ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ

Υπόμνημα της Ε.Σ.Α.μεΑ για την ανάληψη ενεργειών με στόχο την προώθηση της ισότιμης συμμετοχής των Ατόμων με Αναπηρία στον τομέα του Τουρισμού

Φεβ 14, 2013 | ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ, ΕΣΑΜΕΑ

Αθήνα/Athens: 12.02.2013
Αρ. Πρωτ. / Ref. Nr: 636

Πληροφορίες: Δ. Λογαράς

ΠΡΟΣ:
– κα Όλγα Κεφαλογιάννη, Υπουργό Τουρισμού

ΚΟΙΝ:
– Γραφείο Πρωθυπουργού κου Αντώνη Σαμαρά
– Πρόεδρο και Μέλη Διαρκούς Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής των Ελλήνων
– κ. Α. Λιάσκο, Γενικό Γραμματέα Τουρισμού
– κ. Γ. Δρακόπουλο, Γενικό Διευθυντή Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών
  Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ)
– Φορείς – μέλη Ε.Σ.Α.μεΑ.

«ΥΠΟΜΝΗΜΑ της Ε.Σ.Α.μεΑ
για την ανάληψη ενεργειών με στόχο την προώθηση της ισότιμης συμμετοχής των Ατόμων με Αναπηρία στον τομέα του Τουρισμού»

Αξιότιμη κα Υπουργέ,

Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ) – που αποτελεί τον τριτοβάθμιο κοινωνικό και συνδικαλιστικό φορέα των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους στη χώρα, επίσημα αναγνωρισμένο δια του Ν.2430/96 (ΦΕΚ 156Α/10.7.96) Κοινωνικό Εταίρο της ελληνικής Πολιτείας σε ζητήματα αναπηρίας και ιδρυτικό μέλος του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία (European Disability Forum), του μεγαλύτερου φορέα εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διαθέτουσα σήμερα διαχειριστική επάρκεια Β΄ και Γ΄ Τύπου για την υλοποίηση συγχρηματοδοτούμενων πράξεων στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007 – 2013 και διαπίστευση ως φορέα παροχής προγραμμάτων «Δια Βίου Μάθησης» –  θέλει με την παρούσα επιστολή της να καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις για την προώθηση της ισότιμης συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία στον τομέα του Τουρισμού, στο πλαίσιο των επιταγών της νέας Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ) για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, που αποτελεί πλέον και τον εθνικό Ν. 4074/2012 (ΦΕΚ 88Α/11.04.2012) «Κύρωση της Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες και του Προαιρετικού Πρωτοκόλλου στη Σύμβαση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες» , με τη βεβαιότητα ότι κάθε ενέργεια σε αυτή την κατεύθυνση συνεισφέρει τα μέγιστα στο εθνικό στοίχημα προώθησης της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τουριστικού προϊόντος.

Η διεθνής πρακτική έχει αποδείξει  ότι η ενσωμάτωση στο εθνικό τουριστικό προϊόν των αρχών του «Τουρισμού για Όλους», του τουρισμού δηλαδή που διασφαλίζει ότι «κάθε ένας – ασχέτως αναπηρίας – πρέπει να μπορεί να ταξιδέψει προς μία χώρα, στο εσωτερικό της και σε οποιαδήποτε τοποθεσία, αξιοθέατο ή εκδήλωση που θα ήθελε να επισκεφθεί» , προσθέτει επιπλέον υπεραξία στις εθνικές πολιτικές για την προώθησή του, αυξάνει την αγορά των δυνητικών πελατών, συμβάλλει στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου με αποτέλεσμα την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και την τόνωση της εθνικής οικονομίας.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα σήμερα ο αριθμός των ατόμων με αναπηρία και εν δυνάμει επισκεπτών της χώρας μας ανέρχεται σε 80.000.000 άτομα (στοιχεία του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία), τα οποία σε ποσοστό τουλάχιστον 50% ταξιδεύουν συνοδευόμενα από 1,56 άτομο κατά μέσο όρο (στοιχεία του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Οικονομίας και  Εργασίας της Γερμανίας), ανεβάζοντας τον αριθμό των δυνητικών τουριστών σε περίπου 63.000.000 άτομα. Εάν δε σε αυτά συνυπολογισθεί και ο αριθμός των ηλικιωμένων ατόμων, τα οποία μέχρι το 2050 αναμένεται να φθάσουν το 40% του συνολικού πληθυσμού, και των οικογενειών με παιδιά σε καρότσι, οι οποίες τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να ταξιδεύουν ολοένα και συχνότερα (δύο κατηγορίες με παρόμοιες ανάγκες πρόσβασης με τα άτομα με αναπηρία), ο τελικός αριθμός γίνεται ιδιαίτερα ελκυστικός στην βιομηχανία του τουρισμού.

Με βάση δε μελέτη του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Οικονομικών και Απασχόλησης της Γερμανίας (2002), τα άτομα με αναπηρία αξιοποιούν τις τουριστικές υποδομές ανεξαρτήτως εποχών ακόμη και σε περιόδους χαμηλής ζήτησης, οι μετακινήσεις τους έχουν μεγαλύτερη διάρκεια, αποτελούν ομάδα «πιστών» πελατών και καταναλώνουν περισσότερα χρήματα  ανά άτομο από τις λοιπές ομάδες-στόχους, τα δε ετήσια έσοδα από τον τουρισμό των ατόμων με αναπηρία στη Γερμανία αρκούν για να συντηρήσουν 65.000 θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης ετησίως!

Παρόλα αυτά ούτε η ελληνική Πολιτεία ούτε η πλειοψηφία των παρόχων τουριστικών υπηρεσιών της χώρας μας δεν έχουν ακόμη αντιληφθεί την οικονομική και κοινωνική σημασία του προσβάσιμου τουρισμού ή «Τουρισμού για Όλους», όπως έχει επικρατήσει διεθνώς ως όρος. Ο «Τουρισμός για Όλους» δεν είναι θεματικός ή στοχευμένος τουρισμός, δεν αφορά σε πολίτες χαμηλών εισοδημάτων ή/και μεγαλύτερων ηλικιών όπως συνηθίζεται να θεωρείται στη χώρα μας και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν τέτοιος, αντίθετα πρέπει να αποτελεί τη βασική πλατφόρμα σχεδιασμού και ανάπτυξης των πάσης φύσεως τουριστικών υπηρεσιών και περιλαμβάνει την πλήρη αλυσίδα: μεταφορές, τουριστικούς προορισμούς, διαμονή και εστίαση, επικοινωνία/ συναλλαγή και πληροφόρηση σε προσβάσιμες μορφές.

Με δεδομένο το μέγεθος της αγοράς των ατόμων που έχουν ανάγκη προσβάσιμων υποδομών (άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένοι, οικογένειες με μικρά παιδιά) και την εθνική ανάγκη αναβάθμισης της ποιότητας του τουριστικού προϊόντος με στόχο την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας αυτού, η Ε.Σ.Α.μεΑ. θεωρεί ότι ο «Τουρισμός για Όλους» θα πρέπει να αποτελέσει την βασική προτεραιότητα του Υπουργείου Τουρισμού και των λοιπών Φορέων που σχετίζονται με τον τουρισμό στη χώρα μας, πάνω στην οποία πρέπει να οικοδομηθεί το αναβαθμισμένο εθνικό τουριστικό προϊόν.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσουμε ότι και η Ελληνική Βουλή, μέσω της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου-Υποεπιτροπή θεμάτων ατόμων με αναπηρία, στη συνεδρίαση της Υποεπιτροπής της 25ης Αυγούστου 2011, με θέμα ημερήσιας διάταξης «Άτομα με αναπηρία και Τουρισμός», αναγνωρίζοντας την αναγκαιότητα προώθησης των παραπάνω, είχε προτείνει τη σύσταση ειδικής Επιτροπής στο Υπουργείο Τουρισμού με συμμετοχή της Ε.Σ.Α.μεΑ. και όλων των εμπλεκόμενων φορέων, η οποία δυστυχώς αφού συστάθηκε και λειτούργησε για  μικρό χρονικό διάστημα στη συνέχεια ατόνησε λόγω των πολιτικών εξελίξεων στη χώρα.

Σε συνέχεια των παραπάνω, με την παρούσα επιστολή μας προτείνουμε καταρχήν δομημένη απευθείας διαβούλευση της Συνομοσπονδίας με την ηγεσία του Υπουργείου και υποβάλλουμε στη συνέχεια ενδεικτικά αναγκαία μέτρα για την ανάπτυξη του «Τουρισμού για Όλους», δηλώνοντας ταυτόχρονα την αμέριστη συμπαράστασή μας στο σχεδιασμό/ανάπτυξη/υλοποίησή τους και θέτοντας στη διάθεσή σας την τεχνογνωσία και εμπειρία που η Συνομοσπονδία διαθέτει:

• Υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου, της Ε.Σ.Α.μεΑ. και του ΣΕΤΕ με αντικείμενο την προώθηση του «Τουρισμού για Όλους» ως βασική πλατφόρμα σχεδιασμού εθνικών πολιτικών τουρισμού.

• Σύσταση διυπουργικής Επιτροπής υπό το Υπουργείο Τουρισμού με συμμετοχή της Ε.Σ.Α.μεΑ., με στόχο την ανάπτυξη διατομεακής συνεργασίας μεταξύ των τομέων τουρισμού, μεταφορών, πολιτισμού και εμπορίου για την προώθηση συνεργιών σχετικών με την καθολική προσέγγιση της προσβασιμότητας στις αντίστοιχες υποδομές και υπηρεσίες.

• Κατάρτιση Επιχειρησιακού Σχεδίου του Υπουργείου Τουρισμού για τη διάχυση της διάστασης της αναπηρίας και της προσβασιμότητας των ατόμων με αναπηρία σε όλες τις πολιτικές, διαδικασίες και προγράμματα που αφορούν στον τουρισμό – Άμεση σύσταση Ομάδας Εργασίας με συμμετοχή εκπροσώπων της Ε.Σ.Α.μεΑ., για τη μελέτη/υποβολή προτάσεων βάσει συγκεκριμένων χρονοδιαγραμμάτων και επί συγκεκριμένων προκαθορισμένων θεμάτων (π.χ. έλεγχο/επεξεργασία σχεδίων νόμου ώστε να διασφαλίζεται η διάχυση της διάστασης της αναπηρίας και προσβασιμότητας των ατόμων με αναπηρία, σχεδιασμό στοχευμένων προγραμμάτων, σχεδιασμό συστήματος κινήτρων ευαισθητοποίησης της τουριστικής βιομηχανίας σε θέματα προσβασιμότητας κ.λπ.).

• Θεσμική εκπροσώπηση της Ε.Σ.Α.μεΑ. – ως αντιπροσωπευτικότερης οργάνωσης των ατόμων με αναπηρία – στο Εθνικό Συμβούλιο Τουρισμού, το Παρατηρητήριο Τουρισμού  και σε όλα τα όργανα σχεδιασμού πολιτικών του Υπουργείου και των εποπτευόμενων Φορέων, με στόχο τη διάχυση της διάστασης της αναπηρίας και τη χάραξη μιας ενιαίας πολιτικής για την προάσπιση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία – Συνεχή διαβούλευση με την Ε.Σ.Α.μεΑ. και τους φορείς μέλη της σε επίπεδο σχεδιασμού, αξιολόγησης και πιστοποίησης της προσβασιμότητας των υποδομών και υπηρεσιών φιλοξενίας, μεταφοράς, τουριστικών υπηρεσιών, προγραμματισμού περιηγήσεων, συστημάτων πληροφόρησης και επικοινωνίας και λοιπών τομέων της τουριστικής βιομηχανίας.

• Θέσπιση ισχυρού θεσμικού-νομοθετικού πλαισίου για την εφαρμογή των αρχών του «Τουρισμού για Όλους». Ενδεικτικά το πλαίσιο αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:

– Υποχρέωση διασφάλισης της προσβασιμότητας όλων των κοινόχρηστων χώρων και εγκαταστάσεων και της ασφάλειας των ατόμων με αναπηρία, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις εκτάκτου ανάγκης, καθώς και ποσοστού 10% των δωματίων, όλων των τουριστικών υποδομών ανεξαρτήτως κατηγορίας.

– Καθιέρωση κινήτρων για τη βελτίωση της προσβασιμότητας των υφιστάμενων τουριστικών υποδομών όλων των κατηγοριών και ιδιαίτερα των χαμηλότερων κατηγοριών (Β΄, Γ΄ κ.λπ.), δεδομένου ότι τα άτομα με αναπηρία ανήκουν στη συντριπτική τους πλειοψηφία στις οικονομικά ασθενέστερες τάξεις.

– Ένταξη του κριτηρίου της προσβασιμότητας των τουριστικών υποδομών (ξενοδοχειακές μονάδες, μονάδες εστίασης κ.λπ.) στα άτομα με αναπηρία στα κριτήρια αξιολόγησης αυτών για την κατάταξή τους σε κατηγορίες.

– Καθιέρωση της προσβασιμότητας των διαδικτυακών τόπων και εφαρμογών των επιχειρήσεων του τουριστικού τομέα (τουριστικά πρακτορεία, μονάδες προσωρινής διαμονής, μονάδες εστίασης κ.λπ.)  σύμφωνα με το διεθνές πρότυπο Web Content Accessibility Guidelines (WCAG), έκδοση  2.0, σε Επίπεδο Προσβασιμότητας τουλάχιστον «ΑΑ» με βελτίωση ή και επανασχεδιασμό τους και συνεχή ενσωμάτωση σε αυτές όλων των διαθέσιμων πληροφοριών. Σε περίπτωση δε, διαδικτυακών τόπων ή διαδικτυακών εφαρμογών που προορίζονται για χρήση κυρίως μέσω κινητών συσκευών (πχ. PDAs, κινητά τηλέφωνα, κλπ.) καθιέρωση της συμμόρφωσης -επιπλέον των παραπάνω- με τις Βέλτιστες Πρακτικές για Χρήση Διαδικτυακού Περιεχομένου από Κινητές Συσκευές (Mobile Web Best Practices 1.0) του W3C – WAI.

– Καθιέρωση της διάθεσης προσβάσιμων εντύπων από τις  επιχειρήσεις του τουριστικού τομέα (τουριστικά πρακτορεία, μονάδες προσωρινής διαμονής, μονάδες εστίασης κ.λπ.). Παραγωγή ενημερωτικού υλικού σε προσβάσιμες μορφές (έντυπα μεγάλων χαρακτήρων, εκτυπώσεις Braille, έντυπα easy-to-read, DVD με υποτιτλισμό και διερμηνεία στη νοηματική κ.λπ.).

– Καθιέρωση παροχής «ζωντανής» βοήθειας και ενδιαμέσων (συνοδών, επαγγελματιών διερμηνέων της νοηματικής γλώσσας κ.λπ.) για τη διευκόλυνση πρόσβασης ατόμων με αναπηρία και γενικότερα ατόμων μειωμένης κινητικότητας σε επιλεγμένους τουριστικούς προορισμούς και εκδηλώσεις.

– Διασφάλιση προσβάσιμων τουριστικών λεωφορείων.

– Διασφάλιση της προσβασιμότητας των ατόμων με αναπηρία και των ηλικιωμένων ατόμων στις πισίνες και λοιπές αθλητικές δραστηριότητες των ξενοδοχειακών μονάδων.

• Πιστοποίηση της προσβασιμότητας των τουριστικών υποδομών και υπηρεσιών. Στο σημείο αυτό επισημαίνουμε ότι την αρμοδιότητα αυτή διεκδικεί ήδη η Ε.Σ.Α.μεΑ., βασιζόμενη στην εμπειρία και τη μεθοδολογία που ήδη έχει αναπτύξει.

• Συστηματική καταγραφή και διαρκή ενημέρωση πληροφοριών σχετικών με τις παρεχόμενες προσβάσιμες υπηρεσίες τουριστικού ενδιαφέροντος σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Δημιουργία αξιόπιστης βάσης  δεδομένων, πολύγλωσσης και «φιλικής» στα άτομα με αναπηρία και τους ηλικιωμένους, για την καταχώρηση, προβολή και προώθηση στα τουριστικά fora του εσωτερικού και εξωτερικού των παραπάνω πληροφοριών, σε συμβατικές αλλά και προσβάσιμες μορφές.

Στο σημείο αυτό επισημαίνουμε ότι η Ε.Σ.Α.μεΑ. έχει ήδη εκπονήσει σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή (βλ. http://www.esaea.gr/odigos/), συμβατική και προσβάσιμη, «Οδηγό προσβάσιμων ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα» στο πλαίσιο του Έργου ΄ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΑμεΑ΄, Ε.Π. «ΥΓΕΙΑ – ΠΡΟΝΟΙΑ» 2000-2006, ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 3 ΠΡΟΝΟΙΑ ΜΕΤΡΟ 3.2., το οποίο συγχρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Ο Οδηγός αυτός βασίστηκε σε  ειδική μεθοδολογία, ερωτηματολόγια και αυτοψίες με συμμετοχή ειδικά εκπαιδευμένων από την Ε.Σ.Α.μεΑ. απογραφέων και τοπικών εκπροσώπων του αναπηρικού κινήματος, αλλά δυστυχώς λόγω περιορισμένου προϋπολογισμού καλύπτει μόνο τις πρωτεύουσες των νομών, κριτήριο που όπως είναι φανερό δεn διασφαλίζει πάντα το τουριστικό ενδιαφέρον των πόλεων αυτών και για το λόγο αυτό χρειάζεται επέκταση και μετάφραση σε ξένες γλώσσες ώστε να αποτελέσει ένα αληθινό εργαλείο προώθησης του ελληνικού τουρισμού στα αντίστοιχα εθνικά και διεθνή fora.

Η Ε.Σ.Α.μεΑ. οδηγήθηκε στην εκπόνηση αυτού του οδηγού από το γεγονός ότι μέχρι σήμερα οι όποιοι κατάλογοι «προσβάσιμων» υποδομών είχαν βασιστεί σε απλή δήλωση των επιχειρηματιών περί προσβασιμότητας των υποδομών που διαθέτουν είχαν αποδειχτεί στο σύνολό τους αναξιόπιστοι. Προγράμματα μάλιστα κοινωνικού τουρισμού που είχαν βασιστεί σε παρόμοιους καταλόγους αντιμετώπισαν την επιφύλαξη συμμετοχής δικαιούχων με αναπηρία σε αυτά και συνεπώς την αποτυχία.

• Ανάπτυξη αξιόπιστων στοχευμένων τουριστικών πακέτων προσβάσιμων υπηρεσιών σε χαμηλό κόστος (π.χ. κοινωνικός τουρισμός), για τη διασφάλιση της δυνατότητας συμμετοχής στον τουρισμό ατόμων με αναπηρία και λοιπών εμποδιζόμενων ατόμων.

• Ενημέρωση – σε συνεργασία με την Ε.Σ.Α.μεΑ. – των παρόχων τουριστικών υπηρεσιών για το εύρος, τις δυνατότητες και τις ανάγκες της αγοράς των ατόμων με αναπηρία, ηλικιωμένων και λοιπών κατηγοριών με αντίστοιχες με αυτούς ανάγκες. Ήδη από τις πρώτες επαφές μας με τον ΗΑΤΤΑ και τον ΣΕΤΕ γνωρίζουμε το ενδιαφέρον τους για συμμετοχή σε παρόμοιες δράσεις.

• Λήψη μέτρων για την κατάρτιση/ενημέρωση – σε συνεργασία με την Ε.Σ.Α.μεΑ. – των στελεχών του τουριστικού τομέα, με ιδιαίτερη έμφαση στα στελέχη «πρώτης γραμμής», σε θέματα συναλλαγής και εξυπηρέτησης ατόμων με αναπηρία – Συμπερίληψη   στα   προγράμματα   σπουδών   των  Σχολών Τουριστικών Επαγγελμάτων όλων των βαθμίδων υποχρεωτικού μαθήματος για την αναπηρία.

Η Ε.Σ.Α.μεΑ. έχει αποδείξει κατ’ επανάληψη ότι με την τεχνογνωσία και εμπειρία που διαθέτει μπορεί να συνεισφέρει στην επεξεργασία κοινά αποδεκτών λύσεων, σε συνεργασία με τις αρμόδιες Υπηρεσίες του Υπουργείου αλλά και τους εκπροσώπους των ξενοδόχων, τουριστικών πρακτόρων και λοιπών επιχειρηματιών του χώρου.

Τέλος, λόγω του ότι δεν ενημερωθήκαμε για την πρόσφατη ηλεκτρονική διαβούλευση που έλαβε χώρα για το Σχέδιο Νόμου «Αναδιάρθρωση Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού, μείωση διοικητικών βαρών, απλούστευση διαδικασιών για την ενίσχυση της τουριστικής επιχειρηματικότητας και λοιπές διατάξεις», με το παρόν σας αποστέλλουμε συνημμένα τις προτάσεις μας επ’ αυτού κατ’ άρθρο, οι οποίες σχετίζονται άμεσα με τα προαναφερθέντα. Ελπίζουμε να ληφθούν υπόψη και να συμπεριληφθούν στο εν λόγω Σχέδιο Νόμου.

Αξιότιμη κα Υπουργέ,

Θα εκτιμούσαμε ιδιαίτερα αν είχαμε τη δυνατότητα να συναντηθούμε άμεσα μαζί σας προκειμένου να σας εκθέσουμε το σύνολο των θεμάτων μας που άπτονται του Υπουργείου σας,  αλλά και τις δυνατότητες υποστήριξης του έργου σας από την Ε.Σ.Α.μεΑ.

Με εκτίμηση,

Ο Πρόεδρος
Ι. Βαρδακαστάνης

Ο Γεν. Γραμματέας
Χρ. Νάστας

Μετάβαση στο περιεχόμενο