ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5
ΕΡΕΥΝΑ
5.1. Διερευνητικά ερωτήματα
Ορισμένες από τις έρευνες που παρουσιάστηκαν προηγουμένως είχαν ως πρωταρχικό στόχο να καθορίσουν αν και σε πόσο βαθμό η όραση παίζει ένα κρίσιμο ρόλο στην κατασκευή αναπαραστάσεων του χώρου μέσω λεκτικών περιγραφών. Έτσι, στην παρούσα έρευνα βασικός στόχος είναι η διερεύνηση και η σύγκριση των λεκτικών περιγραφών των τυφλών και των βλεπόντων αλλά και των γνωστικών χαρτών που σχηματίζουν οι δύο ομάδες μέσω λεκτικών περιγραφών του χώρου. Ειδικότερα, σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να διερευνηθεί:
1) ο τρόπος με τον οποίο τα άτομα της κάθε ομάδας περιγράφουν λεκτικά μια οικεία σε αυτούς περιοχή, συγκεκριμένα, της γειτονιάς τους και
2) η κατασκευή ενός γνωστικού χάρτη από τα άτομα της κάθε ομάδας μιας άγνωστης περιοχής που τους περιγράφηκε λεκτικά.
Αναλυτικότερα, τα διερευνητικά ερωτήματα είναι τα εξής:
1. Αν υπάρχουν διαφορές μεταξύ των ατόμων με πρόβλημα όρασης και των ατόμων με τυπική όραση ως προς το είδος της προοπτικής που υιοθετούν στις λεκτικές τους περιγραφές.
2. Αν υπάρχουν διαφορές ως προς το είδος των πληροφοριών που συμπεριλαμβάνουν στις λεκτικές τους περιγραφές τα άτομα της κάθε ομάδας.
3. Αν υπάρχουν διαφορές μεταξύ των ατόμων των δύο ομάδων, ως προς την πληρότητα και την ακρίβεια των γνωστικών χαρτών που προκύπτουν μέσω μιας λεκτικής περιγραφής.
Επιπλέον, θα διερευνηθεί αν υπάρχει κάποια σχέση μεταξύ των επιμέρους στοιχείων που συμπεριλαμβάνουν τα άτομα στους γνωστικούς τους χάρτες. Τα στοιχεία αυτά αναφέρονται στον αριθμό των πληροφοριών, στην ακολουθία των πληροφοριών, στη θέση των πληροφοριών σε σχέση με το δρόμο, στις αποστάσεις και στις στροφές που υπάρχουν στη λεκτική περιγραφή της περιοχής. Με άλλα λόγια, θα διερευνηθεί, για παράδειγμα, αν υπάρχει κάποια σχέση στον τρόπο που αναπαριστούν τα άτομα τις στροφές και στον τρόπο που αναπαριστούν τις αποστάσεις ενός χάρτη μιας περιοχής. Τέλος, θα διερευνηθεί, αν κάποια ατομικά χαρακτηριστικά, όπως για παράδειγμα, η ηλικία ή το φύλο, ασκούν επίδραση στην αναπαράσταση της περιοχής στα άτομα και των δύο ομάδων.
5.2. Μεθοδολογία
5.2.1 Συμμετέχοντες
Στην έρευνα συμμετείχαν 30 άτομα, όλοι κάτοικοι της Θεσσαλονίκης, εκ των οποίων τα 15 άτομα είχαν πρόβλημα όρασης και τα υπόλοιπα 15 είχαν τυπική όραση. Κριτήριο για να συμμετέχουν στην ομάδα των ατόμων με πρόβλημα όρασης ήταν η ύπαρξη ολικής τύφλωσης ή τύφλωσης με αντίληψη φωτός.
5.2.1.1 Συμμετέχοντες με τυπική όραση
Ο μέσος όρος της ηλικίας των συμμετεχόντων με τυπική όραση ήταν 26.5 έτη (βλ. πίνακα 1). Το εύρος της ηλικίας τους κυμάνθηκε από τα 24 έτη μέχρι τα 30 έτη, ενώ το 53,3% ήταν άνδρες (Ν=8) και το υπόλοιπο 46,7% ήταν γυναίκες (Ν=7) (βλ. πίνακα 2). Όσον αφορά στο μορφωτικό τους επίπεδο, το 80% ήταν απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (Ν=12), το 13,3% φοιτούσαν σε κάποιο πανεπιστήμιο (Ν=2) και μόλις το 6,7% είχε αποφοιτήσει από το λύκειο (Ν=1) (βλ. πίνακα 3).
Πίνακας 1. Ηλικία βλεπόντων συμμετεχόντων
Ηλικία (έτη)
Αριθμός ατόμων (Ν): 15
Ελάχιστη Τιμή: 24
Μέγιστη Τιμή: 30
Μέσος Όρος: 26,53
Τυπική Απόκλιση: 1,846
Πίνακας 2. Φύλο βλεπόντων συμμετεχόντων
Άνδρες: Αριθμός ατόμων (Ν) 8, Ποσοστό % 53,3
Γυναίκες: Αριθμός ατόμων 7, Ποσοστό % 46,7
Πίνακας 3. Μορφωτικό επίπεδο βλεπόντων συμμετεχόντων
Απόφοιτος Λυκείου: Αριθμός ατόμων (Ν) 1, Ποσοστό % 6,7
Φοιτητής/Φοιτήτρια: Αριθμός ατόμων 2, Ποσοστό % 13,3
Απόφοιτος Τριτοβάθμιας: Αριθμός ατόμων 12, Ποσοστό % 80,0
5.2.1.2 Συμμετέχοντες με πρόβλημα όρασης
Ο μέσος όρος της ηλικίας των συμμετεχόντων με τύφλωση ήταν 33.2 έτη (βλ. πίνακα 4). Το εύρος της ηλικίας τους κυμάνθηκε από τα 23 έτη μέχρι τα 46 έτη, ενώ το 60,0% ήταν άνδρες (Ν=9) και το υπόλοιπο 40,0% ήταν γυναίκες (Ν=6) (βλ. πίνακα 5). Όσον αφορά στο μορφωτικό τους επίπεδο, το 53,3% ήταν απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (Ν=8), το 20% φοιτούσαν σε κάποιο πανεπιστήμιο (Ν=3), το άλλο 20% είχε αποφοιτήσει από το λύκειο (Ν=3) και μόλις το 6,7% φοιτούσε ακόμα στο λύκειο (Ν=1) (βλ. πίνακα 6).
Πίνακας 4. Ηλικία τυφλών συμμετεχόντων
Ηλικία σε έτη
Αριθμός ατόμων (Ν): 15
Ελάχιστη Τιμή: 23
Μέγιστη Τιμή: 46
Μέσος Όρος: 33,27
Τυπική Απόκλιση: 7,440
Πίνακας 5. Φύλο τυφλών συμμετεχόντων
Άνδρες: Αριθμός 9, Ποσοστό % 60
Γυναίκες: Αριθμός 6, Ποσοστό % 40
Πίνακας 6. Μορφωτικό επίπεδο τυφλών συμμετεχόντων
Μαθητής Λυκείου: Αριθμός ατόμων (Ν) 1, Ποσοστό % 6,7
Απόφοιτος Λυκείου: Αριθμός ατόμων (Ν) 3, Ποσοστό % 20,00
Φοιτητής/Φοιτήτρια: Αριθμός ατόμων 3, Ποσοστό % 20,00
Απόφοιτος Τριτοβάθμιας: Αριθμός ατόμων 18, Ποσοστό % 53,3
Από τα άτομα αυτά το 33,3% (Ν=5) ήταν εκ γενετής τυφλά ή έχασαν την όραση τους μέχρι τους 2 πρώτους μήνες της ζωής τους (στην παρούσα εργασία θα αναφέρονται ως άτομα εκ γενετής τυφλά), ενώ το 66,7% (Ν=10) έχασαν την όρασή τους αργότερα στη ζωή τους (βλ. πίνακα 8). Από τα άτομα που έχασαν την όραση τους αργότερα στη ζωή τους, το 20% (Ν=3) ήταν στην ηλικία των 20 ετών ενώ οι υπόλοιποι 7 έχασαν την όραση τους στα 9, 14, 15, 21, 26, 28, 34 έτη (βλ. πίνακα 7).
Κατά πλειοψηφία, αίτιο απώλειας της όρασης ήταν η μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια, η οποία αναφέρθηκε από το 46% (Ν=7) των ατόμων, με την οπισθοφακική νεοπλασία να ακολουθεί, η οποία αναφέρθηκε από το 20%(Ν=3) των ατόμων. Τα υπόλοιπα πέντε άτομα ανέφεραν άλλα αίτια απώλειας της όρασης (βλ. πίνακα 9).
Πίνακας 7. Ηλικία απώλειας όρασης
Ηλικία σε έτη: 0, Αριθμός ατόμων (Ν): 5, Ποσοστό %: 33,3
Ηλικία σε έτη: 9, Αριθμός ατόμων (Ν): 1, Ποσοστό %: 6,7
Ηλικία σε έτη: 14, Αριθμός ατόμων (Ν): 1, Ποσοστό %: 6,7
Ηλικία σε έτη: 15, Αριθμός ατόμων (Ν): 1, Ποσοστό %: 6,7
Ηλικία σε έτη: 20, Αριθμός ατόμων (Ν): 3, Ποσοστό %: 20,00
Ηλικία σε έτη: 21, Αριθμός ατόμων (Ν): 1, Ποσοστό %: 6,7
Ηλικία σε έτη: 26, Αριθμός ατόμων (Ν): 1, Ποσοστό %: 6,7
Ηλικία σε έτη: 28, Αριθμός ατόμων (Ν): 1, Ποσοστό %: 6,7
Ηλικία σε έτη: 34, Αριθμός ατόμων (Ν): 1, Ποσοστό %: 6,7
Πίνακας 8. Ηλικία απώλειας όρασης (διαχωρισμός σε εκ γενετής τυφλούς και σε άτομα που τυφλώθηκαν αργότερα στη ζωή τους)
Εκ γενετής: Αριθμός ατόμων (Ν): 5, Ποσοστό % 33,3
Αργότερα στη ζωή: Αριθμός ατόμων (Ν) 10, Ποσοστό % 66,7
Πίνακας 9. Αίτιο οπτικής αναπηρίας
Αίτιο οπτικής αναπηρίας: Μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια
Αριθμός ατόμων (Ν): 7
Ποσοστό %: 46,00
Αίτιο οπτικής αναπηρίας: Οπισθοφακική νεοπλασία
Αριθμός ατόμων (Ν): 3
Ποσοστό %: 20,00
Αίτιο οπτικής αναπηρίας: Ρετινοβλάστωμα
Αριθμός ατόμων (Ν): 1
Ποσοστό %: 6,00
Αίτιο οπτικής αναπηρίας: Γλαύκωμα
Αριθμός ατόμων (Ν): 1
Ποσοστό %: 6,00
Αίτιο οπτικής αναπηρίας: Όγκος στο οπτικό νεύρο
Αριθμός ατόμων (Ν): 1
Ποσοστό %: 6,00
Αίτιο οπτικής αναπηρίας: Κύστη στο οπτικό νεύρο
Αριθμός ατόμων (Ν): 1
Ποσοστό %: 6,00
Αίτιο οπτικής αναπηρίας: Τροχαίο ατύχημα
Αριθμός ατόμων (Ν): 1
Ποσοστό %: 6,00
Όσον αφορά στην ικανότητα αυτόνομης μετακίνησης, το 53,3% των ατόμων (Ν=8) αναφέρει ότι κινείται μόνο του ενώ το υπόλοιπο 44,7% (Ν=7) αναφέρει ότι κινείται κάποιες φορές μόνο του και κάποιες άλλες φορές με συνοδό (βλ. πίνακα 10). Ακόμη, από τα 15 άτομα, τα 12 αναφέρουν ότι κινούνται πάντα ή τις περισσότερες φορές μόνα τους ενώ τα υπόλοιπα τρία αναφέρουν ότι κινούνται μερικές φορές ή λίγες φορές μόνα τους (βλ. πίνακα 11). Σύμφωνα με τον εκπαιδευτή τους, από τα 15 άτομα, τα 9 είναι ικανά να μετακινούνται πάντα μόνα τους, τα 4 είναι ικανά να μετακινούνται τις περισσότερες φορές μόνα τους και τα υπόλοιπα 2 είναι ικανά να μετακινούνται μερικές φορές μόνα τους (βλ. πίνακα 12). Αναλυτικές πληροφορίες για το κάθε άτομο υπάρχουν στον πίνακα 13 στο παράρτημα Β, όπου υπάρχουν συγκεντρωμένα όλα τα χαρακτηριστικά των ατόμων με πρόβλημα όρασης.
Πίνακας 10. Ικανότητα αυτόνομης μετακίνησης
Αριθμός ατόμων (Ν) Ποσοστό %
Μόνος/η: Αριθμός ατόμων (Ν) 8, Ποσοστό % 53,3
Μόνος/η και με συνοδό: Αριθμός ατόμων (Ν) 7, Ποσοστό % 46,7
Πίνακας 11. Συχνότητα αυτόνομης κίνησης (αυτοαναφορά)
Λίγες Φορές: Αριθμός ατόμων (Ν) 1, Ποσοστό % 6,7
Μερικές Φορές: Αριθμός ατόμων (Ν) 2, Ποσοστό % 13,3
Περισσότερες Φορές: Αριθμός ατόμων (Ν) 6, Ποσοστό % 40,0
Πάντα: Αριθμός ατόμων (Ν) 6, Ποσοστό % 40,0
Πίνακας 12. Συχνότητα αυτόνομης κίνησης (αναφορά τρίτου)
Μερικές Φορές: Αριθμός ατόμων (Ν) 2, Ποσοστό % 13,3
Περισσότερες Φορές: Αριθμός ατόμων (Ν) 4, Ποσοστό % 26,7
Πάντα: Αριθμός ατόμων (Ν) 9, Ποσοστό % 60,0
5.2.2 Ερευνητικά εργαλεία
5.2.2.1 Ερωτηματολόγιο για τη συλλογή ατομικών στοιχείων
Για τη συλλογή των δημογραφικών/ ατομικών χαρακτηριστικών των συμμετεχόντων με πρόβλημα όρασης χρησιμοποιήθηκε ένα ερωτηματολόγιο που περιείχε ερωτήσεις σχετικά με: το φύλο, την ηλικία (ημερομηνία γέννησης), την ηλικία απώλειας της όρασης (ηλικία στην οποία πήρε το πρόβλημα τη σημερινή του μορφή), το βαθμό αναπηρίας (η κατάσταση της όρασης), τη πάθηση/ αίτιο οπτικής αναπηρίας, το μορφωτικό επίπεδο, και την ικανότητα αυτόνομης κίνησης.
Το ερωτηματολόγιο περιείχε 3 ερωτήσεις αναφορικά με την ικανότητα αυτόνομης κίνησης. Στην πρώτη ερώτηση οι συμμετέχοντες απάντησαν «πως κινούνται», επιλέγοντας μία από τις εξής επιλογές: 1) μόνος-η, 2) κάποιες φορές μόνος και κάποιες με τη βοήθεια συνοδού, και 3) με τη βοήθεια συνοδού. Στη δεύτερη ερώτηση απάντησαν «πόσο συχνά κινούνται μόνοι», χρησιμοποιώντας μια κλίμακα 5-σημείων (ποτέ, λίγες φορές, μερικές φορές, τις περισσότερες φορές, πάντα). Η τρίτη ερώτηση ήταν όμοια με τη δεύτερη, αλλά την απαντούσε κάποιο τρίτο άτομο, συγκεκριμένα ένας εκπαιδευτής.
Αντίστοιχα χορηγήθηκε ένα ερωτηματολόγιο στους βλέποντες συμμετέχοντες, το οποίο είχε ερωτήσεις σχετικά με το φύλο, την ηλικία και το μορφωτικό τους επίπεδο. Στη συνέχεια παρουσιάζονται πληροφορίες για την κάθε ομάδα χωριστά.
5.2.2.2 Α΄ Δοκιμασία
Στην Α΄ δοκιμασία ζητήθηκε από το υποκείμενα να κάνουν μια ελεύθερη περιγραφή της γειτονιάς τους. Για την καταγραφή της περιγραφής αυτής χρησιμοποιήθηκε το βοήθημα «ηχογράφηση» των Windows Vista του φορητού υπολογιστή της ερευνήτριας και ένα επιτραπέζιο μικρόφωνο μάρκας Logitech που συνδέθηκε στον υπολογιστή. Αργότερα, οι περιγραφές που έκαναν τα άτομα απομαγνητοφωνήθηκαν και εντοπίστηκαν οι πληροφορίες που αναφέρονται από τα υποκείμενα. Από τις περιγραφές όλων των συμμετεχόντων, προέκυψαν οι εξής κατηγορίες πληροφοριών:
α) πληροφορίες σχετικά με καθημερινές ανάγκες (π.χ. διάφορα καταστήματα),
β) πληροφορίες σχετικά με διασκέδαση/ άθληση/ δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου (π.χ. καφετέριες, αθλητικοί χώροι),
γ) πληροφορίες σχετικά με δημόσια κτίρια/ κοινόχρηστους χώρους (π.χ. εκκλησίες, σχολεία, πάρκα),
δ) πληροφορίες σχετικά με εμπόδια (π.χ. σταθμευμένα αυτοκίνητα, σκαλιά, κολόνες),
ε) διάφορες πληροφορίες (π.χ. σπίτια, δέντρα),
στ) πληροφορίες σχετικά με σταθερά χαρακτηριστικά δόμησης του αστικού χώρου (π.χ. φανάρια, πεζοδρόμια, συμβολές οδών, ονομασία δρόμων),
ζ) χωρικές προσδιοριστικές λέξεις (π.χ. απέναντι, δίπλα, παράλληλα/ κάθετα.
Κατόπιν, υπολογίστηκε για το κάθε άτομο ξεχωριστά αλλά και για την κάθε ομάδα συνολικά ο αριθμός των πληροφοριών που συμπεριέλαβαν στην περιγραφή που έκαναν για τη γειτονιά τους για την καθεμία από τις παραπάνω κατηγορίες.
Τέλος, η κάθε περιγραφή χαρακτηρίστηκε ανάλογα με το είδος της προοπτικής που χρησιμοποιήθηκε σε τοπογραφική, προοπτική της διαδρομής ή μικτή (όταν σε μια περιγραφή το υποκείμενο χρησιμοποιούσε και των δύο ειδών τις προοπτικές).
5.2.2.3 Β΄ Δοκιμασία
Στη Β΄ δοκιμασία δόθηκε στα υποκείμενα η λεκτική περιγραφή μιας περιοχής. Για να παραχθεί αυτή η λεκτική περιγραφή σχεδιάστηκε προηγουμένως με τη βοήθεια του γραφιστικού προγράμματος «Illustrator» ο χάρτης μιας άγνωστης περιοχής. Ο χάρτης αποτελείτο από 8 ορόσημα (βλ. εικόνα 1). Κατόπιν, δημιουργήθηκε η λεκτική περιγραφή της περιοχής αυτής υιοθετώντας την προοπτική της διαδρομής (βλ. παράρτημα Α). Η λεκτική αυτή περιγραφή είχε διάρκεια 111 sec. και αποτελείτο από 248 λέξεις. Χρησιμοποιήθηκε γυναικεία φωνή με ρυθμό 0,45 λέξεις ανά δευτερόλεπτο. Η περιγραφή αναπαράχθηκε χρησιμοποιώντας το Windows Media Player και τα υποκείμενα φόρεσαν στα αυτιά τους ακουστικά μάρκας Philips μοντέλο SHP1900.
Ειδικότερα, για τη δημιουργία της λεκτικής περιγραφής, ο χάρτης χωρίστηκε σε δύο διαδρομές. Αρχικά, η περιγραφή για την πρώτη διαδρομή ξεκινούσε με τον εντοπισμό της θέσης του υποκειμένου στον χώρο σε σχέση με τον δρόμο και το πρώτο ορόσημο και επισημαινόταν ο τελικός προορισμό της πρώτης διαδρομής, ο οποίος ήταν ένα ορόσημο. Αργότερα δίνονταν οδηγίες σε σχέση με τη διαδρομή που έπρεπε να ακολουθήσει νοητά το υποκείμενο επισημαίνοντας στοιχεία, όπως οι αποστάσεις σε μέτρα, οι στροφές, οι διασταυρώσεις καθώς και τα υπόλοιπα ορόσημα με τη σειρά που τα συναντάει το υποκείμενο στη διαδρομή.
Για την περιγραφή της δεύτερης διαδρομής το υποκείμενο επανατοποθετείτο στο αρχικό σημείο της περιγραφής και ακολουθούσε την ίδια πορεία ώσπου σε ένα σημείο η διαδρομή διαφοροποιείται για να περιγραφεί η δεύτερη διαδρομή που είχε ως προορισμό ένα άλλο ορόσημο. Κατά τον ίδιο τρόπο με την πρώτη περιγραφόταν και η δεύτερη διαδρομή, χρησιμοποιώντας ρήματα κατεύθυνσης σε β΄ πρόσωπο (π.χ. προχωράς ευθεία, συνεχίζεις ευθεία, στρίβεις αριστερά), υιοθετώντας ως πλαίσιο αναφοράς την εκάστοτε θέση του υποκειμένου (π.χ. μπροστά σου, στα δεξιά σου) και παρουσιάζοντας τα ορόσημα με τη σειρά που είναι τοποθετημένα στον χάρτη και σε σχέση το ένα με το άλλο (π.χ. μετά την εκκλησία συναντάς ένα περίπτερο, απέναντι από την τράπεζα υπάρχει ένα ξενοδοχείο).
Για την κατασκευή του χάρτη από τα υποκείμενα χρησιμοποιήθηκαν τα εξής υλικά: 1) ένα κομμάτι σκληρό χαρτί μεγέθους Α3, 2) ένα ταμπλό μεγέθους Α3 το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως βάση για την χάρτινη επιφάνεια, 3) λεπτά ξυλάκια για τους δρόμους τα οποία ήταν κομμένα σε 3.5, 4, 6,7 και 10 εκατοστά για να αντιστοιχούν στις αποστάσεις που ακούστηκαν στην περιγραφή, 4) φελιζόλ κομμένο σε διάσταση 2Χ2 εκατοστά για την αναπαράσταση των πληροφοριών που περιγράφηκαν, 5) κόλλα σε μορφή πλαστελίνης, logo tack και κολλητική ταινία για την τοποθέτηση και στερέωση των υλικών στην χάρτινη επιφάνεια.
Τα ξυλάκια και το κομμένο φελιζόλ ήταν διπλάσια σε αριθμό σε σχέση με αυτά που απαιτούνταν για την κατασκευή ώστε να είναι διαθέσιμα σε περίπτωση που ήταν απαραίτητα στο υποκείμενο.
Από τον χάρτη που δημιουργήθηκε υπολογίστηκαν πέντε μετρήσεις, οι οποίες αφορούσαν τα στοιχεία που περιγράφονται παρακάτω αλλά και το συνολικό σκορ που συγκέντρωσε ο κάθε συμμετέχων:
1η μέτρηση: αριθμός των πληροφοριών που αναφέρονταν στην περιγραφή ανεξαρτήτως αν είναι σε σωστή ή λανθασμένη θέση, με μέγιστο σκορ 8
2η μέτρηση: αριθμός των πληροφοριών που έβαλε το υποκείμενο σε σωστή θέση ως προς την σειρά ακολουθίας τους στην διαδρομή, με μέγιστο σκορ 8
3η μέτρηση: αριθμός των σωστών στροφών που έκανε το υποκείμενο, με μέγιστο σκορ 6
4η μέτρηση: αριθμός των σωστών αποστάσεων, με μέγιστο σκορ 11
5η μέτρηση: αριθμός των σωστών θέσεων των πληροφοριών με άξονα τον δρόμο (δηλαδή σωστή θέση αριστερά/δεξιά από το δρόμο), με μέγιστο σκορ 6 Συνολικό σκορ: προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους μετρήσεων και αναπαριστά τη γενική εικόνα αναπαράστασης του χάρτη ως αποτέλεσμα σωστής τοποθέτησης όλων των στοιχείων (αποστάσεις, στροφές, θέσεις των πληροφοριών), με μέγιστο σκορ 39.
5.2.3 Διαδικασία
Ο χώρος διεξαγωγής της έρευνας για τα άτομα με τυπική όραση ήταν το σπίτι στο οποίο διέμεναν ενώ για τα άτομα με τύφλωση κάποιος χώρος στο κτίριο της σχολής τυφλών «Ο ήλιος» της Θεσσαλονίκης, με εξαίρεση ένα άτομο το οποίο θέλησε να πραγματοποιηθεί η έρευνα στο σπίτι του. Σε κάθε περίπτωση υπήρξε επιμέλεια ώστε να αποφευχθεί η διακοπή της διαδικασίας και να μην υπάρχει παρουσία άλλων προσώπων.
Αρχικά, ο συμμετέχων απαντούσε σε ερωτήσεις που αφορούσαν τα ατομικά του χαρακτηριστικά και στη συνέχεια δίνονταν πληροφορίες για το τι επρόκειτο να ακολουθήσει. Στο σημείο αυτό το άτομο είχε την ευκαιρία να κάνει διευκρινιστικές ερωτήσεις για τις δοκιμασίες που θα ακολουθούσαν. Ο συμμετέχων καθόταν σε μια καρέκλα έχοντας μπροστά του ένα τραπέζι πάνω στο οποίο ήταν τοποθετημένος ο ηλεκτρονικός υπολογιστής και το μικρόφωνο.
Για την πρώτη δοκιμασία δινόταν στο υποκείμενο η εξής εκφώνηση: «Περίγραψε την γειτονιά σου με όσο πιο πολλές λεπτομέρειες μπορείς, έτσι ώστε να μπορεί κάποιος είτε να την σχεδιάσει είτε να μετακινηθεί σε αυτήν>>. Το υποκείμενο είχε όσο χρόνο ήθελε στη διάθεση του να σκεφτεί και όταν ήταν έτοιμο έδινε σήμα στην ερευνήτρια για να ξεκινήσει η ηχογράφηση. Τονιζόταν στο υποκείμενο ότι η περιγραφή ήταν ελεύθερη και ότι δεν υπήρχε χρονικός περιορισμός. Αφού τελείωνε το υποκείμενο την περιγραφή του, το αρχείο αποθηκευόταν για να απομαγνητοφωνηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο.
Στη συνέχεια, ακολουθούσε η διεξαγωγή της δεύτερης δοκιμασίας. Τα άτομα με τυπική όραση έδεναν τα μάτια τους ώστε να υπάρχει ίση μεταχείριση στην τοποθέτηση των υλικών και να μην έχουν την οπτική εικόνα του χάρτη που κατασκευάζουν παρά μόνο τη νοερή εικόνα που είχαν προηγουμένως σχηματίσει ακούγοντας την περιγραφή. Δινόταν η εξής εκφώνηση: «Θα σου περιγράψω δύο διαδρομές σε μια περιοχή και στη συνέχεια θα σου ζητήσω να τις αναπαραστήσεις, δηλαδή να κατασκευάσεις ένα χάρτη/σχέδιο της περιοχής χρησιμοποιώντας τα υλικά που θα σου δώσω». Στο τραπέζι τοποθετούνταν τα απαραίτητα υλικά και περιγράφονταν ένα προς ένα από την ερευνήτρια. Το υποκείμενο ήταν ελεύθερο να επεξεργαστεί απτικά την επιφάνεια και τα υλικά. Διευκρινιζόταν στο υποκείμενο ότι σε αυτό το στάδιο μπορούσε να ακούσει την λεκτική περιγραφή όσες φορές ήθελε και ότι θα χρειαζόταν να θυμηθεί όλα τα στοιχεία που αναφέρονται στην περιγραφή. Ακόμη τονιζόταν ότι δεν θα είχε την ευκαιρία να ακούσει ξανά την περιγραφή κατά το επόμενο στάδιο που θα κατασκεύαζε τον χάρτη. Τέλος, επισημαινόταν ότι δεν υπάρχει χρονικός περιορισμός κι ότι η κατασκευή του χάρτη πρέπει να γίνει με όσο το δυνατόν πιο μεγάλη ακρίβεια ώστε να συμπεριλαμβάνει όλα τα στοιχεία της λεκτικής περιγραφής του χάρτη που άκουσε.
Το υποκείμενο τοποθετούσε τα ακουστικά και αφού άκουγε όσες φορές ήθελε την περιγραφή ξεκινούσε η διαδικασία της κατασκευής του χάρτη. Ο αριθμός των επαναλήψεων της αναπαραγωγής της λεκτικής περιγραφής σημειωνόταν για να συνυπολογιστεί στο μεταγενέστερο στάδιο των αναλύσεων. Το υποκείμενο ονομάτιζε τι υλικό χρειαζόταν κάθε φορά και προσδιόριζε που ήθελε να το τοποθετήσει και με τη βοήθεια της ερευνήτριας τοποθετούσε το υλικό στην χάρτινη επιφάνεια. Η ερευνήτρια παράλληλα σημείωνε με μαρκαδόρο στην επιφάνεια τι αναπαριστούσε το κάθε αντικείμενο που τοποθετούνταν. Καθώς κατασκευαζόταν ο χάρτης το υποκείμενο μπορούσε να το διερευνήσει απτικά και να κάνει όποιες διορθώσεις ήθελε, αφού τα αντικείμενα είχαν τοποθετηθεί με κόλλα σε μορφή πλαστελίνης η οποία μπορούσε να ξεκολλήσει εύκολα και να επανατοποθετηθεί. Αφού ολοκληρωνόταν η κατασκευή, η ερευνήτρια ρωτούσε αν το υποκείμενο είναι σίγουρο ότι έχει βάλει όλα τα στοιχεία που θυμόταν και στη συνέχεια προτού βγάλει τα υλικά από την επιφάνεια σημείωνε τη θέση τους σχεδιάζοντας με τον μαρκαδόρο το περίγραμμα τους στην χάρτινη επιφάνεια.
