔτ2 εξαρτώνται από την ηλικία, το φύλο, το βάρος, το ύψος και από τη σωματική του δραστηριότητα. Aν είναι υπέρβαρος (ΔΜΣ> 25 kg/m2), που αυτό αφορά τους περισσότερους με ΣΔτ2, θα πρέπει να χάσει βάρος ακολουθώντας μία σωστή δίαιτα (και όχι μία αυστηρά υποθερμιδική δίαιτα), με > 130 γρ CHO, αλλά ταυτόχρονα να προσέξει, ώστε να μην υπάρχει περαιτέρω πρόσληψη.

Οι πλέον γνωστές δίαιτες είναι:

• Μεσογειακή δίαιτα: Πλούσια σε υδατάνθρακες και ακόρεστα λιπαρά οξέα
• Χορτοφαγικές δίαιτες: Πλούσια σε υδατάνθρακες και ακόρεστα λιπαρά οξέα
• Δίαιτες χαμηλές σε λιπαρά: Πλούσια σε υδατάνθρακες και πρωτεϊνες χαμηλές σε λιπαρά οξέα
• Δίαιτες χαμηλές σε υδατάνθρακες: Πλούσια σε πρωτεϊνες και λίπος
• DASH (dietary approaches to stop hypertension): Έμφαση σε υδατάνθρακες και γαλακτοκομικά χαμηλά σε λιπαρά

Δίαιτες με λιγότερες από 1000 – 1200 Kcal/ημ. για γυναίκες και με λιγότερεςαπό 1200 – 1600 Kcal/ημ για άνδρες δεν συνιστώνται. Αυστηρά περιοριστικές δίαιτες < 800 Kcal/ημ. δεν συνιστώνται πλέον. Η εξατομίκευση στις διατροφικές οδηγίες έχει κοινή γραμμή στο ισορροπημένο πλαίσιο διατροφής, ιδίως στην κατανομή γευμάτων και υδατανθράκων, τον έλεγχο μεγέθους μερίδων και την ποικιλία επιλογών, ώστε να είναι εφικτή η τήρηση των. Υπάρχουν αλλαγές στις διατροφικές οδηγίες Σύμφωνα με τις νέες διατροφικές οδηγίες, σε σχέση με τις παλαιότερες που ήταν περιοριστικές και απαγορευτικές, όλες οι δίαιτες που είναι δημοφιλείς ενδείκνυνται για άτομα με ΣΔτ2. Υπάρχουν βιβλιογραφικά όμως δεδομένα ότι η μεσογειακή διατροφή (PREDIMED study: 3541 άτομα χωρίς ΣΔΙΙ – FU= 4,1 έτη) προστατεύει από την εμφάνιση του ΣΔτ2 και των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Οι νεότερες διατροφικές οδηγίες διαφέρουν από τις παλαιότερες που είχαν αυστηρές και άκαμπτες συστάσεις για το περιεχόμενο των γευμάτων. Παραδείγματος χάριν, δεν υπάρχει ιδανική αναλογία υδατανθράκων, πρωτεϊνών και λίπους. Δεν υπάρχει ιδανική ποσότητα υδατανθράκων (υδατάνθρακες περιέχονται στην ομάδα του γάλακτος, των φρούτων, των λαχανικών την ομάδα του ψωμιού), αν και υπάρχει τάση μείωσης τους. Οι δίαιτες χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες μακροπρόθεσμα μπορεί να είναι επικίνδυνες. Οι υδατάνθρακες κατ’ εξοχήν προκαλούν μεταγευματική υπεργλυκαιμία και γι’ αυτό πρέπει να καταμερίζονται στα γεύματα και τα ενδιάμεσα γευματίδια σε μικρές ποσότητες. Για τα άτομα με διαβήτη και χωρίς ενδείξεις της διαβητικής νεφρικής νόσου, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τη σύσταση μιας ιδανικής ποσότητας πρωτεΐνης (πρωτεΐνες περιέχονται στο κρέας, ψάρια πουλερικά, τυριά, αυγά, γαλακτοκομικά) για τη βελτιστοποίηση του γλυκαιμικού ελέγχου ή για τη βελτίωση ενός ή περισσότερων παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου. Η σύσταση για κατανάλωση ψαριών (κυρίως λιπαρών ψαριών) τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα είναι προτεινόμενη για άτομα με διαβήτη. Επίσης, δεν υπάρχει ιδανική ποσότητα πρόσληψης λίπους (κεκορεσμένα, μονοακόρεστα,πολυακόρεστα λίπη, βούτυρο, ξηροί καρποί). Πρέπει να δίνεται έμφαση στην ποιότητα και όχι στην ποσότητα. Το μεσογειακό πρότυπο διατροφής που περιέχει μονοακόρεστα λίπη, κυρίως το ελαιόλαδο, βελτιώνει τον γλυκαιμικό έλεγχο και τους καρδιαγγειακούς δείκτες. Επίσης, συνιστάται πρόσληψη φυτικών στανολών και στερολών 1,6 – 3 g/day. Πριν τον σχεδιασμό του πλάνου των γευμάτων είναι αναγκαία η λήψη διατροφικού ιστορικού των ασθενών και η οικοδόμηση διαιτολογίου που να είναι εφικτό να εφαρμοστεί καθημερινά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Πρέπει να εκπαιδευτεί ο ασθενής να καταμερίζει την κατανάλωση τροφής σε πολλά γεύματα, να ανταλλάζει ισοδύναμες τροφές για να έχει ποικιλία στη διατροφή του. Στην εξατομίκευση των διαιτητικών οδηγιών λαμβάνονται υπ ‘όψιν ⦁ Οι μεταβολικοί στόχοι υγείας και οι συνοσηρότητες των ασθενών
⦁ Οι προσωπικές προτιμήσεις (παράδοση, κουλτούρα, θρησκεία, οικονομικά)
⦁ Η πρόσβαση σε ισορροπημένες επιλογές και η δυνατότητα εφαρμογής τους
⦁ Η ετοιμότητα, προθυμία, ικανότητα για αλλαγές στην ζωή τους που έχουν οι ασθενείς

Στη σύνθεση του εξατομικευνένου διαιτολογίου πρέπει να λαμβανεται υπ’ όψιν ο γλυκαιμικός δείκτης των τροφών, το γλυκαιμικό φορ- τίο των τροφών και ο τρόπος μαγειρέματος. Αυτό επιτυγχάνεται με την εκπαίδευση των ασθενών, είτε μεμονωμένα είτε σε ομοειδείς ομάδες.

Ο συνδυασμός του σωστού διαιτολογίου με την σωματική δραστηριότητα καθημερινά φέρει καλά αποτελέσματα στην απώλεια βάρους και κυρίως στην διατήρηση της απώλειας σωματικού βάρους. Έχει αποδειχθεί ότι 30 λεπτά άσκησης καθημερινά μειώνουν κατά 40% τον κίνδυνο εμφάνισης ΣΔτ2.

Η σχέση αντιδιαβητικών φαρμάκων και διαιτητικών οδηγιών είναι αλληλένδετη (η μεταβολή του ενός επηρεάζει το άλλο). Καμία φαρμακευτική αγωγή δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη δίαιτα και καμία φαρμακευτική αγωγή δεν μπορεί να επιφέρει αποτελέσματα χωρίς τη δίαιτα. Ιδιαίτερα στους ινσουλινοθεραπευόμενους διαβητικούς με ΣΔτ2 οι διατροφικές οδηγίες πρέπει να συνδυάζουν τις διαιτητικές προτιμήσεις τους με τις δόσεις της γευματικής ινσουλίνης. Αν δεν συνδυάζονται αρμονικά και οι υπογλυκαιμίες είναι συχνές και επικίνδυνες, και οι υπεργλυκαιμίες μετά απο πλούσια σε υδατάνθρακες γεύματα είναι ακάλυπτες.

Συμπερασματικά, ο σημαντικότερος στόχος είναι η αλλαγή διατροφικής συμπεριφοράς του ατόμου που θα συμβάλλει στην μακροχρόνια καλή ρύθμιση του Διαβήτη και των παραγόντων κινδύνου καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Αν και δεν υπάρχουν σταθερά διαιτητικά πρότυπα και πρέπει να εξατομικεύονται οι διατροφικές οδηγίες, είναι απαραίτητο να δίνουμε κάποια μηνύματα στους ασθενείς μας, όπως:

⦁ Κρατήστε την ευχαρίστηση του φαγητού
⦁ Τρώτε 3 πλήρη γεύματα (με λίγες θερμίδες ανά γεύμα) κάθε μέρα
⦁ Τρώτε 2 – 3 σνακ μεταξύ των γευμάτων
⦁ Διατηρήστε την ποικιλία στις τροφές
⦁ Περιορίστε τα trans-λιπαρά
⦁ Αυξήστε τις φυτικές ίνες
⦁ Πίνετε τουλάχιστον 1,5 λίτρο νερού την ημέρα
⦁ Καταναλώστε οινόπνευμα με μέτρο
⦁ Χρήση αλατιού με ίδια σύσταση σε νάτριο με τον γενικό πληθυσμό: <2300 mg/day ή περιορίστε το αλάτι.
Πηγή: Πηγή: «The Doctor»
Τριμηνιαία περιοδική έκδοση για την επιστήμη και τη ζωή / Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2016 / Τεύχος 24

Μετάβαση στο περιεχόμενο