Αντώνιος Λέπουρας, Παθολόγος – Διαβητολόγος, Διευθυντής Παθολογικής – Διαβητολογικής Κλινικής & Διαβητολογικού Κέντρου ΙΑΣΩ GENERAL
Στον προδιαβήτη διαταράσσεται, είτε το πρωινό σάκχαρο νηστείας (ifg), είτε το σάκχαρο μετρημένο 2 ώρες μετά από καμπύλη σακχάρου (IGT).
Πιο συγκεκριμένα, μιλάμε για προδιαβήτη όταν το σάκχαρο μετρημένο το πρωί νηστικοί κυμαίνεται από, 100-125mg/dl, ή το σάκχαρο 2 ώρες μετά από καμπύλη γλυκόζης με 75γρ. γλυκόζης, κυμαίνεται από, 140-199 mg/dl, ή τέλος όταν η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη κυμαίνεται από 5.7% – 6.4% (ισχύει μόνο για τις ΗΠΑ).
Γιατί θα πρέπει να ανησυχούμε για τον προδιαβήτη;
⦁ Ο προδιαβήτης προβλέπει τον υψηλό κίνδυνο να εμφανίσουμε διαβήτη στο μέλλον.
⦁ Ο προδιαβήτης προβλέπει τον υψηλό κίνδυνο να αναπτύξουμε αρτηριοσκληρωτική αγγειακή νόσο, αυξάνοντας την επίπτωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων, πριν την εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη.
Η μακροαγγειοπάθεια ξεκινά από το στάδιο του προδιαβήτη
⦁ H ανάπτυξη της αντίστασης στην ινσουλίνη και η επακόλουθη αύξηση της γλυκόζης στο αίμα αναπτύσσεται πριν από χρόνια, με μεταβολικό τραυματισμό των αγγείων (αθηροσκλήρωση), γινόμενη εμφανής ακόμη και πριν από την πραγματική διάγνωση του διαβήτη. Ο προδιαβήτης αποτελεί παράγοντα κινδύνου εξέλιξης σε διαβήτη τύπου-2
⦁ Ο ετήσιος σχετικός κίνδυνος μετάπτωσης σε διαβήτη τύπου-2, περίπου πενταπλασιάζεται όταν υπάρχουν είτε αυξημένα πρωινά σάκχαρα νηστείας είτε αυξημένα μεταγευματικά σάκχαρα και δωδεκαπλασιάζεται όταν υπάρχουν αυξημένα πρωινά και μεταγευματικά ταυτόχρονα (DECODE study group 2002). Ο προδιαβήτης χρειάζεται προσοχή διότι είναι παράγων καρδιαγγειακού κινδύνου και επιπλοκών.
⦁ Αυξάνει άμεσα τον κίνδυνο για θανατηφόρο καρδιαγγειακό σύμβαμα και ιδίως σε αυτούς που εμφανίζουν αυξημένα μεταγευματικά σάκχαρα (IGT), διπλασιάζεται η πιθανότητα καρδιαγγειακού κινδύνου (DECODE study Group. AIM 2001;161:397-405, Matz K et al.: Diabetes Care 2006; 29: 792-7).
Υπάρχει πρόληψη;
Και οι 2 καταστάσεις μπορούν να προληφθούν επιτυχώς, με αλλαγή τρόπου ζωής η και φαρμακευτικές παρεμβάσεις στους παράγοντες κινδύνου που είναι κυρίως η υπέρταση και τα λιπίδια.
Ο Leigh Perreault, M.D., του Πανεπιστημίου του Κολοράντο και οι συνεργάτες του ανέλυσαν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο για 2.775 συμμετέχοντες που τυχαιοποιήθηκαν σε εντατικό τρόπο ζωής, σε μετφορμίνη ή εικονικό φάρμακο, από την Μελέτη Diabetes Prevention Program Outcomes (DPPO). «Ανεξάρτητα από το είδος της αρχικής θεραπείας, οι συμμετέχοντες που δεν ανέπτυξαν διαβήτη είχαν 28% χαμηλότερη εμφάνιση των μικροαγγειακών επιπλοκών από τους συμμετέχοντες που έκαναν ανέπτυξαν διαβήτη». «Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι παρέμβαση στη φάση του προδιαβήτη είναι σημαντική για τη μείωση επιπλοκών που ξεκινούν σε πρόωρο στάδιο πριν την διάγνωση του διαβήτη.»
American Diabetes Association 2014 Scientific Sessions; June 16, 2014.
Diabetes Prevention Program 15 Years Later Σε 15 χρόνια παρακολούθησης των ασθενών στην ολοκλήρωση του προγράμματος πρόληψης του διαβήτη, αλλαγές στον τρόπο ζωής αποδίδουν ένα 27% μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη, ενώ η μετφορμίνη επέτυχε κατά 17% μειωμένο κίνδυνο σε σύγκριση με τους ασθενείς της ομάδας του εικονικού φαρμάκου.
Συμπεράσματα:
⦁ Και ο τρόπος ζωής και η μετφορμίνη μειώνουν την ανάπτυξη του διαβήτη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου σε μία περίοδο παρακολούθησης 15 χρόνων.
⦁ Και ο τρόπος ζωής και η μετφορμίνη βοηθούν στην πρόληψη του διαβήτη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου μακροπρόθεσμα, όπως ανέφεραν οι ερευνητές εδώ.
⦁ 50% των περίπου 3.000 συμμετεχόντων είχαν καταστεί διαβητικοί με την πάροδο του χρόνου, «τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο διαβήτης δεν είναι αναπόφευκτος σε άτομα που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο».
Στις νέες αναλύσεις, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι ασθενείς στην ομάδα παρέμβασης στον τρόπο ζωής είχαν μεγαλύτερη μείωση των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο, και ότι εκείνοι στη μετφορμίνη είχαν επίσης μειωμένο κίνδυνο, αλλά σε μικρότερο βαθμό από ό,τι στην ομάδα του τρόπου ζωής.
Ο David Nathan, MD, του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης στη Βοστώνη, και οι συνεργάτες του Συνέδριο της Αμερικανικής Διαβητολογικής Εταιρείας 2014, είπε ότι και οι δύο παρεμβάσεις προσφέρουν βελτίωση στην ασβεστοποίηση των στεφανιαίων αρτηριών, με τα ισχυρότερα οφέλη για τους άνδρες που έπαιρναν μετφορμίνη σε σύγκριση με τις άλλες ομάδες.
Είναι γνωστό ότι η φυσική δραστηριότητα και η απώλεια βάρους προσφέρουν μεγάλα πλεονεκτήματα όσον αφορά την πρόληψη μελλοντικού διαβήτη μεταξύ εκείνων με προδιαβήτη.
Ωστόσο, οι μελέτες πάλι δείχνουν ότι λιγότεροι από το 50% των ατόμων με προδιαβήτη συμμετέχουν σε αυτές τις συμπεριφορές μείωσης του κινδύνου.
Ένας βασικός παράγοντας για την κατανόηση αυτής της διαφοράς θα μπορούσε να σχετίζεται με την ευαισθητοποίηση του προδιαβήτη. Έρευνες δείχνουν ότι η ευαισθητοποίηση ατόμων με προδιαβήτη για τους σοβαρούς κινδύνους που επίκεινται διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην προώθηση από πλευράς τους συμπεριφορών ελάττωσης αυτού του κινδύνου. Οι ενήλικοι που γνωρίζουν την κατάσταση και τους κινδύνους του προδιαβήτη τους μπορεί να είναι πιο πιθανό να ασκηθούν και να χάσουν βάρος.
Ως εκ τούτου, η μελέτη διεξήχθη για να εξετάσει την επίδραση της ευαισθητοποίησης για προδιαβήτη στις πιθανότητες της εμπλοκής των ατόμων σε συμπεριφορές μείωσης του κινδύνου διαβήτη.
Η Anjali Gopalan, MD, και οι συνεργάτες της ανέλυσαν στοιχεία από δύο κύκλους της εθνικής έρευνας και εξέτασης για την υγεία και τη διατροφή, η οποία διεξήχθη στις ΗΠΑ από το 2007 μέχρι το 2008 και από το 2009 έως το 2010. Οι συμμετέχοντες με αυτο-αναφερόμενο σακχαρώδη διαβήτη αποκλείστηκαν από τη μελέτη, και στους υπόλοιπους συμμετέχοντες έγινε διαλογή με βάση την γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c μεταξύ 5,7% και 6,4% στις ΗΠΑ αποτελούν την ομάδα του προδιαβήτη) . Εκείνοι που πληρούσαν τα κριτήρια αυτά στη συνέχεια διαχωρίστηκαν περαιτέρω σε μια ομάδα που είχε ήδη γνώση για την κατάσταση του προδιαβήτη τους.
Μια πολυπαραγοντική λογιστική ανάλυση έγινε για να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος της ευαισθητοποίησης για τον προδιαβήτη σχετικά με τις πιθανότητες εμπλοκής σε σωματική δραστηριότητα, στη προσπάθεια απώλειας βάρους ή και σε ένα συνδυασμό των δύο. Σε αυτή τη μελέτη 2.694 άτομα πληρούσαν τα κριτήρια για προδιαβήτη. Ωστόσο, μόνο 288 άτομα από το σύνολο των συμμετεχόντων γνώριζαν την κατάστασή τους. Διαπιστώθηκε ότι τα άτομα που γνώριζαν την κατάσταση προδιαβήτη τους είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμπλακούν σε οποιοδήποτε είδος διαχείρισης του βάρους σε σύγκριση με άτομα που δεν γνώριζαν (65,9% έναντι 49,3%/ P <0,001), παράλληλα με μείωση ΒΜΙ και κατάλληλη διαχείριση του βάρους (54,9% vs. 38,8%/ Ρ <0,001). Γνωρίζοντας τις επιπτώσεις του προδιαβήτη ήταν επίσης μιάμιση φορά πιο πιθανό να εμπλακούν σε σωματική δραστηριότητα, και είχαν επίσης περισσότερες πιθανότητες να συνδυάσουν τουλάχιστον 150 λεπτά την εβδομάδα μέτριας δραστηριότητας με τουλάχιστον 7% απώλεια βάρους κατά το παρελθόν έτος (OR = 2.4? 95% CI, 01.01 - 05.06). Gopalan, Anjali, et al. “Awareness of Prediabetes and Engagement in Diabetes Risk–Reducing Behaviors.” American journal of preventive medicine 49.4 (2015): 512-519.
Ποιοι είναι σε κίνδυνο για προδιαβήτη:
⦁ Υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.
⦁ Ύπαρξη γονέα, αδελφού ή αδελφής που έχει διαβήτη.
⦁ Εμφάνιση διαβήτη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (που ονομάζεται διαβήτης κύησης) ή μωρό που ζύγιζε πάνω από 4,5 κιλά κατά τη γέννηση.
⦁ Ανήκουν σε κάποια από τις παρακάτω εθνοτικές ομάδες: Αφροαμερικανών, Native American, Ειρηνικού Islander της Λατινικής Αμερικής ή της Ασίας.
⦁ Υψηλή αρτηριακή πίεση (πάνω από 140/90 mm Hg).
⦁ Υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (HDL), μικρότερη από 40 mg/dL (για τους άνδρες) ή λιγότερο από 50 mg/dl (για τις γυναίκες), ή το επίπεδο των τριγλυκεριδίων υψηλότερο από 250 mg/dL.
⦁ Γυναίκες που έχουν το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS).
Θεραπεία
Μπορούμε να μειώσουμε δραματικά (>50%) τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη κάνοντας αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Η απώλεια βάρους (5% – 10%) μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Η απώλεια βάρους επίσης μειώνει τα επίπεδα της πίεσης και των λιπιδίων στο αίμα.
Η άσκηση είναι επίσης σημαντική. Ασκήσεις ρουτίνας θα πρέπει να περιλαμβάνουν 30 λεπτά μέτριας σωματικής δραστηριότητας (όπως το γρήγορο περπάτημα ή το κολύμπι) τουλάχιστον 5 φορές την εβδομάδα. Ακολουθία μιας υγιεινής μεσογειακής διατροφής. Υδατάνθρακες από τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, όπως λαχανικά, όσπρια, φρούτα, δημητριακά ολικής αλέσεως, και ξηροί καρποί. Από τις πρωτεΐνες προτιμούνται τα ψάρια, τα πουλερικά και τα κρέατα με χαμηλά λιπαρά. Μην τρώτε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα ή γλυκαντικές ουσίες, όπως ζάχαρη, μέλι, σιρόπι σφενταμιού, σιρόπι αγαύης, ή μελάσα. Φαρμακευτική αγωγή δεν συνίσταται από την Ελληνική Διαβητολογική εταιρεία (ΕΔΕ). Μετφορμίνη συνίσταται από την Αμερικανική Διαβητολογική εταιρεία (ADA 2016) σε: <60 ετών ή και ΒΜΙ > 30% ή με διαβήτη κύησης στο ιστορικό τους.
Ενθαρρυντικές μελέτες τόσο για την πρόληψη του διαβήτη όσο και για την μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων έχει η χρήση πιογλιταζόνης (Proactive metanalysis, IRIS study). Νέες θεραπευτικές κατηγορίες (GLP-1, SGLT-2) πιθανά στο μέλλον να αποδειχθούν χρήσιμες και στο στάδιο του προδιαβήτη.
Πηγή: Πηγή: «The Doctor»
Τριμηνιαία περιοδική έκδοση για την επιστήμη και τη ζωή / Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2016 / Τεύχος 24