ΕΤΉΣΙΑ ΈΚΘΕΣΗ
Η Πρόταση της Ε.Σ.Α.μεΑ. για ένα Εθνικό Πρόγραμμα Δημόσιων Πολιτικών για την Αναπηρία *
* Στο πλαίσιο της 3ης Δεκέμβρη Εθνικής Ημέρας Ατόμων με Αναπηρία
(Ν.2430/1996 άρθρο 2 παρ.2)
Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία κάθε χρόνο στις 3 Δεκέμβρη – Εθνική Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία – καταθέτει, βάσει του Ν.2430/1996, την Ετήσια Έκθεσή της στον Πρόεδρο της Βουλής.
Η φετινή Έκθεση για την 3η Δεκέμβρη 2009 έχει τίτλο: «Η Πρόταση της Ε.Σ.Α.μεΑ. για ένα Εθνικό Πρόγραμμα Δημόσιων Πολιτικών για την Αναπηρία» και στις σελίδες της ξεδιπλώνεται μια ολοκληρωμένη στρατηγική πρόταση για την αναβάθμιση, τη θεσμική μεταβολή και την προσαρμογή της νομοθεσίας και των πολιτικών που ασκούνται στην Ελλάδα για τα ζητήματα της αναπηρίας.
Δεδομένης της βαθειάς διαρθρωτικής κοινωνικής και οικονομικής κρίσης που βιώνουμε ως κοινωνία, την οποία δυστυχώς καλούνται να πληρώσουν οι αδύναμοι, η Ε.Σ.Α.μεΑ. προσδοκά με την Ετήσια Έκθεσή της να τεθούν τα θεμέλια ενός εποικοδομητικού διαλόγου για την προστασία των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους.
Η σκοπιμότητα για την εκπόνηση του κειμένου – θέσης του αναπηρικού κινήματος για ένα Εθνικό Πρόγραμμα Δημόσιων Πολιτικών για την Αναπηρία προκύπτει καταρχάς από το γεγονός ότι τα άτομα με αναπηρία εξακολουθούν να βιώνουν διακρίσεις σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής ζωής, οι οποίες λειτουργούν σωρευτικά. Η αντιμετώπιση των διακρίσεων που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία απαιτεί γενικές παρεμβάσεις στο σύνολο του πληθυσμού και σε κάθε πλευρά της κοινωνικής ζωής, αλλά και ειδικές παρεμβάσεις που απευθύνονται στα άτομα που επηρεάζονται δυσμενώς από τις διακρίσεις.
Η «εκπαίδευση» της Πολιτείας και της κοινωνίας σε θέματα αναπηρίας (δικαιώματα, αντιμετώπιση, σχεδιασμός κ.λπ.), είναι αναγκαία για την εμπέδωση των αρχών του πολυδιάστατου μοντέλου για την αναπηρία. Η εξέλιξη της αντίληψης για την αναπηρία, όπως εκφράζεται στη διαδικασία μετάβασης από το ιατρικό στο κοινωνικό και στο σύγχρονο πολυδιάστατο μοντέλο, η αποτύπωση αυτής της εξέλιξης σε θεσμούς, και εν κατακλείδι η διάδοση, υιοθέτηση και εμπέδωση στην κοινωνία αυτών των αλλαγών και θέσεων για την αναπηρία συνιστά μία διαδικασία που χρειάζεται υποστήριξη.
Στην Ετήσια Έκθεση της ΕΣΑμεΑ παρουσιάζονται αναγκαίες λύσεις σε γενικά και επιμέρους διαρθρωτικά προβλήματα και ζητήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία και οι οικογένειές τους, με στόχο τη δημιουργία μιας πιο συνεκτικής και βιώσιμης κοινωνίας και μιας πιο ανθρωποκεντρικής πολιτείας.
Η Έκθεση αποτελείται από τέσσερα (4) Κεφάλαια:
Το Κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑ έχει ως στόχο τη θεωρητική προσέγγιση του ζητήματος της αναπηρίας. Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται η εξέλιξη των αντιλήψεων για την αναπηρία και η αποτύπωσή τους σε θεσμούς και κείμενα των διεθνών και των ευρωπαϊκών οργανισμών και της ελληνικής Πολιτείας, διότι συνιστούν ισχυρό πλαίσιο αναφοράς για τη χάραξη σύγχρονων και αποτελεσματικών πολιτικών για την αναπηρία.
Το Κεφάλαιο 2 Η ΑΝΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΜΕΤΑΞΥ ΣΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ έχει ως στόχο να αναδείξει την ανακολουθία που παρατηρείται μεταξύ στόχων και εφαρμοσμένης πολιτικής, μεταξύ νόμων και εφαρμογής αυτών, μεταξύ κοινωνικά αποδεκτών αξιών και ενδόμυχων αντιλήψεων όσον αφορά στα θέματα αναπηρίας. Επίσης, να διατυπώσει πιθανά αίτια που οδηγούν στην ανακολουθία αυτή και ταυτόχρονα να την αποτυπώσει σε ορισμένους βασικούς τομείς πολιτικής όπως είναι η προσβασιμότητα, η εκπαίδευση, η απασχόληση, η υγεία – πρόνοια.
Το Κεφάλαιο 3 ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑ έχει ως στόχος την παρουσίαση ενός ολοκληρωμένου προγράμματος για την κοινωνική ένταξη, την κοινωνική προστασία και την άρση των διακρίσεων που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία.
Το Κεφάλαιο 4 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑ έχει ως στόχο να προτείνει την ανάπτυξη μιας στρατηγικής που περιλαμβάνει μια σειρά από πολιτικούς και διοικητικούς μηχανισμούς για την αποτελεσματική εφαρμογή του εθνικού προγράμματος για την αναπηρία.
Η ανακολουθία μεταξύ στόχων και εφαρμοσμένης πολιτικής
Όσον αφορά στα θέματα αναπηρίας – και όχι μόνο – σήμερα παρατηρείται μια ανακολουθία μεταξύ στόχων και εφαρμοσμένης πολιτικής, μεταξύ νόμων και εφαρμογής αυτών, μεταξύ κοινωνικά αποδεκτών αξιών και ενδόμυχων αντιλήψεων. Η ύπαρξη του χάσματος αυτού εμποδίζει ουσιαστικά την επίτευξη του βασικού και κοινά αποδεκτού στόχου, που είναι η κοινωνική ένταξη των ατόμων με αναπηρία σε όλους τους τομείς.
Σήμερα, η συζήτηση δεν γίνεται γύρω από το αν αξίες, όπως η ισότητα και η αναγνώριση δικαιωμάτων, πρέπει να αποτελούν βασικούς στόχους της πολιτικής για τα άτομα με αναπηρία. Σήμερα δεν υπάρχει καμία ουσιαστική διαφωνία γύρω από τις παραπάνω προτεραιότητες. Η βασική πρόκληση δεν συνδέεται με την ανάγκη επανεξέτασης των αξιών αλλά με την τήρηση αυτών, αφού εμφανίζονται μόνο ως τιμητικές εκφράσεις που η Πολιτεία δεν είναι πρόθυμη ή έτοιμη να πραγματοποιήσει.
Το χάσμα αυτό δεν παρατηρείται μόνο σε επίπεδο Πολιτείας αλλά και σε επίπεδο κοινωνίας, αφού οι αξίες που διακηρύσσονται και επικροτούνται από τους ανθρώπους διαφοροποιούνται σε σχέση με τις ενδόμυχες αντιλήψεις τους που τελικώς υπονομεύουν ή ανατρέπουν τις διακηρυσσόμενες αξίες.
Η ανακολουθία αυτή θεωρούμε ότι οφείλεται σε πέντε βασικές αιτίες: α) στο αξιακό σύστημα της κοινωνίας μας, που δεν έχει αποδεχτεί την ανθρώπινη ποικιλομορφία, β) στην έλλειψη ολοκληρωμένης στρατηγικής που θα διασφαλίσει την εφαρμογή των πολιτικών δεσμεύσεων αλλά και την εποπτεία της εφαρμογής τους, γ) στο γεγονός ότι οι πολιτικοί στόχοι δεν συνοδεύονται με την απαιτούμενη και προαπαιτούμενη δέσμευση πόρων για την πραγμάτωσή τους, δ) στην έλλειψη μόνιμης διαβούλευσης της Πολιτείας με το εθνικό αναπηρικό κίνημα, ε) στην έλλειψη εκπαίδευσης των στελεχών της Πολιτείας, αλλά και της ελληνικής κοινής γνώμης σε θέματα αναπηρίας και προσβασιμότητας.
Η αποτύπωση της ανακολουθίας σε επιμέρους τομείς πολιτικής
Προκειμένου να γίνει αντιληπτό και να κατανοηθεί σε βάθος η ανακολουθία μεταξύ στόχων και εφαρμοσμένης πολιτικής, επιλέχθηκαν τέσσερις βασικοί τομείς, προσβασιμότητα, εκπαίδευση, υγεία – πρόνοια και εργασία – απασχόληση, προκειμένου για να περιγραφεί η ισχύουσα κατάσταση.
Προσβασιμότητα (περιβάλλον, μέσα μεταφοράς, πληροφορία, επικοινωνίες, υπηρεσίες, αγαθά): Παρά το γεγονός ότι το ισχύον εθνικό θεσμικό πλαίσιο περιλαμβάνει σχετική νομοθεσία, συνεπικουρούμενη από ισχύοντες ευρωπαϊκούς Κανονισμούς, μια προσεκτική μελέτη αναδεικνύει μια σειρά ελλείψεων ως προς το περιεχόμενό της, αλλά και σε επίπεδο εφαρμογής της, με αποτέλεσμα να έχουν γίνει ελάχιστα για να καταστεί η χώρα προσβάσιμη. Η Πολιτεία δεν ανέπτυξε ποτέ ολοκληρωμένο σχέδιο άρσης των εμποδίων, συνοδευόμενο από χρονοδιαγράμματα και πόρους υλοποίησης. Κάποιες μεμονωμένες παρεμβάσεις δεν αρκούν για να άρουν τον αποκλεισμό των ατόμων με αναπηρία, αφού στην ουσία αναιρούνται από συμπληρωματικές δράσεις που δεν έχουν γίνει (π.χ. υπάρχουν ράμπες στα λεωφορεία αλλά τα πεζοδρόμια εξακολουθούν να είναι μη προσβάσιμα).
Εκπαίδευση: Οι διακρίσεις που υφίστανται τα άτομα με αναπηρία ξεκινούν ήδη από την προσχολική ηλικία και συνεχίζονται μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα. Πολλά άτομα με αναπηρία δεν έχουν τη δυνατότητα να εισέλθουν στο εκπαιδευτικό σύστημα, ενώ συχνά ακόμη και όσοι κατορθώσουν να εισαχθούν σε αυτό, συχνά αναγκάζονται να το εγκαταλείψουν. Ένα ακόμη επίπεδο διάκρισης αφορά την υποβαθμισμένη εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία σε σχέση με τους άλλους μαθητές, δεδομένης της έλλειψης υποστήριξης, τεχνολογικών βοηθημάτων, ψηφιακής προσβασιμότητας, προσαρμοσμένου εκπαιδευτικού υλικού σε κάθε κατηγορία αναπηρίας κ.λπ. Οι ανωτέρω διακρίσεις συμπληρώνονται με σοβαρές ελλείψεις στην προσβασιμότητα των σχολικών κτιρίων γενικής και τεχνικής εκπαίδευσης και την ακαταλληλότητα των κτιρίων όπου στεγάζονται οι Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και τα Τμήματα Ένταξης.
Υγεία – Πρόνοια: Ο τομέας της πρόνοιας χαρακτηρίζεται από συνεχιζόμενη και εντεινόμενη υποχρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό, δημιουργώντας συνθήκες οικονομικής και λειτουργικής ασφυξίας, κομμάτι αυτής έχει εμπορευματοποιηθεί και εκχωρηθεί σε ιδιωτικά συμφέροντα, δεν λειτουργεί με κανόνες πιστοποίησης ποιότητας των υπηρεσιών που παρέχονται από το μη κερδοσκοπικό τομέα. Ενώ όσον αφορά τις υπηρεσίες υγείας έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό τους την αποσπασματική προσέγγιση του ατόμου με αναπηρία και χρόνια πάθηση, αν και το 19% του πληθυσμού αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα υγείας ή κάποια αναπηρία, σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδος.
Εργασία και Απασχόληση: Αν και υπάρχει θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο για την εργασία και την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία (Οδηγία 78/2000, Ν.3304/2005, Ν.2643/1998, επιδοτούμενα Προγράμματα Νέων Θέσεων Εργασίας και Επιχορήγησης Νέων Ελεύθερων Επαγγελματιών Ατόμων Ευπαθών Κοινωνικών Ομάδων του Ο.Α.Ε.Δ., Πρόγραμμα Ενίσχυσης Επιχειρηματικότητας Ατόμων με Αναπηρία του Ε.Π. «Ανταγωνιστικότητα»), παρόλα αυτά το ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εργασίας των ατόμων με αναπηρία που είναι σε παραγωγική ηλικία είναι ιδιαίτερα χαμηλό. Σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία Ελλάδος το 84% των ατόμων με αναπηρία της χώρας μας βρίσκεται εκτός αγοράς εργασίας. Βασικά αίτια η ανεπαρκής και πλημμελής εφαρμογή του ισχύοντος νομικού πλαισίου.
Όλα τα προαναφερθέντα προβλήματα που διαπιστώνονται συνθέτουν στο σύνολό τους μια ζοφερή πραγματικότητα και καθημερινότητα για τα άτομα με αναπηρία στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, η οποία κάθε άλλο παρά συνάδει με τις τάσεις που καταγράφονται σε ευρωπαϊκό, αλλά και παγκόσμιο επίπεδο. Η ανάγκη ριζικής, συντονισμένης, στοχευμένης και πολυεπίπεδης παρέμβασης φαντάζει πιο επιτακτική από ποτέ.
Ένα Εθνικό Πρόγραμμα Δημόσιων Πολιτικών για την Αναπηρία
Το προτεινόμενο από την ΕΣΑμεΑ Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Πολιτικών για την Αναπηρία διαπνέεται από βασικές έννοιες, όπως η ισότητα, η αρχή των ίσων δικαιωμάτων, η εξίσωση των ευκαιριών, η αρχή της ίσης μεταχείρισης, η ολιστική προσέγγιση της αναπηρίας, η αρχή του mainstreaming, η αρχή της προσβασιμότητας, του σχεδιασμού για όλους και η εύλογη προσαρμογή, και περιλαμβάνει έξι (6) βασικές ενότητες:
Ενότητα 1
ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΚΡΑΤΟΣ
Ένα κράτος δικαίου πρέπει να εγγυάται την ανεμπόδιστη άσκηση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών όλων των πολιτών. Το κράτος, η διοίκηση και η αυτοδιοίκηση, οι δημοκρατικοί θεσμοί, η δικαιοσύνη, οι ανεξάρτητες αρχές και οι κοινωνικοί εταίροι, μέσα από ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διάχυσης της αναπηρίας, πρέπει να διασφαλίζουν την ενεργό ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων για πολιτικές και προγράμματα που να προάγουν την πλήρη απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών των ατόμων με αναπηρία. Για το λόγο αυτό, στην ενότητα αυτή προτείνονται:
• Θεσμικές παρεμβάσεις για την οριζόντια ένταξη της διάστασης της αναπηρίας στις πολιτικές, με συμπλήρωση της υπάρχουσας νομοθεσίας και άμεση επικύρωση της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και του Προαιρετικού της Πρωτοκόλλου.
• Διασφάλιση της συμμετοχής στην πολιτική και δημόσια ζωή, με ένα Κοινοβούλιο ανοιχτό σε όλους και ισότιμη πρόσβαση στην ψηφοφορία και στις προεκλογικές εκστρατείες.
• Δημόσια διοίκηση και αυτοδιοίκηση στην υπηρεσία του πολίτη με αναπηρία με την κατάρτιση Επιχειρησιακού Σχεδίου από τα αρμόδια Υπουργεία για τη διάχυση της διάστασης της αναπηρίας και της προσβασιμότητας των ατόμων με αναπηρία σε όλες τις πολιτικές, διαδικασίες και προγράμματα.
• Δικαιοσύνη για όλους με την κατάρτιση Επιχειρησιακού Σχεδίου για τη διάχυση της διάστασης της αναπηρίας και της προσβασιμότητας των ατόμων με αναπηρία σε όλες τις πολιτικές, διαδικασίες, υπηρεσίες και προγράμματα που αφορούν στον τομέα της δικαιοσύνης.
• Διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των πλέον ευάλωτων ομάδων ατόμων με αναπηρία (γυναίκες με αναπηρία, μετανάστες με αναπηρίες, άτομα με βαριές αναπηρίες, άτομα που διαβιούν σε ιδρύματα, νέοι με αναπηρία κ.λπ.).
Ενότητα 2
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ
Τα άτομα με αναπηρία ως κατηγορία πληθυσμού αντιμετωπίζει περισσότερο τον κίνδυνο του κοινωνικού αποκλεισμού, αφού σύμφωνα με μελέτες έχουν χαμηλότερο εισόδημα λόγω ανεργίας ή υποαπασχόλησης, επιπρόσθετο οικονομικό κόστος λόγω αναπηρίας και αντιμετωπίζουν πάσης φύσεως εμπόδια. Για το λόγο αυτό, στην ενότητα αυτή προτείνονται:
• Εισοδηματική ενίσχυση των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους με τη θέσπιση ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, τη λήψη εισοδηματικών και φορολογικών μέτρων στήριξης και την αναμόρφωση της επιδοματικής πολιτικής.
• Προστασία του καταναλωτή με αναπηρία με τη διασφάλιση πλήρους προσβασιμότητας σε αγαθά και υπηρεσίες.
• Αξιοποίηση του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ) με την εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας στις απαιτήσεις του Άρθρου 16 του Γενικού Κανονισμού των Ευρωπαϊκών Ταμείων για την προσβασιμότητα.
Ενότητα 3
ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Η προσβασιμότητα έχει πλέον αναδειχθεί σε θεμελιώδη λίθο ενός ανθρωποκεντρικού βιώσιμου περιβάλλοντος και ένα σημαντικό προαπαιτούμενο για τη διασφάλιση κοινωνικής δικαιοσύνης, αλληλεγγύης και ενσωμάτωσης, τα οποία είναι και βασικά χαρακτηριστικά μιας αειφόρου κοινωνίας που δεν μπορεί παρά να είναι μια κοινωνία προσβάσιμη σε όλους. Επιβάλλεται λοιπόν κάθε πολιτική και δράση με στόχο τη δημιουργία της «Αειφόρου Κοινωνίας» να περιέχει και τη διάσταση της προσβασιμότητας των ατόμων με αναπηρία, των ηλικιωμένων και όλων των ομάδων μειωμένης κινητικότητας. Για το λόγο αυτό, στην ενότητα αυτή προτείνονται:
• Προσβάσιμο περιβάλλον, υποδομές, υπηρεσίες και αγαθά με τη διασφάλιση όλων των αναγκαίων προϋποθέσεων μέσω της κατάρτισης εξειδικευμένων σχεδίων δράσης, προκειμένου να μπορέσουν τα άτομα με αναπηρία να ζουν ανεξάρτητα και να συμμετέχουν πλήρως σε όλες τις πτυχές της ζωής, έχοντας πλήρη πρόσβαση στο φυσικό περιβάλλον, τα μέσα μεταφοράς, την πληροφορία και τις επικοινωνίες, συμπεριλαμβανομένων και των τεχνολογιών και συστημάτων πληροφορίας και επικοινωνιών, καθώς και σε άλλες εγκαταστάσεις και υπηρεσίες που είναι ανοικτές ή παρέχονται στο κοινό, τόσο στις αστικές όσο και στις αγροτικές περιοχές.
Ενότητα 4
ΙΣΧΥΡΟ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ
Το κοινωνικό κράτος αποτελεί θεμελιώδη συνιστώσα της δημοκρατίας, δημόσια υποχρέωση και λειτουργία που διασφαλίζει τα κοινωνικά δικαιώματα, ίσες ευκαιρίες για όλους, ποιοτικές υπηρεσίες και δομές υποστήριξης. Ένα αποτελεσματικό κοινωνικό κράτος πρέπει να αποσκοπεί να αποδώσει στα άτομα με αναπηρία τον έλεγχο του σώματος και του τρόπου ζωής τους και να εγγυάται το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια. Για το λόγο αυτό, στην ενότητα αυτή προτείνονται:
• Εργασία και απασχόληση για όλους, με την εξάλειψη του αποκλεισμού και της διάκρισης που υφίστανται τα άτομα με αναπηρία στον τομέα της απασχόλησης, μέσω της υλοποίησης στοχευμένων μέτρων και πολιτικών, αλλά και της συνέργιας με πολιτικές και μέτρα που απευθύνονται στο γενικό πληθυσμό, που ενσωματώνουν τη διάσταση της αναπηρίας.
• Δίκαιο ασφαλιστικό σύστημα για όλους με στόχο ένα δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα που θα καλύπτει με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης τις ανάγκες και θα εγγυάται το ελάχιστο όριο διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις.
• Κοινωνική προστασία και πρόνοια με διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα του τομέα και με τήρηση κανόνων πιστοποίησης ποιότητας, διαφάνειας και ελέγχου, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η υποβάθμιση και η εκχώρηση του σε ιδιωτικά συμφέροντα.
• Σύστημα υπηρεσιών υγείας στη διάθεση των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, προκειμένου να διατηρήσουν ένα βέλτιστο επίπεδο της λειτουργικότητας.
Ενότητα 5
ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΙΣΟΤΙΜΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΖΩΗ, ΤΗΝ
ΑΝΑΨΥΧΗ ΤΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΧΡΟΝΟ
ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ
Η εκπαίδευση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέσα κοινωνικοποίησης. Η εκπαίδευση παίζει κρίσιμο ρόλο στον τρόπο της κοινωνικής ένταξης και στην επαγγελματική αποκατάσταση. Ο κοινωνικός αποκλεισμός των ατόμων με αναπηρία είναι πολύπλευρος και η εκπαίδευση είναι ένας από τους τομείς στους οποίους κατεξοχήν γίνεται φανερός ο πολύμορφος αυτός αποκλεισμός. Επιπλέον, οι διακρίσεις και οι αποκλεισμοί στην εκπαίδευση συνιστούν την αφετηρία διακρίσεων σε όλα τα επίπεδα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής. Το εκπαιδευτικό σύστημα προάγει την ανισότητα, στο βαθμό που δεν παρέχει ίσες ευκαιρίες ένταξης στα άτομα με αναπηρία. Απαιτούνται:
• Δημόσια, δωρεάν και υψηλής ποιότητας παιδεία
για όλους με μέτρα που θα δώσουν σάρκα και οστά στη νομικά κατοχυρωμένη, πλην όμως ανεφάρμοστη, υποχρεωτικότητα της εκπαίδευσης των ατόμων με αναπηρία και να προωθούν την ένταξη των ατόμων με αναπηρία σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και κατ΄ επέκταση την ένταξή τους στην κοινωνία εν γένει.
• Επένδυση στην έρευνα και τις νέες τεχνολογίες
με προώθηση καθολικά σχεδιασμένων αγαθών, υπηρεσιών, εξοπλισμού και εγκαταστάσεων, έτσι ώστε με την ελάχιστη δυνατή προσαρμογή και το λιγότερο κόστος να μπορούν να ικανοποιήσουν τις συγκεκριμένες ανάγκες ενός ατόμου με αναπηρία.
• Επένδυση στον πολιτισμό για όλους με βάση το «σχεδιασμό για όλους», ώστε να διασφαλίζεται η επί ίσοις όροις πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στα πολιτιστικά δρώμενα και τις πολιτιστικές υποδομές (πολιτιστικά κτίρια, μνημεία, υλικό κ.λπ.) και υπηρεσίες.
• Επένδυση στον τουρισμό για όλους, ώστε ο καθένας – ασχέτως αναπηρίας – να μπορεί να ταξιδέψει προς μια χώρα, στο εσωτερικό της και σε οποιαδήποτε τοποθεσία ή αξιοθέατο θα ήθελε να επισκεφθεί.
• ΜΜΕ και αναπηρία με μια σειρά από μέτρα για τη βελτίωση της προσβασιμότητας των ΜΜΕ στα άτομα με αναπηρία, τη βελτίωση της εικόνας των ατόμων με αναπηρία που παρουσιάζουν και την αύξηση της κάλυψης θεμάτων για την αναπηρία.
• Επένδυση στον αθλητισμό για όλους ώστε να διασφαλίζεται η επί ίσοις όροις πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στις αθλητικές δραστηριότητες και τις αθλητικές υποδομές με όποια ιδιότητα συμμετέχουν (αθλητές, θεατές, δημοσιογράφοι, επίσημοι, εργαζόμενοι κ.λπ.) καθώς επίσης την ανάπτυξη και αξιοποίηση του αθλητισμού των ατόμων με αναπηρία.
Ενότητα 6
ΙΣΧΥΡΟ ΕΘΝΙΚΟ ΑΝΑΠΗΡΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ
ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
Το εθνικό αναπηρικό κίνημα έχει μία πλούσια πολυ-επίπεδη συμμετοχή και δραστηριότητα στην οργάνωση, συγκρότηση και λειτουργία του ευρωπαϊκού αναπηρικού κινήματος. Η χώρα, πρέπει να αναγνωρίσει στο αναπηρικό κίνημα της χώρας αυτό τον ξεχωριστό ρόλο που παίζει και να στηρίξει, με ηθικό και οικονομικό τρόπο, την παρουσία και τη δράση των εκπροσώπων του στην Ευρώπη και στον κόσμο.
3 +1 Βήματα για την επιτυχία
Βήμα 1ο – Διαβούλευση με το αναπηρικό κίνημα της χώρας: Σε μια κοινωνία με το 10% του πληθυσμού της να διαθέτουν κάποιας μορφής αναπηρία, είναι επιτακτική η ανάγκη τα άτομα με αναπηρία να συμμετέχουν σε όλα τα κέντρα σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων. Όχι μόνο για να εκφράζουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν και να θέτουν προτεραιότητες προς αντιμετώπιση ή να προσφέρουν άμεση πληροφόρηση και τεχνογνωσία αλλά και για να στιγματίζουν καθημερινά, με τη δυναμική τους παρουσία, τα εμπόδια που ορθώνει η συμβατική οργάνωση της κοινωνίας. Επομένως, η επιτυχής εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος για την Αναπηρία προαπαιτεί τη μόνιμη και συνεχή διαβούλευση σε όλα τα επίπεδα (εθνικό, περιφερειακό, τοπικό) με το αναπηρικό κίνημα της χώρας.
Βήμα 2ο – Μηχανισμός Παρακολούθησης Εφαρμογής: Η επιτυχία κάθε προγράμματος προϋποθέτει την ύπαρξη ισχυρού κεντρικού μηχανισμού σχεδιασμού, συντονισμού και συστηματικής παρακολούθησης της εφαρμογής και υλοποίησης όλων των μέτρων. Η επιτυχία του Εθνικού Προγράμματος για την Αναπηρία προϋποθέτει την αξιοποίηση σύγχρονων τεχνικών και μεθόδων, τη συλλογή στατιστικών στοιχείων, τη θέσπιση δεικτών, την υιοθέτηση αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων, την έγκαιρη λήψη διορθωτικών μέτρων. Στην πράξη, δηλαδή, απαιτεί το δυναμικό συντονισμό και την ουσιαστική παρακολούθηση από εξειδικευμένα στελέχη με πολύπλευρη γνώση τόσο των μεθόδων παρακολούθησης όσο και των αναπηρικών θεμάτων.
Βήμα 3ο – Εκπαίδευση σε θέματα αναπηρίας: Βασικό προαπαιτούμενο για την επιτυχία του Εθνικού Προγράμματος για την Αναπηρία αποτελεί η συστηματική και μεθοδική εκπαίδευση / ευαισθητοποίηση σε θέματα αναπηρίας, με στόχο την αποδοχή της αναπηρίας ως έκφρασης της ανθρώπινης ποικιλομορφίας. Η εκπαίδευση μπορεί να πάρει τη μορφή α) της υποχρεωτικής γενικής εκπαίδευσης, ενσωματωμένη στη διαβαθμισμένη Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, β) της εξειδικευμένης εκπαίδευσης, ενσωματωμένη στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση και στη «Δια Βίου Μάθηση», στη λογική της δημιουργίας μιας νέας γενιάς επιστημόνων διαφόρων κατευθύνσεων (τεχνικών, νομικών, παιδαγωγών κ.λπ.) με γνώση των αρχών του «Σχεδιασμού για Όλους» και της εξειδίκευσης αυτών στον κάθε τομέα και γ) της ενημέρωσης / κατάρτισης των ήδη επαγγελματιών (στελεχών της δημόσιας διοίκησης και αυτοδιοίκησης κάθε βαθμίδας, επιχειρηματιών, επιστημόνων κ.λπ.), συμπεριλαμβανομένου του κοινοβουλευτικού σώματος αλλά και της κοινής γνώμης.
Βήμα 4ο – Δημόσια Χρηματοδότηση: Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η χρηματοδότηση του Εθνικού Προγράμματος για την Αναπηρία, έμμεσα, από την οριζόντια διάχυση της διάστασης της αναπηρίας σε όλα τα μέτρα και τις δράσεις που αφορούν στον γενικό πληθυσμό ανεξάρτητα από την πηγή χρηματοδότησής τους και άμεσα, από τον τακτικό προϋπολογισμό, το Εθνικό Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων και το ΕΣΠΑ (οριζόντιες και στοχευμένες δράσεις) και λοιπά αναπτυξιακά προγράμματα.
Θ.Α.
Εκδηλώσεις στο πλαίσιο της 3ης Δεκέμβρη
Όπως κάθε χρόνο, η 3η Δεκέμβρη – Εθνική Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, είναι μια ημέρα αγώνα, διεκδίκησης και προώθησης πάγιων και χρόνιων αιτημάτων των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους. Στο πλαίσιο της 3ης Δεκέμβρη 2009, έλαβαν χώρα τρεις εκδηλώσεις:
Στην Αθήνα: Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία, με την υποστήριξη του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, διοργάνωσε στις 3 Δεκέμβρη 2009 στο ξενοδοχείο TITANIA εκδήλωση, την οποία τίμησαν με την παρουσία τους η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, εκπρόσωποι κομμάτων και άλλων φορέων. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης απονεμήθηκαν βραβεία στους μαθητές/τριες της Γ´ Γυμνασίου που αρίστευσαν πέρυσι στο διαγωνισμό έκθεσης και ζωγραφικής με θέμα την αναπηρία, καθώς και στους κωφούς αθλητές που διακρίθηκαν στους 21ους Ολυμπιακούς Αγώνες Κωφών (TAIPEI 2009).
Στη Θεσσαλονίκη: Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία στις, με την υποστήριξη του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, διοργάνωσε στις 4 Δεκεμβρίου 2009 εκδήλωση στο Συνεδριακό Κέντρο «Ιωάννης Βελλίδης». Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν εκπρόσωποι της πολιτικής ζωής της χώρας, της τοπικής αυτοδιοίκησης, εκπρόσωποι κομμάτων και άλλων φορέων.
Στα Τρίκαλα: Στο πλαίσιο του εορτασμού της 3ης Δεκέμβρη, η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία και οι φορείς μέλη της στο Νομό Τρικάλων πραγματοποίησαν, με την υποστήριξη του Δήμου Τρικκαίων, εκδήλωση αφιερωμένη στην αναγκαιότητα θέσπισης ενός Εθνικού Προγράμματος Δημοσίων Πολιτικών για την Αναπηρία, ζήτημα που αποτέλεσε άλλωστε και το θέμα της φετινής Έκθεσης της Ε.Σ.Α.μεΑ. Στην εκδήλωση, που έλαβε χώρα στις 5 Δεκεμβρίου 2009 στην αίθουσα συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Τρικκαίων, προβλήθηκε ντοκιμαντέρ για τα 20 χρόνια από την ίδρυση της Ε.Σ.Α.μεΑ.